اهمیت کشاورزی

کشاورزی علم و هنر کشت و پرورش گیاهان و دام ها است. کشاورزی کلید توسعه تمدن بشری است. کشاورزی با اهلی کردن گونه های مختلف گیاهی و جانوری و انتخاب از بین آنها منابعع غذایی را برای رشد و حیات انسان ها و موجودات زنده فراهم می‌کند.

کشاورزی

کشاورزی علم و هنر کشت و پرورش گیاهان و دام ها است. کشاورزی کلید توسعه تمدن بشری است. کشاورزی با اهلی کردن گونه های مختلف گیاهی و جانوری و انتخاب از بین آنها منابعع غذایی را برای رشد و حیات انسان ها و موجودات زنده فراهم می‌کند. ریشه کشاورزی به 105 هزار سال پیش بر می‌گردد و اولین کشاورزان در حدود 11500 سال قبل شروع به کشت و کار کردند. حیوانات مختلف مانند گوسفند، بز، گاو انواع پرندگان از حدود 10 هزار سال پیش اهلی شدند. گیاهان در 11 منطقه از سراسر کره زمین کشت می‌شدند.

کشاورزی صنعتی یا مدرن در ابعاد وسیع و عمدتا تک محصولی هستند که از قرن بیستم آغاز به رشد کرد. البته کشاورزی خرد (در ابعاد کوچک با محصولات متنوع) همچنین توسط بسیاری از کشاورزان در سرتاسر زمین برای تامین مواد غذایی مورد نیاز خود و خانواده آنها در حال انجام بوده است.

کشاورزی جدید، اصلاح ژنتیکی گیاهان و کشاورزی شیمیایی به معنی کاربرد کودها و سموم در کشاورزی از شاخص های کشاورزی مدرن هستند. استفاده از تکنولوژی در کشاورزی به شدت باعث افزایش عملکرد شده است در حالی که باعث آسیب های محیطی و محیط زیستی شده است. اصلاح نباتات و دستکاری های جدید اقدامات جدید در دام پروری باع افزایش قابل توجهی در تولید گوشت و شیر شده است ولی این اقدامات پیشرفته باعث ایجاد آسیب و صدمه به محیط زیست شده و باعث نگرانی ها در مورد حقوق حیوانات شده است. مسائل زیست محیطی مانند گرم شدن کره زمین، کاهش منابع آب های زیر زمینی، جنگل زدایی، مقاومت به آنتی بیوتیک ها، هورمون های رشد درر گوشت های تولید شده صنعتی است. موجودات تولید شده به روش اصلاح ژنتیک به طور وسیع مورد استفاده قرار گرفته اند، اگرچه در برخی از کشورها ممنوع شده است.

محصولات کشاورزی به دسته هایی مختلفی گروه بندی می‌شوند مانند:

محصولات غذایی

مواد خام (مانند لاتیک)

محصولات غذایی کشاورزی خود به دسته های غلات(دانه ها)، سبزیجات، میوه ها، گوشت، شیر، قارچ ها و تخم مرغ تقسیم بندی می‌شوند. در سراسر جهان بیش از یک سوم نیروی کار انسانی کشورها در بخش کشاورزی و بعد از آن بخش خدمات مشغول هستند. البته در کشورهای پیشرفته نیروی کار انسانی در بخش کشاورزی به دلیل توسعه صنعت و تکنولوژی کاهش یافته است.

از قرن بیستم کشاورزی فشرده گسترش یافت. در این نوع کشاورزی از کودهای سنتتیک و انواع آفت کش ها استفاده شده است که سبب آلوده کردن آبهای زیر زمینی شده است. در سالهای اخیر اعتراضات زیادی بر کشاورزی رایج شده است که در نتیجه این فشار مفاهیمی مانند کشاورزی ارگانیک، کشاورزی احیا کننده و کشاورزی پایدار برای کاهش آسیب های وارد شده به منابع طبیعی و محیط زیست به کشاوزان جهان معرفی شده است. یکی از نیروهای اصلی که باعث ایجاد این جریان شده است اتحادیه اروپا از سال 1991 میلادی بوده استکه مفهوم غذای ارگانیک را برای اولین بار معرفی کرده است.

