کاشت درخت مرکبات

 مرکبات بومی کشورهای جنوب شرقی آسیا مانند مالزی، اندونزی و فیلیپین است و موطن اصلی آن شمال شرقی هند و شمال برمه است. حدود 400 سال پیش به ایران وارد شد البته بالنگ و نارنج قبل از آن در ایران وجود داشته است.

چطور مرکبات بکارم؟

مرکبات در شمال ایران

مناطق ساحلی دریای مازندران مانند استان های مازندران، گیلان و گلستان و عرض های جغرافیایی 37 درجه شمالی که بارندگی سالانه دراین مناطق 800 تا 1200 میلی متر و دوره خشکی تابستانه آن 30 تا 60 روز در اغلب سالها از خرداد تا اواخر مرداد است. البته در تابستان به آبیاری نیاز دارد.

خاک این مناطق دارای زه کشی مناسب از شنی لومی تا سیلتی لومی است و رطوبت نسبی به دلیل نزدیکی به دریا بالا است.

مرکبات در نواحی مرکزی ایران

در استان‌های فارس، كرمان، خوزستان، كرمانـشاه، ايـلام، كهگيلويـه و بويراحمد و خراسـان که عرض جغرافیایی 33 درجه شمالی  و بارندگی سالانه 100 تا 300 میلی متر وجود دارد. مرکبات در این مناطق به دلیل گرما و خشکی نیاز به آبیاری 2 تا 3 نوبت در طی فصل رشد دارد. قسمت عمده توليد مركبـات نـوار مركـزي مربوط به استان‌هاي فارس و كرمان است.  

مرکبات در نواحی ساحلی جنوب ایران

در عرض جغرافیایی پایین تر از 23 درجه که زمستان فاقد یخبندان و تابستان بسیار گرم هستند. pH و املاح خاک در این مناطق بالا و به دلیل نزدیکی به دریا رطوبت هم بالا است. شهرستان‌هاي ميناب، رودان و حاجي آباد در استان هرمزگان مهمترين مراكز توليد مركبات در اين بخش از كشور هستند.

ویژگی‌های مرکبات

مركبات از خانواده Rutaceae و زيرخانواده Aurantioideae بوده، گياهاني بوتـه‌اي، درختچه‌اي با شاخ و برگ متراكم و يا درختي هستند .گلها سفید مایل به ارغوانی، دارای گلبرگ‌های ضخیم سفید، قرمز یا ارغوانی که دارای 4 تا 5 کاسبرگ هستند. به دلیل معطر بودن مورد توجه حشرات هستند. به دلیل تنوع زیاد به سه دسته مرکات حقیقی، نزدیک مرکبات و مرکبات اولیه تقسیم می‌شوند. دورگه‌های زیادی بین گونه های مرکبات به دست آمده است مانند:

دورگ نارنگی و گریپ فروت : Tangelo

دورگ پرتقال و گریپ فروت: Orangelo

دورگ پونسيروس و نارنج: Citradi

 دورگ سيترنج و كامكوا: Citrangquat

دورگ لمـون و ليمـو ترش: Lemonin

دورگ پرتقـال و پونـسيروس: Citrange

 دورگ گريپفروت و پونسيروس: Citrumelo

دورگه
دورگه

باردهی مرکبات

در مناطق نیمه گرمسیری گلدهی بهاره و زود و رسیدن ارقام زودرس در شهریور و ارقام دیررس تا تابستان سال بعد طول می‌کشد. دوره گل انگیزی تا گلدهی نسبت به درختان خزاندار کوتاهتر و در ارقام زودرس 5 تا 7 ماه، در ارقام میان رس 7 تا 9 ماه و در ارقام دیر رس 10 تا 14 ماه طول می‌کشد.  

گلدهی مرکبات

زمان گلدهي مركبات به شدت تحت تأثير عوامل محيطي بويژه دمـا و رطوبـت خـاك است. اغلب گونه‌هاي مركبات در نواحي نيمه گرمسير با زمستانهاي سرد فقط يـك بـار در سال و در اوايل بهار گل مي‌دهند. در اين نواحي عمل گل انگيزي در اواخـر پـاييز صـورت ميگيرد. گلها در جوانه‌هاي محوري روي شاخه هـاي رويـشي سـال جـاري (هـر دو رشـد بهاره و تابستانه ) بوجود مي‌آيند.

در نواحي گرمـسيري و سـاحلي ممكـن اسـت درختـان در طول سال چندين بار گل داده و يا اينكه دوره گلدهي بسيار طولاني داشته باشند. بارنـدگي يا آبياري بعد از يك دوره خشكي طولاني (حداقل 30 روزه ) رخ داده و هم چنين بيماريها ميتوانند سبب گلدهي مركبات اين مناطق شوند.

اغلب درختان در سال بین 100 تا 200 هزار گل تولید می‌کنند که بین 1 تا 2 درصد آنها تبدیل به میوه قابل برداشت می‌شوند.

