کنترل آفات خرما

توجه به بهداشت و مواظبت‌هاي فني در نخل خرما بهداشت نخيلات مشتمل بر حذف يا انهدام محل‌هاي تكثير، پناهگاها و محلهاي زمستانگذراني آفات چوبخوار خرما درنخلستانهاي تحت مديريت مي‌باشد. رعايت اين اصول در كاهش تراكم جمعيت بسياري از آفات چوبخوار خرما موثر بوده و قابل تلفيقي با بسياري از روشهاي كنترل است.

کنترل آفات خرما

كرم ميوه خوار خرما

كرم ميوه خوار خرما يكي از آفات مهم درخت خرما است كه به شبپره كوچك خرما هم معروف است. در سالهاي اخير خسارت كرم ميوه خوار خرما رو به افزايش بوده به طوري كه در بعضي مناطق (بم ) 50 تا 70 درصد ريزش ميوه ديده شده است. اين آفت علاوه بر خسارت زيادي كه به محصول درختي وارد مي‌آورد آفت انباري خرما نيز محسوب مي‌گردد. كاهش بسيار قابل توجه در كاربرد آفت كش‌ها و حتي حذف كامل آنها از اكوسيستم خرما را مي‌توان به خوبي از طريق كاربرد اصول بنيادي اكولوژيكي در مديريت تلفيقي كنترل بيولوژيك محور آفات آن به دست آورد. مشكلات آفات خرما مشكلات بيواكولوژيكي هستند نه مشكلات شيميايي، لذا استفاده تجربي و يك جانبه از سموم شيميايي براي كنترل آفات خرما با سم پاشي هاي مكرر و پرهزينه به طور روز افزوني به عنوان يك استراتژي ناموفق مطرح مي‌گردد. طغيان مجدد آفات كليدي نظير كنه تارتن خرما و زنجرك خرما و برهم خوردن تعادل طبيعي توأم با توسعه روز افزون مقاومت نسبت به سمومي كه بر عليه آنها به كار مي‌رود، مشكلاتي هستند كه به وسيله آفت كشها ايجاد مي‌شوند.

کرم میوه خوار خرما

کنترل زراعي (به باغي )

در ميان برنامه‌هاي به باغي خرما ، اجراي عمليات پوشش دهي خوشه، حذف باقيمانده خوشه‌ها و گرده افشاني مناسب و بهداشتي در كاهش تراكم جمعيت كرم ميوه خوار خرما مؤثر است. اجراي عمليات فوق در تمام نخلستانها و بر روي تمام ارقام خرما با حساسيت هاي مختلف نسبت به كرم ميوه خوار خرما به عنوان مكمل براي موفقيت كنترل بيولوژيك (محور اصلي) ضروري مي‌باشد.

مقاومت ارقام

 سطح حساسيت ارقام مختلف نخل خرما نسبت به كرم ميوه خوار خرما در شكل گيري برنامه مديريت تلفيقي كنترل بيولوژيك محور بدون كنترل شيميايي يا با مصرف سموم شيميايي مؤثر است.

ارقام مقاوم: حساوي، ليلوئي و مشتوم

ارقام نیمه مقاوم: اشكر، جوزي، خصاب و عموبحري

ارقام حساس: داك، چيبچاب، اسحاق، حمراوي، بوبكي، سويداني، بريم، حلاوي، بلياني، زاهدي، خضراوي، فرسي، هدل

ارقام خیلی حساس: دگل سرخ، بنت السبع، ديري، ريم، جهرمي، استعمران، گنطار، دگل زرد و برحي

كنترل شيميايي كرم ميوه خوار خرما

از آفتکش هایی مانند کنسالت 0.6 لیتر در هزار و یا رلدان 2 در هزار می‌توان استفاده کرد.

كنترل شيميايي به عنوان آخرين حربه و فقط در مواقع ضروري استفاده گردد. در هنگام استفاده از حشره كش در صورت نياز به تكرار تيمار جهت جلوگيري از بروز مقاومت از سه آفتكش با تواتر استفاده گردد.

آفات چوبخوار خرما

 از مخرب ترين آفات خرما بوده كـه بـا حملـه به جوانه انتهايي، دم خوشه‌ها و دمبرگها صدمات جبـران ناپـذيري بـه نخـل خرما وارد مي‌كند. براساس گزارشات بين المللي خسارت آنها بين 30 تـا 68 درصـد محصـول را كـاهش می‌دهـد. متاسـفانه بـه دليـل درونزي بـودن و خسارت غير مستقيم كمتر مورد توجه مديران كنترل آفات قرار گرفته است.

خسارت شناسي آفات چوبخوار خرما

وجود حفره‌ها و دالانهاي متعدد در قسمتهاي مختلف درخت (قاعده ساقه، برگها و تنه اصلي)

حفرات و راهروهاي سطحي به درازاي 20 سانتي متر و عمق 6 الي 18 سانتي متر در ريشه، تنه، ساقه، برگ و خوشه(موریانه خرما)

خروج شيره از درخت ، دالانها تا تنه اصلي مي رسد ، گاهي حمله به تاج و گاهي به جوانه انتهايي درختان خرما (سوسك شاخدار خرما)

فضولات لارو مخلوط با شـيره گيـاهي بـه رنـگ سـياه (چوبخـوار شاخك بلند خرما)

كنترل بيولوژيک

قارچ Metarhizium anisopliaeاست كـه در سراسـر جهـان به طور طبيعي در خاك رشد مي‌كند. اين قـارچ عامـل بيمـاري در حشرات مختلفي است.