یکی از مهم ترین اقداماتی که در طی این سالها انجام شد استفاده از مدیریت تلفیقی آفات(IPM)، اصلاح انتخابی گیاهان و کشاورزی در محیط های کنترل شده است. تقاضا برای محصولات کشاورزی زیستی، به روز شدن کشاورزی ستی، افزایش قیمت انتقال، تغییرات اقلیمی، افزایش روز افزون جمعیت در کشورهای در حال توسعه، رشد آلودگی از جمله عواملی هستند که باعث تهدید امنیت غذایی می‌شوند. کشاورزی یکی از پر خطر ترین مشاغل در سراسر جهان است و کشاورزان از نظر تنفسی، پوستی، سرطان ها بسیار درر معرض خطر قرار دارند.

سمپاشی

کشورهای متعددی اقتصاد خود را متکی بر توليد محصولات زراعی و باغی و فرآورده های جنبی آن کرده اند،کشورهايی مانند هلند، ايتاليا، آلمان وژاپن با صادرات گل و بذراصلاح شده ساليانه ارقام بسيار بالايی ارز به خود اختصاص می‌دهند. کشاورزی امروز به چند دسته پرورش محصولات باغبانی، زراعی، گیاهان دارویی، دامداری، طیور، آبزیان و شیلات تقسیم بندی می‌شود.

محصولات باغبانی

تقسيم بندی گياهان باغی

گياهان باغی به گروه های بزرگ درختان ميوه، سبزی ها، گلها و گياهان فضای سبز تقسيم می‌شوند.

1-درختان ميوه:

درختان ميوه از نظر مناطق انتشار و مقاومت به گرما و سرما، به سه دسته گرمسيری، نيمه گرمسيری و سردسيری تقسيم می‌شوند.

درختان میوه

 ميوه های گرمسيری: اين ميوه ها ازبوته ها ودرختان هميشه سبز توليد می‌شوند. مانند: خرما، موز، نارگيل و انبه.

 ميوه های نيمه گرمسيری: درختان اين ميوه ها به دوگروه درختان هميشه سبز يا خزان دار تقسيم می‌شوند.

 درختان هميشه سبز: که در برابر سرما حساسند. مانند: نارنگی، پرتقال، ليموشيرين، دارابی، نارنج، ازگيل وغيره.

 درختان خزان دار: در نقاطی که زمستان ملايم دارند قابل کاشت هستند و همين مقاومت کم در برابر سرما آنها را از درختان خزاندار سردسيری مجزا می‌کند. مانند: انار، انجير، پسته، خرمالو.

ميوه های سردسيری: همگی خزان دارند و برای گلدهی مجدد در بهار نياز به يک دوره سرمای زمستانه دارند و دارای انواع زير هستند. دانه دارها مانند: گلابی، سيب، به، زالزالک.

هسته دارها مانند: گيلاس، آلبالو، بادام، هلو، زردآلو، آلو، شليل.

 ميوه های خشکباری مانند: فندق، گردو، پسته، بادام، بادام هندی.

 ميوه های ريز دانه مانند: انگور، انگور فرنگی، تمشک، شاه توت، توت.

2- سبزی ها

گياهانی را که تمامی يا قسمت هايی از آنها مانند: ريشه، غده، ساقه، دمبرگ، برگ، گل، ميوه، دانه و يا قارچ خوراکی که به صورت خام (تازه) و پخته و خشک شده و يا کنسرو شده مورد تغذيه انسان قرار می‌گيرد، سبزی گويند.

سبزیجات

سبزی های غده ای: چغندر لبويی، پياز، ترب و تربچه، هويچ، شلغم، سيب زمينی، سيب زمينی ترش

سبزی های ساقه ای و برگی: انواع کلم، کاهو، اسفناج، جعفری، کرفس، ريواس، نعناع، تره، مارچوبه

سبزی های میوه ای: گوجه فرنگی، فلفل سبز، خيار، کدو، هندوانه، طالبی، خربزه

سبزی های دانه ای: ذرت شیرین، نخود فرنگی، لوبيا سبز

سبزی هایی که گل خوراکی دارند: گل کلم، کلم بروکلی، کلم بروکسل، آرتيشو (کنگر فرنگی)

قارچ های خوراکی: 

