قارچ‌کش كاربوكسين تيرام (ويتاواكس تيرام)

کاربوکسین تیرام قارچ‌کشی حفاظتی ـ تماسی با طیف وسیع است، این قارچ‌کش در بازار با نام تجاری ویتاواکس تیرام Vitavax-thiran WP75% و ویتاواکسvitavax-thiran FL40% موجود است. کاربوکسین تیرام در ضدعفونی بذور گیاهان زراعی کارایی بسیار بالایی دارند.

کاربوکسین تیرام قارچ‌کشی حفاظتی ـ تماسی با طیف وسیع است، این قارچ‌کش در بازار با نام تجاری ویتاواکس تیرام     Vitavax-thiran WP75% و ویتاواکسvitavax-thiran FL40%   موجود است. کاربوکسین تیرام هم خاصیت حفاظتی و هم سیستمیک دارد. اثر حفاظتی آن مربوط به تیرام است که از خانواده دی‌تیوکاربامات‌ها است.، و اثر سیستمیک این قارچ‌کش مربوط به کاربوکسین که  از گروه اكساتين‌ها است. نسبت این دو ترکیب در ویتا واکس ۷۵% WP، % ۳۷٫۵ به % ۳۷٫۵ و در ویت واکس %۴۰L، %۲۰ به %۲۰ است. تیرام در محیط‌های اسیدی تجزیه می‌شود و اگر به مدت طولانی در مجاورت گرما، هوا و رطوبت قرار گیرد کارایی آن کاهش می‌یابد، نیمه عمر آن در شرایط خنثی (pH7)  ۱۸ روز است. کاربوکسین نیز با ترکیبات شدیداً بازی و اسیدی ناسازگار است. به مدت دو هفته در خاک روی کرم‌های خاکی اثر مسموم کنندگی دارد. کاربوکسین به هیدرولیز مقاوم است ولی در مقابل نور مستقیم خورشید از کارایی آن کاسته می‌شود.

نام عمومی: کاربوکسین تیرام           CARBOXIN  THIRAM                

نام تجاری: ویتاواکس تیرام        Vitavax Thiram

سميت براي پستانداران:  Acute Oral LD 50 for Rats  : >2600  mg/kg

درجه سمیت: LD50: 2600mg/kg

فرمولاسیون: ويتاواكس تيرام Vitavax thiram %40 FL  ويتاواكس تيرام Vitavax thiram % 75 WP

تاریخ ثبت: ۶/۴/۵۲ و ۱۸/۴/۷۵ به مدت ۳ سال

کاربوکسین تیرام در ضدعفونی بذور گیاهان زراعی کارایی بسیار بالایی دارند. تیرام پس از استقرار بذر در خاک، اطراف بذر هاله‌ای از سم ایجاد می‌کند و بذر را از هجوم پاتوژن‌های خاکزی حفظ می‌کند و کاربوکسین با اثر سیستمیک خود به صورت معالجه‌ای اثر کرده و پاتوژن را پس از نفوذ به درون بذر کنترل می‌نماید. این قارچ‌کش انواع پاتوژن‌های بذرزاد و خاکزاد را کنترل می‌نماید. به گفته محققان متعـدد نـه فقـط بـراي کنترل پاتوژن‌هاي قارچی، بلکه براي بهبود درصد و میـزان جوانه‌زنی، افـزایش رشـد گیاهچـه و عملکـرد در بـذرهاي برنج، پنبه و بـادام زمینـی و غیـره مـورد اسـتفاده قرار گرفته است.

نحوه اثر قارچکش کاربوکسین تیرام

کاربوکسین تیرام با دو مكانيسم اثر كه ناشي از دو جزء قارچ‌كش آن مي‌باشد عمل مي‌كند. كاربوكسين به صورت آپوپلاست در گياه منتقل مي‌شود و روي آنزيم سوكسينيت دهيدروژناز موثر بوده كه تنفس سلولي را مختل مي‌كند. تيرام نيز در تنفس سلولي روي آنزيم‌هايي كه داراي گروه‌هاي SHـ هستند موثر است. به طور کلی كاربوكسين از طريق اختلال در تنفس سلولی و تيرام در اثر اختلال عمومي در كار آنزيم‌ها اثر خود را اعمال مي‌كنند.

