کشت گیاه کتان

گیاه کتان (Linum usitatissimum L.) یکی از گیاهان صنعتی و مهم در سراسر دنیا است. گیاهی کم توقع است که در تهیه روغن و تولید انواع پارچه در صنعت به کار برده می‌شود.

کاربردهای گیاه کتان

کتان برای استفاده از الیاف و یا روغن کشت می‌شود. پارچه‌های کتانی مهم ترین محصول ساخته شده از گیاه کتان هستند. الیاف کتان نرم، درخشان و انطاف پذیر هستند، البته به انعطاف پذیری و الاستیک بودن پنبه یا ابریشم نیست و نسبت به الیاف رامی مقاومت کمتری دارد. مهارت های زیادی برای تنیدن الیاف کتان و تهیه نخ و پارچه مورد نیاز است. در کشورهایی مانند ایرلند، اسکاتلند، فرانسه و بلژیک کارگران در طی سالها و نسل های پی در پی کار روی این الیاف مهارتهای بسیاری به دست آوردند. الیاف کم کیفیت این گیاه برای تولید حوله آبگیری، تشک، حصیر، بوم نقاشی، قالی، طناب و کیسه و از الیاف با کیفیت آن در چاپ اسکناس استفاده می‌شود. دانه های کتان دارای 20 تا 30 درصد پروتئین، روغن کتان هستند که سالها مورد استفاده بوده اند. بیش از چهار پنجم روغن کتان تولید شده در صنایع رنگ و لعاب بکار می‌رود. همچنین از روغن آن در تهیه لعاب، پارچه براق، روفرشی، صاف کردن چرم، ضد آب کردن پارچه ها و تولید پارچه های برزنتی استفاده می‌شود. در برخی کشور ها این روغن ها کاربرد خوراکی دارند یا از آنها در تهیه صابون استفاده می‌شود، علاوه بر این از این روغن ها در جوهر پرینتر و رنگ جاده ها استفاده می‌شود.

معرفی گیاه کتان

یک گیاه با ساقه مستقیم، براق و بدون کرک علفی یکساله است. روی ساقه ها گل آذینی به طول 7.5 تا 12 سانتی مترد وجود دارد، رنگ گیاه سبز مایل به خاکستری است. برگها به رنگ سبز مایل به خاکستری متناوب، به شکل خطی و نوک تیز و مسطح به طول 2 تا 3.5 سانتی متر و 2 تا 4 سانتی متر پهنا دیده می‌شوند.

گلدهی کتان

میوه کتان

منشا این گیاه آسیای مرکزی، شرق و مناطق مدیترانه ای است. این گیاه به انواعی از بیماری ها، خشکی، قارچ، چرای دام، علف کش ها، pH بالا، حشره کش ها، زنگ، ویروس ها، و علف های هرز مقاوم است. بیش از 300 رقم از گیاه کتان وجود دارد و در سراسر دنیا شناخته شده است. برای خواص بسیار زیادی که به تعدادی از آنها اشاره شد گیاه مورد علاقه ای برای کشت است. برای تولید الیاف ارقام با طول ساقه بلند که دارای شاخه های جداگانه هستند مناسب هستند. برای تولید بذر، ارقام کوتاه تر دارای شاخه های منشعب تر باید انتخاب شوند. برای تولید بذر و الیاف باید ارقام هر دو این صفات را داشته باشند.

پراکندگی گیاه کتان

بومی مناطق آسیایی و مدیترانه ای است. رد پای این گیاه به عصر حجر در همان نواحی بر می‌گردد. در بین النهرین، آشور و مصر بیش از 5000 سال پیش کشت می‌شده است، و امروزه در مناطق وسیعی کاشته می‌شود.

آب و هوای مناسب برای کاشت کتان

مناطق دارای آب و هوای معتدل و خنک و نیمه گرمیسری مناسب هستند، برای رشد و تولید بذر های بهاره نیاز به آب و هوای مساعد دارد. بذرهای کتان در دامنه گسترده آب و هوایی کاشته می‌شود ولی ارقامی که برای تولید الیاف به کار می روند به آب و هوای خنک و مرطوب در طی فصل رشد و آب و هوای گرم و خشک در طی رسیدن دانه تا برداشت نیاز دارد. میزان رطوبت نسبی هوا در ظهر بهتر است حدود 60 تا 70 درصد باشد. این محصول به بارندگی سالانه حدود 15 تا 20 سانتی متر که به طور یکنواخت در فصل رشد پراکنده باشد نیاز دارد. همچنین به دوره رسیدن طولانی بین گلدهی تا برداشت نیاز دارد. هوای گرم و خشک برای تشکیل دانه بعد از فاز رویشی مورد نیاز است. مناطقی با باد و طوفان شدید برای کشت این محصول مناسب نیستند. نسبت به سایر غلات به شوری حساس تر است.