روش های زراعی

توجه به بهداشت و مواظبت‌هاي فني در نخل خرما بهداشت نخيلات مشتمل بر حذف يا انهدام محل‌هاي تكثير، پناهگاها و محلهاي زمستانگذراني آفات چوبخوار خرما درنخلستانهاي تحت مديريت مي‌باشد. رعايت اين اصول در كاهش تراكم جمعيت بسياري از آفات چوبخوار خرما موثر بوده و قابل تلفيقي با بسياري از روشهاي كنترل است.

استفاده از پاجوشهاي سالم، قوي و عاري از آفت و بيماري يكي از اصول بهداشت نخيلات بوده كه در مديريت آفات چوبخوار خرما تاثير چشم گيري خواهد داشت.

تنظيم دور آبياري

رعايت دور آبياري در كاهش جمعيت سوسك شاخدار خرما موثر است. آبياري منظم همچنين در كاهش خسارت موريانه ها نيز موثر مي‌باشد. تنظيم دور آبياري در تابستان از تراكم جمعيت و ميزان خسارت آنها به ميزان قابل توجهي مي‌كاهد.

کوددهی

خسارت چوبخوارها زماني افزايش مي‌يابد كه درختان ضعيف باشند زيرا درختان قوي توانايي دفع اين گروه از آفات را دارند بنابر اين يكي از اصول اساسي كنترل اين گروه آفات تقويت درختان از طريق كوددهي مي‌باشد.

شخم نخلستان

شخم زمين مي تواند در فعاليت و ميزان تراكم آفاتي كه قسمتي از زندگي خود را در خاك مي‌گذرانند نظير موريانه ها كه در خاك لانه سازي مي كنند شخم همه ساله نخلستانها در كاهش آلودگي آنها تاثير دارد.

کنترل كنترل شيميايي آفات چوبخوار خرما

استفاده از طعمه مسموم يكي ديگر از مواردي است كه در انتخابي نمـودن اثر سموم و كاهش اثرات سوء آنها تاثير قابل توجهی دارد . چنانچـه از روش محلول پاشي براي كنترل لارو آفـات چوبخـوار اسـتفاده گردد، سمپاشـي را باید از اسفند ماه تا اواخر شهريور ماه هر 15 روز يكبـار بخصـوص در سالهايي كه تراكم جمعيت بالا باشد، انجام داد كه عملاً غيـر ممكـن است. استفاده از طعمه مسموم از طريق قرار دادن آن در تاج درخت مشـكل تكـرار دفعات سم پاشي و اثرات سوء ناشي از آن را حـل نمـوده اسـت. اسـتفاده از تله هاي نوري و فروموني و جذب آفات چوبخوار خرما بـه منـاطق سمپاشـي شده خاص نيز از موارد اسـتفاده انتخـابي از سـموم بـا توجـه بـه رفتـار آفـات مي‌باشد.

آفت قرنطینه ای سرخرطومی حنایی خرما

این آفت از کشورهای حاشـیه جنـوبی خلـیج فـارس، عربـستان، عـراق، هندوستان و پاکستان و کشورهای جنوب شرق آسیا و برخی از کشورهای اروپایی گزارش شده است.  سوسک حنایی خرما یکی از آفات بسیار مهم خرما می‌باشد که در صورت عدم مبارزه، خسارات اقتصادی زیادی را به بار می آورد. بر اساس برآوردها تا 5 درصد درختان خرما در منطقه خاورمیانه آلوده به سوسک حنایی خرما می‌باشند. سوسک حنایی خرما یکی از آفات بسیار مهم خرما می‌باشد که در صورت عدم مبارزه، خسارات اقتصادی زیادی را به بار می آورد. بر اساس برآوردها تا 5 درصد درختان خرما در منطقه خاورمیانه آلوده به سوسک حنایی خرما می‌باشند.
 

 مهم ترین نشانه‌های آلودگی درختان به این آفت عبارتند از

ترشح شیرابه قهوه‌ای رنگ در محل ورود لاروها به تنه(سوراخ های ورودی)

انتشار بوی خاص لهیدگی و پوسیدگی از تنه درختان آلوده

وجود و مشاهده بافت جویده شده و مواد فیبری (شبیه خاک اره)در محل ورودی سوراخ های روی تنه همراه با شیرابه قهوه‌ای

راههای کنترل آفت سرخرطومی حنایی خرما

شکار انبوه آفت با استفاده از تله های فرمونی(فروژینئول)

در مناطق آلوده به منظور کنترل آفت و پاکسازی درختان آلوده، استفاده از روش شیمیایی به روش تدخینی (سموم تدخینی از جمله فسفید آلومنیوم) در درختانی که هنوز به طور کامل خشک نشده اند، موثرترین روش می‌باشد. لازم به ذکر است هنگام استفاده از سموم، رعایت نکات ایمنی جهت جلوگیری از مسمومیت و حفظ محیط زیست الزامی و باید طبق نظر کارشناس حفظ نباتات صورت گیر. لذا باید ابتدا نسبت به هرس و تکریب و حذف تنه جوش و پاجوش درختان آلوده اقدام و سپس با توجه به میزان آلودگی تعداد 15 تا 20 عدد قرص فسفید را در تنه گذاشته و بلافاصله دور تنه را با پلاستیک ضخیم پوشانده و با طناب محکم کنند.

سوسک حنایی خرما

 منابع

مديريت تلفيقي كنترل بيوژيك محور كرم ميوه خوار خرما- مسعود لطيفيان-1395

مديريت تلفيقي كنترل بيولوژيك محورآفات چوبخوار خرما- مسعود لطيفيان-1395

آفت قرنطینه ای سرخرطومی حنایی خرما- جاوید عباسی - حمید دبیری - عزیزاله امیری-1396


منبع : امداد کشاورز
تاریخ مطلب : ۱۳۹۹/۰۳/۲۶