کاشت و گرده افشانی درختان فندق

درخت فندق در منـاطقي كـه داراي زمسـتان هاي با آب و هوايي معتدل و مرطوب و تابستان هاي خنك هستند به صورت بومي رشد مي‌كند.فندق درختی یک پایه است که گرده افشانی آن با باد انجام می‌شود.

ميوه فندق به عنوان يك منبع غذايي با ارزش شناخته مي‌شود. اين گياه در اروپا و آسياي ميانه، ترجيحاً در منـاطقي كـه داراي زمسـتان هاي با آب و هوايي معتدل و مرطوب و تابستان هاي خنك هستند به صورت بومي رشد ميكند. به همين دليل بيشترين توليـد فنـدق در كنار آب گيرهاي سطحي و يا در ارتفاعات متوسط انجام می‌شود. منطقه اصلي فندق كاري ايران گيلان (اشكورات و طالش) است. در منطقه اشكورات 18 هكتار باغ فندق وجود دارد كه 15 هكتار آن بارور بوده و در زمينهاي شيب تند كشت شده اند.

ارزش غذایی فندق

فندق از قديم اهميت فراواني از نظر دارويي و غذايي داشته است. مغز ميوه اين گياه داراي حدود 68 %روغن و -20 17 % پروتئين و مقادير متناوبي ويتامين هاي متنوع A ،B و C مي‌باشد.

میوه فندق

احداث باغ فندق

مختصات جغرافيايي: ارتفاع مناسب كاشت از سطح دريا 0 تا 1300 متر و عرض جغرافيايي مناسب 37 تا 41 درجه شمالي مي‌باشد.

 اقليم: با آنكه كشت فندق در آب و هاي متفاوت، سازش نسبتاً مطلوبي نشان داده است با اين حال، كشت وسـيع آن از نظـر اقتصـادي نیاز به  انتخاب ارقام مناسب براي هر منطقه و رعايت دقيق تغييرات و شرايط جوي، به خصوص دما، برودت و بارندگي مي‌باشد.

آبیاری درختان فندق: درخت فندق به مقدار آبي نياز دارد كه بايد با بارندگي هاي فصلي 1000 تا 800 ميلي متر يا بالاتر در سال و يا پـراكنش مناسـب یا به روش آبیاری دستی همین میزان آب تامین شود. زمان برداشت محصول (شهريور تا مهر) نيازي به بارندگي ندارد تا ميوه آن قابل برداشت شود. حداکثر شوری قابل تحمل آب 2 دسی زیمنس بر متر می‌تواند باشد و رطوبت نسبی مناسب فندق 60 تا 80 درصد است. در آبیاری فندق در دوران رشد بین 7 تا 10 روز یکبار در ناحیه سایه انداز است و زمان آبیاری آن اواسط اردیبهشت تا اوایل شهریور ماه است.

خاک مناسب برای درخت فندق: از جمله درختانی است که در دامنه وسیعی از خاکها قابل کشت است، ولی عمق آن بیش از 50 سانتی متر مناسب است. pH خاک مناسب برای فندق 6 تا 7 است. ریشه درختان فندق به خفگی حساس است به همین دلیل حتما باید خاک دارای زهکشی کافی باشد. کاشت فندق در خاکهای مرطوب، فشرده، رسی، سنگین و غیر قابل نفوذ توصیه نمی‌شود. شوری خاک قابل تحمل برای فندق باید کمتر از 4 دسی زیمنس باشد.

گودال کاشت فندق

برای آسان تر شدن حرکت ادوات باغی بین ردیفها بهتر است پستی بلندیهای باغ هموار شود. گودالها باید قبلا آماده شده باشند. زمان گوده برداري با زمان درختكاري در ارتباط اسـت، بـدين معنـي كـه اگـر موقـع كاشت نهال در اواخر پاييز است چاله ها بايستي در تابستان و اگر موقع كاشت نهال فندق در زمستان است چاله ها باید در پـاييز ایجاد شـده باشند. ابعاد گودال بستگي به نوع خاك واندازه ريشه دارد، ابعاد گودال بايستي به نحوي باشد كه ريشـه هـا در موقـع كاشـت بـا ديـواره تماس پيدا نكنند درخاكهاي مرغوب گودال مي بايستي فضايي بين 60 -30 سانتيمتر بيشتر از نوك ريشه ها داشته باشد واين فضا بـراي خاكهاي نا مرغوب مي بايستي بيشتر مورد توجه قرار گيرد. معمولا قطر چاله ها بين -70 30 سانتي متر خواهد شد.