موارد مصرف در ايران

سیاهک آشکار، سیاهک پنهان گندم، سیاهک سخت جو، لکه قهوه‌ای نواری جو و پوسیدگی ریشه و طوقه گندم در گندم و جو، پوسیدگی ریشه و طوقه برنج، سیاهک دروغی برنج و لکه قهوه‌ای برنج در برنج، مرگ گیاهچه در چغندرقند و پنبه، سیاهک خوشه ذرت، سیاهک شاخی ذرت خوشه‌ای، سیاهک پنهان ذرت خوشه‌ای، پوسیدگی طوقه و بلال ذرت و لکه قهوه‌ای برگ ذرت در ذرت و ذرت خوشه‌ای

موارد مصرف در ساير كشورها

عمدتاً جهت ضدعفوني بذر غلات به منظور كنترل سیاهک آشکار گندم، جو و يولاف، سیاهک پنهان گندم، سیاهک سخت جو، سياهك پوشيده يولاف، پوسیدگی فوزاريومي ریشه و طوقه در گندم، جو، يولاف، چاودار و چاندم (تريتيكاله)، سپتوريوز غلات، لکه قهوه‌ای نواری و لكه توري جو

راهنماي مصرف

ضدعفوني بذر گندم و جو به نسبت ۵/۲ در هزار براي كنترل سیاهک آشکار گندم، سیاهک آشکار جو و سیاهک پنهان گندم.

ضدعفوني بذر گندم و جو به نسبت ۲ در هزار  براي كنترل سیاهک آشکار گندم، سیاهک آشکار جو، سیاهک پنهان گندم، سیاهک سخت جو و پوسیدگی ریشه و طوقه گندم.

ضدعفوني بذر جو به نسبت ۵/۲ در هزار  براي كنترل لکه قهوه‌ای نواری جو.

ضدعفوني بذر برنج به نسبت ۲ در هزار  براي كنترل لکه قهوه‌ای و پوسیدگی ریشه و طوقه برنج. بذرها را بايد به مدت ۲۴ ساعت در محلول سمی خیسانده و سپس برای جوانه‌زنی در گرمخانه نگهداری نمود.

كنترل سياهك دروغي برنج از طريق محلول‌پاشي به نسبت ۳ كيلو در هكتار.

ضدعفوني بذر چغندرقند به نسبت ۲ تا ۵/۲ در هزار و بذر پنبه به نسبت ۶-۴ در هزار  براي كنترل مرگ گياهچه.

•ضدعفوني بذر ذرت و ذرت خوشه‌اي به نسبت ۵/۲ در هزار  براي كنترل لكه قهو‌‌‌‌‌‌ه‌اي برگ ذرت، سياهك خوشه ذرت، پوسيدگي فوزاريومي ساقه ذرت، سياهك طويل و سياهك پنهان ذرت خوشه‌اي

سازگاري و اختلاط

تاكنون گزارشي در مورد ناسازگاري کاربوکسین تیرام با گياهان مختلف عنوان نشده است. گرچه كاربرد بيش از حد آن اثري به قوه ناميه ندارد ولي در ميزان مصرف آن بايستي احتياط نمود. اختلاط اين قارچ‌كش با تركيبات قليايي بالا و يا اسيدي بالا نبايستي صورت گيرد.

علائم مسمومیت: شامل سردرد، سرگیجه ، حالت تهوع است که در صورت مشاهده باید فورا به پزشک مراجعه کرد. درصورت تماس سم با پوست فوراً محل را با آب و صابون چند بار شستشو دهید و در صورت بلع خوراندن چند بار زغال فعال با آب فراوان توصیه می شود.

ملاحظات زيست محيطي

برای ماهی‌ها و سایر آبزیان زيان‌آور است، لذا از آلوده كردن آب‌هاي سطحي و انهار با اين ماده شيميايي يا ظرف سم اجتناب كنيد.

•بذر‌هاي ضدعفوني شده براي حيات وحش زيان‌آور است.

احتياط‌هاي لازم

از مصرف بذر‌هاي ضدعفوني شده جهت تغذيه اجتناب شود.

شرایط و نگهداری و مدت دوام و پایداری ترکیب

این سم در بسته بندی اصلی خود، در انبارهای سر پوشیده و خشک و خنک به دور از تابش مستقیم خورشید در دمای 30-0 درجه سانتی گراد، به مدت دو سال پایدار است.

منبع:

Moosavi. M.R, and M.A. Rastegar.1997.Pesticides in agriculture. Islamic Azad Universiy, Varamin branch.(In Persian)

Hewitt, H.G. 1998.Fungicides in crop protection. CAB International

مرکز ترویج و خدمات جهاد کشاورزی کامفیروز شمالی ( کاربوکسین تیرام)


منبع : Hewitt, H.G. 1998.Fungicides in crop protection. CAB International
تاریخ مطلب : ۱۳۹۹/۰۹/۰۹