کاشت نخود دیم مکانیزه

برای آماده سازی زمین و همچنین سهولت در کشت مکانیزه نخود، ابتدا با ماشین درو بسته بند بقایای گندم و جو در سطح مزرعه جمع آوری می‌شود. ماشین درو بسته بند با سیستم برش انعطاف پذیر، ساقه‌های سرپا و باقیمانده مزرعه را که از برداشت کمباین غلات به جا مانده است و غالبا ارتفاعی حدود 50 سانتی متر دارد.

کاشت نخود دیم مکانیزه

برای آماده سازی زمین و همچنین سهولت در کشت مکانیزه نخود، ابتدا با ماشین درو بسته بند بقایای گندم و جو در سطح مزرعه جمع آوری می‌شود. ماشین درو بسته بند با سیستم برش انعطاف پذیر، ساقه‌های سرپا و باقیمانده مزرعه را که از برداشت کمباین غلات به جا مانده است و غالبا ارتفاعی حدود 50 سانتی متر دارد. این بقایا مجددا برش یافته و به همراه کلش‌های ریخته شده از انتهای کمباین، جمـع آوری می‌کنـد و با سازکارخاص خـود به صورت بسته‌هـای مکعب مستطیل در سطح مزرعـه رهـا می‌کند. طول بسته‌های کلش و همچنین ارتفاع برش را به ترتیب با گیره لغزنده روی هلالی در تماس با محور چرخ ستاره‌ای ماشین و کفشک‌های طرفین شانه برش می‌توان تنظیم کرد. از سیستم هیدرولیک تراکتور نیز می‌توان برای تنظیم ارتفاع برش استفاده کرد.

پس از برداشت بقایا و قبل از بارندگی مؤثر پاییزه، با کودپاش سانتریفوژ ۲۵ تا ۳۰ کیلوگرم کود اوره در سطح زمین پخش می‌شود. به این ترتیب، میکروارگانیسم‌ها تقویت می‌شوند و پوسیدگی ته ساقه‌ها و کلش‌های باقی‌مانده سرعت می‌یابد. بعد از بارندگی مؤثر پاییزه و پس از گاوروشدن زمین، در صورت مشاهده علفهای هرز، به وسیله کولتیواتور با تیغه‌های پنجه غازی یا هرس دندانه‌فنری با علفهای هرز مبارزه مکانیکی می‌شود.

کارنده نخود

کاشت مکانیزه

از عوامل مهمی که در عملکرد نخود مؤثر است، کیفیت جوانه زنی بذر و تراکم بوته در واحد سطح مزرعه پس ازکشت است.  امروزه کشت بذر به وسیله انواع خطی کار انجام می‌گیرد که کیفیت کار آنها بسته به نوع موزع، نوع شیاربازکن، تعداد ردیفها، فاصله بین آنها، نوع پوشاننده بذر و نوع چرخهای فشاردهنده متفاوت است. در حال حاضر در مناطق دیم کشور از انواع خطی کار ساخت داخل یا خارج از کشور برای کشت گندم استفاده می‌شود. خطی کارهای متنوع موجودی که در اختیار کشاورزان است عبارتند از: خطی کارهای هاسیا، کشت گستر، سهلان کشت و ماشین برزگر همدان.

ارزیابی های انجام شده درباره کیفیت کار اجزای خطی کارها  از جمله موزع، شیاربازکن، زبانه زیر موزع، پوشاننده، چرخ های فشاردهنده نشان می‌دهد همه این اجزا در جوانه زنی بذر، تراکم بوته و رشد و نمو بعدی گیاه نخود مؤثر است. همچنین با اندک تغییراتی که شرح داده خواهد شد، این کارنده‌ها برای کشت نخود مناسب است و دیگر به ماشین کارنده دیگری برای کشت نخود و ایجاد بار مالی مضاعف برای کشاورزان نیازی نیست.