فاصله بین درختان فندق در زمین های هموار دشت 4در 5 با سیستم کاشت مستطیلی و در نواحی کوهستانی 4 در 4 متر روی خطوط تراز قابل توصیه می‌باشد. درختان فندق براي رسيدن به حداكثر رشد و توليد بيشترين و مرغوبترين محصول، نياز به دريافت نور كافي دارندمهم ترین سیستم های احداث باغ فندق مربعی، مستطيلي، مثلثي و داربستي هستند.  زمان کاشت فندق بعد از گذشتن فصل يخبندان در اواخر زمستان تا اوايل بهار است. برای حفاظت از درختان فندق در برابر باد از قیم هایی به قطر 4 تا 5 سانتی متر استفاده شود. در برخی مناطق برای حفاظت از خاک در برابر تبخیر آب و یا کنترل جمعیت علفهای هرز از مالچ های آلی یا پلاستیکی می‌توان استفاده کرد. آبیاری نهال فندق هر دو تا سه روز و درختان بالغ هر 7 روز است.

باغات فندق

هرس درختان فندق

هرس را به منظور دادن فرم لازم به درخت و درآوردن آن به شكل مطلوب براي تـامين نـور و روشـنايي لازم و در نتيجه افزايش عملكرد انجام مي‌دهند تا امكان اجراي عملياتي نظير شخم و برداشت مكانيزه ممكن شود. نهالها بعد از کاشت در زمین تا ارتفاع 80 تا 90 سانتی سربرداری می‌کنند. شاخه ها رار تا ارتفاع 40 تا 50 سانتی متری نگه داشته و بقیه را حذف می‌کنند. در نهایت 4 تا 6 شاخه اصل به فرم جامی یا محور تغییر شکل یافته در می‌آورند. تربیت فندق به روش 2 تا 3 تنه هم مرسوم است. هرس معمولا تا سال چهارم انجام می‌شود و از سال چهارم فقط شاخه های خشک و مسن را حذف می‌کنند. همچنین محل هرس بهتر است با چسب باغبانی پوشانیده شود.

گرده افشانی درختان فندق

فندق درختی یک پایه است و گرده افشانی آن با باد انجام می‌شود. البته زمان ظهور گلهای نر(شاتون) در زمستان و بر روی شاخه های یکساله است. گلهای ماده در فندق به صورت خوشه ای بوده و روی شاخه های سال جاری تشکیل می‌شود. اگر درختان در مسیر بادهای غالب زمستانه باشند گرده افشانی خوب انجام می‌شود. به همین دلیل درختان گرده زا نبايد دورتر از تا 25 30 متر از درختان اصلي فاصله داشته باشند. گلها بدون گرده افشانی به میوه تبدیل نمی‌شوند. به علت خود ناسازگاري، زمانيكه خود گرده افشاني رخ مي‌دهد چـه در ارقـامي كـه گـل هـاي نـر و مـاده شـان همزمـان مي‌رسند و چه در انواع ناهمزمان رسی كه همپوشاني خيلي كمي دارند يا ميوه تشكيل نمي‌شود و يا ميوه‌هاي كمتري تشكيل مي‌گردد.

گل ماده فندق

گل نر در فندق

برداشت فندق

زمان برداشت فندق از نيمه دوم مرداد تا نيمه اول مهر ماه مي‌باشد يعنـي زمـاني كـه گريبانـه فنـدق تغييـر رنـگ و تقريباً قهوه اي شده سپس عمليات خشك كني تا رطوبت 6 درصد انجام مي ‌شود و به كارخانـه هاي فـراوري جهـت توليـد محصـولات متنوع فرستاده مي‌شود.

پوشش تنه درختان فندق

 براي پيشگيري از خسارت جوندگان، سرما زدگي، آفتاب سوختگي، آفات و بيماريها صورت مي‌پذيرد. استفاده از محلول بوردو و همچنين رنگ سفيد نيز مي‌تواند تنه را از آفتاب سوختگي محافظت نمايند. در برخي از نقاط كشور از فنس (توري) براي حفاظت تنه درختان از صدمات جوندگان و چراي دام ها استفاده مي‌شود.

منبع

نشريه فني فندق-سونا حسین آوا، منصوره کشاورزی، حمید حسنی،1394


منبع : نشريه فني فندق-سونا حسین آوا، منصوره کشاورزی، حمید حسنی،1394
تاریخ مطلب : ۱۳۹۹/۰۵/۱۱