بیشتر  گونه‌های مرکبات برای تشکیل میوه به گرده افشانی نیاز ندارند ولی برخـي از دورگ هـاي نـارنگي ماننـد ارلاندو تانجلو و رابينسون به گرده افشانی نیاز دارند.

شکوفه

دمای مناسب برای گرده افشانی

زنبورها در دماهای کمتر 12.5 درجه سانتی گراد فعالیت نمی‌کنند. بهترین دما برای تلقیح گلها بین 20 نا 30 درجه سانتی گراد است.

ریزش گل‌های مرکبات

اولین دوره ریزش آنها 3 تا 4 هفته بعد از ظهور گلها و به دلیل ضعف خامه گلها و عدم گرده افشانی گلها است و دومین دوره ریزش آنها از اردیبهشت تا خرداد اتفاق می‌افتد. هر چه جوانه‌های گل دیرتر شکوفا شوند درصد تشکیل میوه در آنها بیشتر خواهد بود.

در مـاه‌هـاي ارديبهشت و خرداد در مناطق نيمه گرمسيري نيم كره شمالي اغلـب با نوعی از ريزش ميوه به نام ريزش فيزيولوژيكي (جودرو) روبه رو هستيم. اين موج ريـزش كـه در آن ميوه‌ها بدون دم ميوه از درخت جدا مي‌شوند، به موضوع رقابت موجود بين ميوه‌چه‌ها بـراي كسب مواد كربوهيـدراتي، آب، هورمـون هـا و سـاير محـصولات فتوسـنتزي گيـاه مربـوط مي‌شود و دربرگيرنده ميوه چه‌هايي است كه قطري در حدود 5/0 تا دو سانتي‌متر دارنـد.

باغ

دمای مناسب برای رشد مرکبات

به دلیل اینکه مرکبات بومی مناطق نیمه گرمسیری تا گرمسیری هستند به سرما حساس هستند. باید در محلی کاشته شوند که از سرمازدگی حفظ شوند و از پایه‌ای استفاده شود که نسبت به سرما مقاوم باشند. بیشترین دمای قابل تحمل بوسیله مرکبات 50 درجه سانتی گراد و دمای مناسب برای رشد و نمو آنها بین 14 تا 40 درجه سانتی‌گراد است و محدوده دمایی 29 تا 32 درجه سانتی‌گراد دمای بهینه است. دماهای بالاتر سبب نارنجی تر شدن مرکبات و سرمای طولانی باعث سبز ماندن میوه می‌شود. در منـاطقي بـا تابـستان‌هـای گـرم و خـشك و زمـستان‌هـای سـرد و مرطوب، ميوه كمرنگتر است و پوستي ضخيمتر از حد معمول دارد. وجود نور کافی باعث افزایش ساخته شدن ویتامین ث و رنگ گیری بهتر میوه می‌شود.

بارندگی و رطوبت نسبی

اگر میزان بارندگی سالانه بین 1250 تا 1850 میلی‌متر باشد و پراکندگی خوبی داشته باشد نیاز به آبیاری ندارد. اگر در زمان گلدهی مرکبات بارندگی شدید حتی برای مدت کوتاه اتفاق بیفتد کیفیت و میزان تولید میوه کمتر می‌شود.

رطوبت بر رنگ‌گیری میوه هم تاثیر دارد در رطوبت بالا پوست کمرنک تر و نازکتر و میوه پرآب تر می‌شود و خشکی هوا و بادهای گرم سرعت رشد میوه را کمتر می‌کند. از طرفی وجود رطوبت بالا باعث افزایش بیماری‌های قارچی و باکتریایی شده و اگر با گرما همراه باشد کیفیت میوه را هم کمتر می‌کند.

ایجاد بستر برای احداث باغ مرکبات

در مناطق با خاکهای سنگین مانند مناطق شمالی محل احداث گودال برای کاشت نهال مرکبات روی پشته خواهد بود. عمق گودال باید 50 تا 70 سانتی‌متر و دهانه آن 80 تا 150 سانتی‌متر باشد. در اراضی سنگین باید ابتدا شخم و زیر شکنی انجام شود و روی ردیف‌ها حداقل به اندازه یک کمپرسی خاک مرغوب ریخته و کشت درختان روی این خاکها انجام شود. براي هر دو درخت مجاور هم حدود يك متـر مكعـب تركيـب خـاك مرغـوب زراعـي، ماسـه و كـود پوسيده دامي (به نسبت مساوي ) بايد وارد باغ نمود .