مناطق مرتفع، زمستانهای طولانی و بهار کوتاه همراه با گرما و خشکی دارند. تغییرات دما در این مناطق بسیار زیـاد است. گیاهانی مثـل نخـود را می‌توان در مناطق گرم و معتدل و سرد کاشت؛ زیرا این گیاه می‌تواند از رطوبت عمقی و باقیمانده خاک استفاده کند. از عواملی که در کیفیت کشت و جوانه زنی و رشدونمو بعدی گیاه نخود مؤثر است، تهیه و آماده سازی زمین تحت کشت و بستر مناسب بذر است.

آماده کردن خطی کارها برای کشت

خطی کار مناسب برای کشت نخود دیم حداقل ۵۰ سانتی‌متر است. از آنجا که فاصله خطوط کشت در خطی‌کارهای توصیف شده ۱۷ تا ۲۵ سانتی‌متر است، بـا جابه جـایی شیاربازکنها روی شاسی خطی کار و حذف تعدادی از آنها می‌توان به فاصله موردنظر دست پیدا کرد. بذر نخود به فشردگی خاک حساس است. در واقع، فشردگی خاک، جوانه زنی بذر را به تأخیر میاندازد و بر عملکرد آن تأثیر منفی دارد. بنابراین، بهتر است جابه جایی شیاربازکنها روی شاسی به گونه‌ای باشد که شیاربازکنهای باقیمانده و فعال برای کشت نخود در حدفاصل بین چرخهای پرس قرار گیرد. در صورتیکه امکان جابه جایی شیاربازکنها نباشد، می‌توان چرخ مربوط به شیاربازکن فعال را بیرون آورد یا فشار باد آن را کم کرد. با رعایت این موضوع، دیگر نگرانی فشردگی خاک اطراف بذر برطرف می‌شود. ایجاد سوراخهای جدید روی شاسی ماشین برای جابه جایی شیاربازکنها در صورت نبود سوراخ کمکی فقط یکبار در طول عمر کارنده اتفاق می‌افتد و کار برای سالهای بعد ساده تر می‌شود.

کارنده نخود

تنظیم بدون نقص خطی کار یکی از خواسته‌های مهم آگروتکنیکی کشت بذر نخود است. بنابراین، انجام دادن کارهای زیر در خطی کارها قبل از شروع کار ضروری است:

محکم کردن همه پیچ و مهره‌های خطی کار

کنترل مقـدار روغـن گیربـکس و گـریس کـاری قسمتهای متحرک خطی کار

بررسی کار موزع‌های بذر و کود و اطمینان یافتن از هرز نچرخیدن و سالم بودن آنها

بازدید تک تک لوله‌های سقوط بذر و کود و اطمینان یافتن از باز بودن مسیر انتقال دانه تا بستر بذر

بررسی چرخهای فشاردهنده خطی کار

بررسی وضعیت پوشاننده بذر و کیفیت پوششی آنها

بررسی سیستم تنظیم عمق جاگذاری بذر و کود

بررسی سیستم تنظیم میزان ریزش بذر و کود.

سنجش میزان بذر در کارنده

 در صورتیکه امکان جابه جایی شیاربازکنها نباشد، می‌توان چرخ مربوط به شیاربازکن فعال را بیرون آورد یا فشار باد آن را کم کرد. با رعایت این موضوع، دیگر نگرانی فشردگی خاک اطراف بذر برطرف می‌شود. ایجاد سوراخهای جدید روی شاسی ماشین برای جابه جایی شیاربازکنها در صورت نبود سوراخ کمکی فقط یکبار در طول عمر کارنده اتفاق می‌افتد و کار برای سالهای بعد ساده تر می‌شود. موزع شیاردار از متداول ترین نوع موزع در خطی کار غلات است. برای هر شیاربازکن دو موزع به ترتیب روی بدنه مخزن بذر و کود تعبیه شده است. قسمتی از محیط موزع همواره در تماس با بذر داخل مخزن است و مقداری از بذر درون مخزن را در شیار خود جا می‌دهد و با حرکت دورانی، بذرها را یکی پس از دیگری برای انتقال به بستر بذر در اختیار دریچه قیف مانند و لوله سقوط قرار می‌دهد. برای تنظیم مقدار ریزش بذر یا میزان بذر در هر هکتار می‌توان سرعت دورانی موزع را با گیربکس تغییر داد. موزع دندانه دار از نظر نظم سقوط بذر درون لوله سقوط نسبت به موزع شیاردار وضعیت بهتری دارد و در آن، بذرها به طور یکنواخت و منظم درون لوله سقوط ریخته می‌شود.

