کودهای ماکرو در کلزا

زمان و روش مناسب استفاده از کودهاي شیمیایی می‌تواند نقش موثري در افزایش کارایی مصرف کود و دستیابی به حداکثر عملکرد دانه کلزا داشته باشد. بنابر این، تعیین مقدار، نوع، زمان و نحوه مصرف کودهاي شیمیایی بایستی بسته به نوع گیاه زراعی مورد توجه جدي قرار گیرد.

حاصلخیزي خاك و تامین عناصر مورد نیاز کلزا تاثیر زیادي بر تولید دانه و عملکرد کمی و کیفی آن دارد. زمان و روش مناسب استفاده از کودهاي شیمیایی می‌تواند نقش موثري در افزایش کارایی مصرف کود و دستیابی به حداکثر عملکرد دانه کلزا داشته باشد. بنابر این، تعیین مقدار، نوع، زمان و نحوه مصرف کودهاي شیمیایی بایستی بسته به نوع گیاه زراعی مورد توجه جدي قرار گیرد.

کلزا

نیتروژن مورد نیاز کلزا

نیتروژن به دلیل مشارکت در ساختمان پروتئینها و اسیدهاي نوکلئیک، قندهاي آمیندار و سایر ترکیبات نیتروژنه آلی مهمترین عنصر تأثیرگذار بر عملکرد و کیفیت محصولات زراعی محسوب می شود و رابطۀ نزدیکی بین تأمین نیتروژن و افزایش مادة خشک گیاهی وجود دارد. کمبود نیتروژن از عوامل مهم محدود کننده عملکرد کلزا در بسیاري از مناطق تحت کشت آن بشمار میرود. نیتروژن، تعداد شاخه‌هاي گلدهنده، طول دورة گلدهی، وزن خشک کل بوته، تعداد و وزن خشک خورجین‌هاي کلزا را افزایش می‌دهد. نیتروژن نقش بارزي در افزایش عملکرد زیست توده دارد و در زمان گلدهی از سقط گلها، حذف فیزیولوژیک گلهاي کلزا در حین تلقیح یا پس از آن جلوگیري می‌کند. به طور کلی، مقدار 100 تا 200 کیلوگرم نیتروژن خالص در هکتار براي دستیابی به حداکثر عملکرد دانۀ بهتر است براي افزایش کارایی استفاده کودها در زراعت کلزا، آنها را در ردیفهایی با فاصله 5/2 سانتیمتر از ردیف کاشت بذور کلزا جایگذاري کنیم. زمان مصرف کودهاي نیتروژنه بیشتر بستگی به شرایط آب و هوایی و نوع خاك دارد و مصرف تقسیطی کودهاي نیتروژنه در خاكهاي سبک و مناطق پرباران به منظور جلوگیري از پیامدهاي سوء زیست محیطی ارجحیت دارد. به طور کلی، کودهاي نیتروژنه باید حداقل در طی دو مرحله خروج گیاه از روزت (ساقه‌دهی) و شروع گلدهی (تشکیل غنچه‌هاي گل) بکار برده شوند. اگر کاربرد کودهاي نیتروژنه در یک مرحله مد نظر باشد، بهتر است در بهار و هنگام خروج گیاه از روزت (ساقه‌دهی) مورد استفاده قرار گیرد.

فسفر مورد نیاز کلزا

فسفر در متابولیسم، انتقال انرژي و همچنین ترکیبات ساختمانی گیاه و در نتیجه بهینه سازي تولید کلزا نقش بسزایی دارد. کمبود فسفر می‌تواند رشد اندامهاي هوایی و ریشه کلزا را محدود کند. ولی، کلزا به دلیل قابلیت جذب بیشتر فسفر از خاك، به مقدار کمی فسفر در مقایسه با عنصر نیتروژن نیاز دارد.

 

در زراعت کلزا اغلب از منبع فسفات آمونیوم براي تامین فسفر مورد نیاز گیاه استفاده می‌شود. اگر فسفر قابل جذب خاك تحت کشت کلزا حدود 10 -8 میلیگرم در کیلوگرم باشد، با مصرف 40 تا 80 کیلوگرم سوپرفسفات تریپل می‌توان عملکرد مناسبی بدست آورد. با این توصیف، به دلیل حساسیت کلزا به کاربرد توام کود با بذر از یک طرف و تحرك کم فسفر در خاكهاي زراعی از طرف دیگر، بهتر است جهت دستیابی به عملکرد بالا، کودهاي فسفاته به صورت نواري در فاصله 5/2 سانتیمتري کنار یا زیر ردیفهاي کاشت بذور کلزا قرار گیرد.

پتاسیم مورد نیاز کلزا

پتاسیم سبب استحکام گیاه زراعی کلزا میشود و تحمل آن را نسبت به بیماريها، سرما و خشکی افزایش می‌دهد و تولید نشاسته، کربوهیدراتها و روغن دانه کلزا را بهبود می‌بخشد. کمبود پتاسیم ضمن کاهش رشد گیاه زراعی سبب کاهش عکس العمل گیاه به کودهاي نیتروژنه و فسفاته می‌شود. پتاسیم سبب استحکام گیاه زراعی کلزا می‌شود و تحمل آن را نسبت به بیماريها، سرما و خشکی افزایش می‌دهد و تولید نشاسته، کربوهیدراتها و روغن دانه کلزا را بهبود می‌بخشد. کمبود پتاسیم ضمن کاهش رشد گیاه زراعی سبب کاهش عکس العمل گیاه به کودهاي نیتروژنه و فسفاته می‌شود.

گوگرد مورد نیاز کلزا

گوگرد جزء بسیار مهمی از اسیدهاي آمینۀ متیونین و سیستئین پروتئین دانه کلزا است. عنصر گوگرد رشد زایشی را افزایش می‌دهد و کمبود گوگرد ممکن است سبب توقف رشد اندامهاي زایشی و یا منجر به عقیمی خورجینها شود. به همین دلیل، نیاز کلزا به گوگرد حدود سه برابر غلات است.

عناصر غذایی کلسیم و منیزیم

کلسیم یک ماده غذایی ضروري براي گیاهان زراعی محسوب می‌شود و کمبود کلسیم بیشتر در اندامها و برگهاي جوان دیده می‌شود کمبود کلسیم، سبب بروز خسارت در بافتهاي مریستمی و اندامهاي رویشی جوان و مرگ و میر گلهاي انتهایی کلزا می‌شود. کمبود منیزیم ابتدا به صورت لکه هاي لکه هاي زرد در برگها دیده می‌شود که توسعه یافته و به رگبرگها متصل شده و ممکن است به رنگ نارنجی یا نارنجی مایل به قرمز تغییر یابد. علایم کمبود معمولاً ابتدا از برگهاي مسن تر شروع شده و سپس به برگهاي جوان گسترش می‌یابد. در حالت کمبود شدید برگها خشک شده و پیش از رسیدن می‌ریزند.

منبع

مدیریت تغذیه در زراعت کلزا- معرفت مصطفوي راد، امین نوبهار، علی محبوب خمامی-1397


منبع : مدیریت تغذیه در زراعت کلزا- معرفت مصطفوي راد، امین نوبهار، علی محبوب خمامی-1397
تاریخ مطلب : ۱۳۹۹/۰۶/۰۱