با افزايش روز افزون جمعيت مسئله غذا در آينده ي نزديك يكي از مهمترين مسايل كشور خواهد بود. تاريخچه مصرف قارچهاي خوراكي به عنوان غذا و دارو به زمانهاي بسيار دور بر مي گردد و حتي انسان هاي نخستين از خواص ويژه قارچها اطلاع داشته اند. قارچ ها موجوداتی هستند كه كلروفيل ندارند. ولي به علت بالا بودن پروتئين مي تواند با گوشت برابري كند. 90 تا 95 درصد قارچ را آب تشکیل می‎‌دهد در آب موجود قارچ حدود 1 گرم املاح و مواد معدنی وجود دارد تقریبا 3 تا 6 گرم پروتئین در ماده خشک قارچ وجود دارد که 70 تا 80 درصد این پروتئین قابل جذب است قارچ خوردنی سرشار از ویتامین های ب و املاح معدنی از قبیل کلسیم، آهن و فسفر می باشد با مصرف قارچ خوراکی تازه حدود نیاز روزانه افراد بالغ به ویتامین های محلول در آب تامین می‌شود. مانند: قارچ دکمه ای، قارچ شی تاکه، قارچ صدفی، قارچ های دارویی مانند گانودرما

محصولات زراعی

به علت تنوع گياهان زراعی از نظر مصرف و عمليات زراعی، به روش های مختلفی می‌توان آنها را گروه بندی کرد. در اينجا به توضيح پنج مورد آن اکتفا می‌کنيم که عبارتند از: گروه بندی بر اساس هدف توليد و مورد مصرف، براساس عمليات زراعی، از نظر فصل رشد، براساس حرارت مطلوب و براساس دوره رشد گياه.

محصولات زراعی

غلات:

گروهی از نباتات زراعی از خانواده گندميان هستندکه در نقاط مختلف دنيا و در شرايط آب و هوايی مختلفی برای توليد دانه کشت می‌شوند و محصول آنها به مصرف تأمين غذای ضروری و اوليه انسان و دام می‌رسد. ازگياهان متعلق به غلات می‌توان گندم، جو، برنج، ذرت خوشه ای يا سورگوم، يولاف، چاودار، تریتیکاله، کینوا و ارزن را نام برد.

حبوبات:

گياهانی از تيره نخود هستند که به منظور توليد دانه کشت می‌شوند مانند: نخود، لوبيا، ماش، عدس، باقلا، بادام زمينی، سويا، لوبيا چشم بلبلی، نخود فرنگی.

گياهان روغنی:

اين گياهان از خانواده های مختلف هستند که برای روغن گيری از دانه آنها، کشت می‌شوند. از گیاهان روغنی می‌توان به پنبه، سویا، آفتابگردان، ذرت، کنجد، کچک، بادام زمینی، نارگیل، بادام زمینی و کلزا می‌تون نام برد.

گياهان علوفه های:

گیاهانی از خانواده های مختلف هستند که از شاخه، برگ، غده و دانه آنها برای تغذيه دام و طيور، چه به صورت تازه يا خشک و سيلو شده، استفاده می‌شوند.

گیاهان علوفه ای یكساله مانند: از جمله گیاهان علوفه ای یکساله مانند شبدر ایرانی یونجه گل زرد، ذرت علوفه ای، جو، یولاف، خلر، ماشک، سودان گراس، ذرت خوشه ای(سورگوم)، ارزن، سویای علوفه ای

گیاهان علوفه ای چند ساله: یونجه، اسپرس، شبدر شیرین، شبدر قرمز، بندواش، چغندر علوفه ای

گیاهان لیفی:

گياهانی از تيره های مختلف هستندکه از الياف قسمت های مختلف آنها بعد از تبديل به نخ، در نساجی برای پارچه بافی و توليد ديگر محصولات صنعتی استفاده می‌شود. پنبه، کتان، کنف، شاهدانه، چتائی (ژوت)

گياهان قندی:

تيره های مختلفی دارند و برای قند گيری از عصاره شيرين آنها کشت می‌شوند. چغندرقند و نيشکر

گياهان توليدکننده رنگ:

اين گياهان به منظور استفاده از رنگ آنها در صنعت کشت می‌شوند، مانند حنا، روناس، نيل، گلرنگ.