کارنده نخود

کارنده نخود

قرار دادن بذر در بستر

 برای انتقال بذر از موزع به شیاربازکن و استقرار آن در شیار ایجاد شده و بستر بذر، در کارنده‌ها از انواع لوله سقوط استفاده می‌شود. در واقع، لوله‌های سقوط پل ارتباطی بین موزع و شیاربازکن اند. انواع لوله‌های سقوط کـه بـه کـار می‌رود، عبارت است از: لولـه‌های سقوط خرطومی و آنتنی و قیفی.

اندازه و عرض کار خطی کار

برحسب تعداد شیاربازکنها اندازه خطی کار معمولا و فاصله بین آنها تعیین می‌شود. اندازه خطی کارها ممکن است برحسب عرض کار مؤثر آنها به متر مشخص شود. برای مثال، خطی‍‌کاری با ۹ شیاربازکن و با فاصله خطوط کشت۲۰ سانتیمتر، اندازه آن ۲۰×۹ و عرض کار آن ۱۸۰ سانتیمتر می‌شود. در ضمن فواصل متداول بین خطوط کشت در انـواع خطی کـارهای دیـم ۱۷ تا ۲۵ سانتیمتر است.

کاشت نخود

 بذر نخود دولپه‌ای است و در مقابل ضربه و مالش و فشار، مقاومت کمی دارد. در صورتیکه یکی از این حالتها برای بذر پیش بیاید، بذر دونیم می‌شود و دیگر جوانه نمی‌زند.

نکات قابل توجه در کشت مکانیزه نخود

در کارنده‌های مجهز به موزع های شیاردار، موزع به گونه‌ای تنظیم شود که کل شیار موزع در تماس با بذر درون مخزن باشد (اهرم تنظیم تا حد امکان به سمت چپ کشیده شود).

زبانه یا فلاپ زیر موزع به وسیله اهرم تا حد امکان به گونه‌ای باز شود که بذرها بدون دوران موزع‌ها و با وزن خود و همچنین تکانهای کارنده در حین کار، آزادانه ریزش و سقوط نکنند.

دریچه‌های کشویی مخزن بذر برای تمام موزع های فعال تا حد امکان باز بماند. این عمل کمک می‌کند تا بذر به سهولت در اختیار موزع قرار گیرد.

بر هم زدن پشته‌های ایجاد شده

گیاه نخود به رطوبت حساس است و زیاد بودن رطوبت در اطراف ساقه نخود زمینه رشد بیماری قارچی برقزدگی را فراهم می‌کند. کارنده ها بذر را داخل جوی بلند کشت می‌کنند و با ایجاد جوی پشته‌های نسبتا زمینه را برای تجمع رطوبت و شیوع بیماری برق زدگی فراهم می‌کنند. بنابراین، با در نظر داشتن این مطالب و نیز توجه به عمق قرارگیری بذر در خاک میتوان تا حدودی خسارت بیماری برق زدگی را کاهش داد و موجبات عملکرد بهتر را فراهم آورد. برای این کار می‌توان ابزاری ماله مانند را به وسیله زنجیر یا طناب محکم از دو طرف (چپ و راست) کارنده به آن وصل کرد تا در حین کاشت دنبال آن کشیده شود و با ماله کشی پشته‌ها را بر هم زند.

منبع

مدیریت مکانیزه تولید نخود در شرایط دیـم- دکتر ایرج یاوری-1397

 

 

 


منبع : مدیریت مکانیزه تولید نخود در شرایط دیـم- دکتر ایرج یاوری-1397
تاریخ مطلب : ۱۳۹۹/۰۶/۲۹