کاشت نخود دیم در ایران

حبوبات از جمله مهم ترین منابع تامین پروتئین های گیاهی هستند. ریشه حبوبات در تامین ازت قابل استفاده گیاهان از طریق تثبیت ازت هوا نقش دارد. نخود یکی از منابع مهم تامین پروتئین و کلسیم در بین حبوبات است. میانگین عملکرد نخود در ایران 358 کیلو گرم در هکتار است که نسبت به تولید جهانی بسیار پایین است.

نخود ایرانی

حبوبات از جمله مهم ترین منابع تامین پروتئین های گیاهی هستند. ریشه حبوبات در تامین ازت قابل استفاده گیاهان از طریق تثبیت ازت هوا نقش دارد. نخود یکی از منابع مهم تامین پروتئین و کلسیم در بین حبوبات است. میانگین عملکرد نخود در ایران 358 کیلو گرم در هکتار است که نسبت به تولید جهانی بسیار پایین است. سطح زیر کشت نخود در ایران 700 هزار هکتار است که بیش از 95 درصد تولید حبوبات مانند نخود و عدس در کشور ما دیم است. از نظر سطح زیر کشت نخود بعد از گندم و جو در رتبه سوم قرار دارد. ترکیه با داشتن میانگین عملکرد تولید نخود 820 کیلو گرم در هکتار بیشترین عملکرد را دارد. ده استان اول کشور از نظر تولید نخود ایرانی شامل: کرمانشاه، لرستان، کردستان، آذربایجان غربی، آذربایجان شرقی، همدان، زنجان، خراسان و مرکزی هستند. عواملی که باعث پایین آمدن عملکرد نخود در ایران است شامل:

عدم رعایت اصول عملیات آماده سازی بذر و بستر

عدم کاربرد بذر کافی در هکتار توسط کشاروزان

عدم رعایت زمان کاشت مناسب، تنش خشکی و گرمای آخر فصل

عدم کنترل به موقع علف های هرز

عدم کنترل به موقع آفات و بیماری های نخود

حساسیت ارقام بومی و محلی به بیماری هایی مانند برق زدگی، پژمردگی فوزاریومی و ویروسی

مراحل آماده سازی زمین برای کشت نخود ایرانی

آماده کردن زمین و تهیه بستر کشت

رعایت اصول فنی عملیات آماده سازي زمین کشت به منظور ذخیره حـداکثر رطوبـت در خـاك در استفاده بهینه گیاه از رطوبت خاك بسیار مهم می باشد. کاربرد گاوآهن برگردانـدار موجـب از بـین رفتن رطوبت ذخیره شده در خاك می‌شود. اسـتفاده از گـاوآهن قلمـی، پنجـه غـازي بـراي آمـاده سازي زمین کشت می‌تواند در حفظ رطوبت خاك بسیار مؤثر باشد.

انتخاب بذر نخود

از بذرهایی که بوجاری شده باشند و بر علیه بیماری های قارچی ضد عفونی شده اند باید استفاده شوند. ارقامی مانند هاشم، آزاد و آرمان در مناطق معتدل و نیمه گرمسیری به صرت پاییزه و کشت ارقامی مانندآزاد و آرمان به صورت بهاره در مناطق سردسیر دیم توصیه می شوند. میزان بذر نخود ایرانی در متر مربع 30 بوته است.

زمان کاشت نخود

زمان کاشت یکی از عوامل بسیار مهم و مؤثر در دستیابی به عملکرد بالادر گیاه نخود می باشد. تأخیر در کاشت سبب کاهش طول دوره رشد و کاهش عملکرد می‌شود. کشت پـاییزه (15 آبـان تا 5 آذر) در مناطق معتدل سرد، نیمه گرمسیري و گرمسیري است. کشت بهاره در منـاطق سـرد بـه محـض گاورو شدن زمین در اواخر زمستان یا اوایل بهار انجام می‌شود. استفاده از ردیف کار، خطی کارهاي پنوماتیک، هاسیا، همدان کـار و یـا کشـت گسـتر، بـه عمـق 5 سانتی متر.