گياهان دارويی، تدخينی، ادويه ای:

گياهانی ازتيره های مختلف هستند که به منظوراستفاده از برخی مواد و ترکيبات آنها در تهيه دارو، دخانيات يا استفاده از عطر و رنگ و طعم آنها به عنوان ادويه کشت می‌شوند، مانند: توتون، خشخاش، خردل، زعفران، دارچين، زردچوبه، هل، گاوزبان، سنبل الطيب.

گل ها و گیاهان زینتی

گياهانی که از نظر شاخه، برگ، گل، ميوه و يا شکل ظاهری زينتی می‌باشند و از آنها برای تزيين منزل، باغچه، فضای سبز و غيره استفاده می‌شود.

گلهای يکساله: ﮔﻞ ﻫﺎﻳﯽ را ﮔﻮﻳﻨﺪ ﮐﻪ ﻃﻮل دوره ی رﺷﺪﺷﺎن از زﻣﺎن ﮐﺎﺷﺖ ﺑﺬر ﺗﺎ  ﺟﻌﻔﺮی و

گلهای دو ساله: این گیاهان در ﺳﺎل اول رﺷﺪ روﻳﺸﯽ دارﻧﺪ و ﻓﻘﻂ ﺷﺎﺧﻪ و برگ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ و در ﺳﺎل دوم رﺷﺪ زاﻳﺸﯽ دارﻧﺪ و ﭘﺲ از ﺗﻮﻟﻴﺪ ﮔﻞ و ﺑﺬر ﻋﻤﺮ ﮔﻴﺎه ﭘﺎﻳﺎن ﻣﯽ ﭘﺬﻳﺮد. مانند ﺧﺘﻤﯽ، ﺷﺐ  ﺑﻮ، ﻗﺮﻧﻔﻞ، اﺳﺘﮑﺎﻧﯽ و ...

گلهای چند ساله: این گیاهان در ﻓﺼﻞ ﭘﺎﻳﻴﺰ ﻗﺴﻤﺖ ﻫﺎی ﻫﻮاﻳﯽ آن ﻫﺎ از ﺑﻴﻦ ﻣﯽروﻧﺪ و در ﺑﻬﺎر ﺳﺎل ﺑﻌﺪ از روی رﻳﺸﻪ ی ﺑﺎﻗﯽ ﻣﺎﻧﺪه در ﺧﺎک، ﮔﻴﺎه ﺟﺪﻳﺪ رﺷﺪ ﻣﯽﮐﻨﺪ و در واﻗﻊ ﮔﻴﺎﻫﺎن داﺋﻤﯽ ﻫﺴﺘﻨﺪ. مانند تاج اﻟﻤﻠﻮک، ﺳﻮﺳﻦ، داودی، زﻧﺒﻖ، ﻧﺮﮔﺲ و ...

گل های شاخه بریده: این گیاهان برای کاربرد زینتی که دارند کاشته می‌شوند. برخی از این گیاهان در فضای باز و برخی از آنها در گلخانه ها پرورش داده می‌شوند. مانند داودی، رز، مریم، شب بو، نرگس، گلایل، آنتوریوم و ...

کاکتوس ها: یکی از اعضای خانواده کاکتاسه هستند و 127 جنس و 1750 گونه دارند. ویژگی مشترک این گیاهان داشتن بافت ساقه و برگ گوشتی و متورم است. همچنین دارای سلولهایی هستند که در آنها آب ذخیره می‌شود. این ویژگی باعث شده است که بتوانند در بیابان ها و مناطق خشک و کم آب به خوبی رشد کنند.

گیاهان آپارتمانی: گیاهان چند ساله ای هستند که قابل نگه داری در شرایط محدود و نور کم و کنترل شده هستند. مانند: برگ انجیری، پتوس، آرالیا، بنجامین، سیکاس، کاج مطبق، مرجان، فیلودندرون، ...

درختان و درختچه های زینتی: این دسته از گیاهان که بیشتر در فضای سبز و زیبا سازی مناظر مورد استفاده قرار می‌گیرند هم درختانی و درختچه هایی هستند که به دلیل داشتن ویژگی های خاصشان در طراحی فضای سبز مورد استفاده قرار می‌گیرند.

 


منبع : امداد کشاورز
تاریخ مطلب : ۱۳۹۹/۰۱/۱۸