خاک مناسب برای کشت گیاه کتان

خاکهای دارای زه کشی، متوسط لومی با خاک رویی رسی برای این محصول مناسب هستند. اسیدیته مناسب برای کشت این گیاه بین 5 تا 7 است. گزارش شده که کتان در مناطق شمالی و مرطوب تا مناطق مرطوب و استوایی یا جنگلهای خیلی خشک و مناطقی با pH بین 4.8 تا 8.2 کشت می‌شود. میانگین دمای روزانه در فصل رشد بین 6 تا 27 درجه سانتی گراد مناسب است.

بذر کتان

کتان

کاشت گیاه کتان

تکثیر این گیاه معمولا بوسیله بذر انجام می‌شود. همچنین ممکن است به روش قلمه ساقه به شکل رویشی هم تکثیر شود. باید از بذور ارقام عاری از بیماری و مقاوم به بیماری پژمردگی انتخاب شود. هیچ یک از بذور کثیف، شکسته، پوک و کوچک نباید کاشته شوند. برای جلوگیری از بیماری های خاکزاد باید قبل از کاشت با استفاده از قارچکش ضدعفونی شوند. باید حدود 15 تا 20 روز قبل از وقوع سرمای کشنده کاشته شوند، تقریبا همزمان با کشت گندم بهاره. معمولا در اواخر اسفند تا اواسط فروردین زمان مناسبی برای کشت است. از طرفی در مناطق دارای زمستان معتدل و غیر سرد از آبان تا آذر هم کاشته می‌شود. این گیاه می‌تواند به خوبی در تناوب با گیاهانی مانند پنبه، سودان گراس، سورگوم و سبزیجات قرار بگیرد. مقدار بذر مورد نیاز برای تولید بذر 3 کیلو گرم در هکتار و برای تولید الیاف حدود 160 کیلو گرم است. فاصله کشت بین گیاهان حدود 11.5 تا 75 سانتی متر است و بر اساس آب و هوا یا نوع مصرف متفاوت است. در ارقام برای تولید دانه دوراز هم و در ارقام برای تولید الیاف نزدیک تر به هم کاشته می‌شود. در برخی نواحی بذرهای کتان و گندم بهاره با هم کاشته می‌شوند و همزمان برداشت می‌شوند و توسط آسیب در مرحله خرمن کوبی جدا می‌شوند. برای افزایش عملکرد علف های هرز از بین برود و به ازای هر 24 تا 48 کیلو گرم در هکتار بذر کتان از 2 تا 3 بذر گندم استفاده شود. بذر کتان در دماهای پایین تری نسبت به سایر غلات جوانه می‌زند. برای داشتن جوانه زنی یکنواخت و سریع خاک به خوبی آماده شده باشد و سفت و تسطیح شده باشد. عمق کاشت کتان ببین 2.5 تا 3.2 سانتی متر با ردیف کار دوار بهتر از کاشت دستی است. شخم پاییزه به دلیل داشتن فرصت برای آمادگی خاک بهتر است. قبل از کاشت نیاز به شخم، دیسک، مخلوط کردن و تسطیح کردن نیاز دارد. وقتی محصول شروع به رسیدن کرد برای تسریع رسیدن دانه آبیاری باید متوقف شود. اگر خاک مداوم مرطوب باشد ممکن است گلدهی به مقدار کافی اتفاق نیفتد. به طور کلی حدود 1 تا 10 نوبت آبیاری نیاز دارد.

کوددهی گیاه کتان

در مناطقی با خاک های غنی به مقدار خیلی کم حدود 20 کیلو گرم در هکتار به کودهای ازته نیاز دارد. در مناطق با خاکهای ضعیف به مقدار بیشتری کود 20 تا 40 کیلو گرم کودهای ازته، فسفر و پتاسیم در هکتار نیاز دارد. بکار بردن کود باعث افزایش عملکرد تولید می‌شود. در برخی خاکهای با شرایط خاص ممکن است به کودهای میکرو هم نیاز داشته باشد.  

دانلود اپلیکیشن مشاوره رایگان کشاورزی

دانلود اپلیکیشن امداد کشاورز

مشاوره رایگان کشاورزی، کشاورزی هوشمند، مشاوره تلفنی کشاورزی، آفت، بیماری، کود، بذر، سم، زراعت، باغداری، زنبورداری، دام، طیور، آبزیان، پرورش قارچ، ماشین آلات، خرید و فروش، محصولات و نهاده‌های کشاورزی، زعفران، پسته، گیاهان دارویی، گاو، گوسفند، میگو، مشاوره رایگان، کشاورزی نوین، کشاورزی آنلاین، کشاورزی مدرن، کارشناس کشاورزی،اخبار کشاورزی، دانلود اپلیکیشن کشاورزی، اپلیکیشن کشاورزی، اپلیکشن آفات و بیماری‌ها، مشاوره رایگان با کارشناس کشاورزی، نرم افزار کشاورزی

منبع

https://hort.purdue.edu/newcrop/duke_energy/Linum_usitatissimum.html


منبع : امداد کشاورز
تاریخ مطلب : ۱۳۹۸/۰۷/۰۸