روش کاشت نهال مرکبات

نهال مرکبات مانند همه درختان دیگر بعد از خروج از نهالستان باید سربرداری شود. پس از ايجاد گودال، لازم است خاك برداشته شده از لايه 30 سانتي متري سـطح زمـين با حجم هاي مساوي از ماسه رودخانه اي و كود پوسيده دامي مخلوط و در ته گودال ريختـه شود تا به خوبي در دسترس ريشه ها قرار بگيرد . در پايان بايد خاك گودال را آبیاری كـرد تا نشست كامل خود را انجام دهد. براي كمـك بـه اسـتقرار بهتـر نهـال لازم اسـت پـيش از كاشت نهال قيمي را با طول متناسب با ارتفاع نهال، در كف گودال مستقر نماييم.

بادشکن

بيـشترين حفاظـت بادشـكن مربوط به محدوده‌اي است كه در فاصله اي معادل 10 تا 15 برابر ارتفاع بادشكن قرار داشـته باشد. حداقل فاصله بين درختان بادشكن و اولين رديف درختان بـاغ بايـد شـش متـر باشـد .برای مثال می‌توان از درخت سرو زربین استفاده کرد.

محافظت از سرما

از جمله اين روش‌هـا مـي‌تـوان پيچيـدن تنه با گوني، كلش يا مواد عايق ديگري مثل لايـه هـاي فـوم، اسـتقرار چنـد بـرگ خرمـا دراطراف تنه، ايجاد حرارت و دود از طريق سوزاندن مواد نفتي يا چوب و بـالاخره آب پاشـي مستمر روي تاج در هنگام بروز سرما اشاره كرد.

آفات و بیماری‌های مرکبات 

منبع

راهنماي مركبات، کاشت، داشت، برداشت، هرمز عبادي، بابك عدولي، اسماعيل غلاميان، جواد فتاحي مقدم، مرتضي گلمحمدي، بيژن مرادي، يعقوب محمدعليان

دانلود اپلیکیشن مشاوره رایگان کشاورزی

دانلود اپ مشاوره رایگان کشاورزی

مشاوره رایگان کشاورزی، کشاورزی هوشمند، مشاوره تلفنی کشاورزی، آفت، بیماری، کود، بذر، سم، زراعت، باغداری، زنبورداری، دام، طیور، آبزیان، پرورش قارچ، ماشین آلات، خرید و فروش، محصولات و نهاده‌های کشاورزی، زعفران، پسته، گیاهان دارویی، گاو، گوسفند، میگو، مشاوره رایگان، کشاورزی نوین، کشاورزی آنلاین، کشاورزی مدرن، کارشناس کشاورزی،اخبار کشاورزی، دانلود اپلیکیشن کشاورزی، اپلیکیشن کشاورزی، اپلیکشن آفات و بیماری‌ها

برچسب ها : مرکبات در شمال ایران , کاشت مرکبات , چطور مرکبات بکارم؟ , مرکبات , مناطق ساحلی دریای مازندران , مرکبات در نواحی ساحلی جنوب ایران , ميناب، رودان و حاجي آباد در استان هرمزگان , مهمترين مراكز توليد مركبات , ویژگی‌های مرکبات , دورگه‌های بین گونه های مرکبات , دورگ نارنگی و گریپ فروت , دورگ پرتقال و گریپ فروت , دورگ پونسيروس و نارنج , دورگ سيترنج و كامكوا , دورگ لمـون و ليمـو ترش , دورگ پرتقـال و پونـسيروس , دورگ گريپفروت و پونسيروس , باردهی مرکبات , گل انگیزی تا گلدهی مرکبات , آبياري مرکبات , دورگ هـاي نـارنگي , ارلاندو تانجلو و رابينسون , دمای مناسب برای گرده افشانی , دمای مناسب برای گرده افشانی زنبورها , اولین دوره ریزش مرکبات , ریزش مرکبات , عدم گرده افشانی گلهای مرکبات , ريزش فيزيولوژيكي (جودرو) , دمای مناسب برای رشد مرکبات , نور کافی باعث افزایش ساخته شدن ویتامین ث , رنگ گیری میوه مرکبات , زمان گلدهی مرکبات , بیماری‌های قارچی و باکتریایی مرکبات , آفات و بیماری‌های مرکبات , سربرداری نهال مرکبات , بادشکن , محافظت از سرما , رنگ‌گیری مرکبات , زیر شکنی , عمق گودال کاشت مرکبات , تركيـب خـاک کشت نهال , خاك گودال , باغداری , زراعت , آفت , بیماری , مشاوره رایگان , اپلیکیشن کشاورزی , مشاوره تلفنی کشاورزی , مشاوره رایگان کشاورزی , کشاورزی هوشمند , مشاوره کشاورزی , کشاورزی نوین , اخبار کشاورزی , کارشناس کشاورزی , کشاورزی انلاین , زنبورداری , دام، طیور، آبزیان , کود، بذر، سم , اپلیکیشن مشاوره رایگان کشاورزی , خرید و فروش محصولات کشاورزی , مشاوره با کارشناس کشاورزی , نصب اپلیکیشن کشاورزی , خاک مرغوب,

منبع : امداد کشاورز
تاریخ مطلب : ۱۳۹۸/۰۳/۲۹