مزرعه نخود

کودهای شیمیایی نخود

نخود به دلیل اینکه توانایی تثبیت ازت هوا را دارد نیاز زیادی به کودهای ازته ندارد. اما بهتر است قبل از کاشت از 20 تا 30 کیلو گرم کودهای دارای ازت بالا در هکتار به عنوان استارتر استفاده شود. در صورتی که میزان فسفر خاک کمتر از 6 پی پی ام باشد باید از کودهای فسفره هم استفاده شود.

از بین بردن علف های هرز

کنترل مکانیکی علف های هرز نخود

 فاصله بین ردیف در کشت نخود ایرانی 25 تا 30 سانتی متر است. در زمان کشت با بستن یک لوله سقوط پس از دو لوله سقوط در ردیف کارهای هاسیا، کشت گستر یا ردیف کار هایدیگر به شکلی که فاصله بین 50 سانتی متر ایجاد کند.

کنترل شیمیایی علف های هرز نخود

از علف کش های انتخابی مانند سوپر گالانت( 1 لیتر در هکتار) یا گالانت (2 لیتر در هکتار) برای از بین بردن علف های هرز باریک برگ و از علف کش هایی مانند لنتاگران (2.5 تا 3.5 لیتر در هکتار) برای کنترل علف های هرز پهن برگ یکساله در مزارع نخود استفاده می‌شود.

برداشت نخود

وقتی رنگ غلاف های نخود به قهوه ای روشن مایل به زرد و یا کرم در می‌آید آماده برداشت است. در زمان برداشت رطوبت بذر نخود باید بین 10 تا 12 درصد باشد. تاخیر در زمان برداشت باعث ریزش غلاف یا دانه می‌شود.

کلیه ارقام محلی و اصلاح شده نخود( از جمله بیونیج، گریت ، جم و کوروش و....) داراي تیپ بوته نیمـه ایستاده و یا گسترده می باشند که امکان برداشت مکانیزه آنها میسر نمی باشد. برداشت دستی نخود بیشترین سهم هزینه تولید را شامل می شود. ارقام نخود معرفی شـده نخـود هاشـم، آرمـان و آزاد داراي تیـپ بوتـه ایستاده هستند که می توان این ارقام را با کمباین گندم برداشت کرد.

نیاز است در زمان انبار کردن نخود رطوبت 10 تا 12 درصد باشد. از انبار کردن بـذور نخـود در انبارهاي گرم و مرطوب و بدون تهویه خودداري گردد.

برداشت نخود

معرفی بذر های نخود

نخود هاشم

نخود هاشم در مقایسه نخود کوروش که بومی گلستان است عملکرد بیشتری دارد و نسبت به بیماری برق زدگی هم مقاوم است. برداشت مکانیزه بوسیله کمباین است. عملکرد این رقم 2000 کیلو گرم در هکتار است. ارتفاع این رقم 75 سانتی متر است و در سالهای پر باران 110 سانتی متر است. در مناطق معتدل و نیمه گرمسیری مانند اسـتان هـاي گلسـتان، ایـلام، لرستان، کرمانشاه و شهرستان گچساران در کشت پاییزه توصیه می‌گردد.

نخود آرمان

نخود آرمان در مقایسه با نخود بیونیج، جم، هاشم و رقم محلـی گچسـاران کـه به ترتیب ارقام شاهد استانهاي کرمانشاه، ایلام، گلستان و کهگیلیویه و بـویر احمـد مـی باشـند، ازعملکـرد بیشتري برخوردار بوده و همچنین نسبت به بیماري برق زدگی مقاوم می باشد. عملکرد این رقم در هکتار 1651 کیلو گرم در هکتار است. در مناطقی مانند گلستان، کرمانشاه، ایلام وکهگیلویهه و بویر احمد به 55 سانتی متر و بیشترین ارتفاع در استان گلستان به 102 سانتی متر می‌رسد. مناطق کشت این رقم مانند استانهاي کرمانشاه، ایلام و کهگیلویه و بویر احمد و گلستان است. این رقم در تاریخ 15 آبان تا نهایت 15 آذر ماه کاشته می‌شود.  مقدار بذر مورد نیاز در هکتار 78 تا 90 کیلو گرم است.

نخود سارال

ویژگی های این رقم پر محصول بودن، مقاومت به سرم، تحمل به بیماری برق زدگی . پروتئین 26 درصد است. رقـم سـارال کـه تحمل خوبی نسبت به سرما دارد، موجب توسعه کشت پاییزه نخود در کشور خواهد شد. با توجه به این که در چنین مناطقی کشاورزان به طور سنتی نخود را به صـورت بهـاره کشـت مـی نماینـد، بـه دلیـل برخـورد مراحل حساس رشد بـا خشـکی و گرمـاي اواخـر بهـار، عملکـرد نخـود در واحـد سـطح پـایین بوده و ضمنا به دلیل نوسانات در میزان و پراکنش بارندگی هاي بهاره در مناطق، تولید نخود در وضعیت ناپایداري قرار دارد. کشت پاییزه نخود سارال در چنین مناطقی به طور متوسـط سـبب افـزایش عملکـرد بـه میـزان 20 %در واحد سطح شده و ضمنا این رقم از پایداري تولید نیز برخوردار است که در مجموع این امر باعث افـزایش متوسط تولید نخود در این مناطق خواهد شد. یکی از معضلات محدودیت در انجام کشت پاییزه نخود بروز و توسعه بیماري برق زدگی است.

رقم آتا

رقم جدید و پر محصول نخود آتا، دارای تیپ بوته ای ایستاده و ارتفاع مناسب جهت برداشت با کمباین، بازار پسندی مطلوب از لحاظ وزن صد دانه، سفید بودن دانه، پروتئین دانه و متحمل به بیماریهای برق زدگی و فوزاریوم جهت کشت پاییزه در دیم زارهای مناطق مرتفع و سردسیر معرفی شده است.

رقم نصرت

نخود رقم نصرت پر محصول، دارای بازار پسندی مطلوب از لحاظ وزن صد دانه، سفید بودن، پروتئین دانه، تیپ بوته ایستاده و ارتفاع مناسب جهت برداشت با کماین و تحمل بیماری های برق زدگی و فوزاریوم برای کشت پاییزه در دیمزارهای مناطق مرتفع و سردسیر معرفی شده است.

رقم نخود آنا

نخود آنا به دلیل تحمل به سرما و یخبندان تا منفی 17 درجه سانتی گراد بدون پوشش برف را تحمل می‌کند. تیپ بوته ایستاده وارتفاع مناسب برای برداشت با کمباین، بازار پسندی مطلوب از لحاظ وزن صد دانه، سفید بودن دانه، پروتئین دانه و تحمل به بیماری برق زدگی و فوزاریوم برای کشت دیم پاییزه در مناطق مرتفع و معتدل و سردسیر معرفی شده است.

دانلود اپلیکیشن امداد کشاورز

دانلود اپلیکیشن امداد کشاورز

مشاوره رایگان کشاورزی، کشاورزی هوشمند، مشاوره تلفنی کشاورزی، آفت، بیماری، کود، بذر، سم، زراعت، باغداری، زنبورداری، دام، طیور، آبزیان، پرورش قارچ، ماشین آلات، خرید و فروش، محصولات و نهاده‌های کشاورزی، زعفران، پسته، گیاهان دارویی، گاو، گوسفند، میگو، مشاوره رایگان، کشاورزی نوین، کشاورزی آنلاین، کشاورزی مدرن، کارشناس کشاورزی، اخبار کشاورزی، دانلود اپلیکیشن کشاورزی، اپلیکیشن کشاورزی، اپلیکشن آفات و بیماری‌ها، مشاوره رایگان با کارشناس کشاورزی، نرم افزار کشاورزی

منابع

توصیه هاي فنی کاشت، داشت و برداشت نخود دیم و معرفی ارقام جدید، سیده سودابه شبیري -1393


منبع : توصیه هاي فنی کاشت، داشت و برداشت نخود دیم و معرفی ارقام جدید، سیده سودابه شبیري -1393
تاریخ مطلب : ۱۳۹۸/۱۰/۲۴