پرورش قارچ صدفی

با افزايش روز افزون جمعيت مسئله غذا در آينده ي نزديك يكي از مهمترين مسايل كشور خواهد بود. تاريخچه مصرف قارچهاي خوراكي به عنوان غذا و دارو به زمانهاي بسيار دور بر مي گردد و حتي انسان هاي نخستين از خواص ويژه قارچها اطلاع داشته اند. قارچ ها موجوداتی هستند كه كلروفيل ندارند. ولي به علت بالا بودن پروتئين مي تواند با گوشت برابري كند.

پرورش قارچ صدفی

با افزايش روز افزون جمعيت مسئله غذا در آينده ي نزديك يكي از مهمترين مسايل كشور خواهد بود. تاريخچه مصرف قارچهاي خوراكي به عنوان غذا و دارو به زمانهاي بسيار دور بر مي گردد و حتي انسان هاي نخستين از خواص ويژه قارچها اطلاع داشته اند. قارچ ها موجوداتی هستند كه كلروفيل ندارند. ولي به علت بالا بودن پروتئين مي تواند با گوشت برابري كند.

90تا 95 درصد قارچ را آب تشکیل می‌دهد در آب موجود قارچ حدود 1 گرم املاح و مواد معدنی وجود دارد تقریبا 3 تا 6 گرم پروتئین در ماده خشک قارچ وجود دارد که 70 تا 80 درصد این پروتئین قابل جذب است قارچ خوردنی سرشار از ویتامین های ب و املاح معدنی از قبیل کلسیم، آهن و فسفر می باشد با مصرف قارچ خوراکی تازه حدود نیاز روزانه افراد بالغ به ویتامین های محلول در آب تامین می‌شود. به علت اينكه قارچ مواد قندي پاييني دارد براي افراد ديابتي تجويز مي‌گردد و به علت اينكه فاقد كلسترول مي‌باشد، همچنین براي افرادي كه كلسترول خون بالايي دارند تجويز مي‌گردد. قارچ ضد سرطان بوده و روي كليه و كبد تأثير مطلوب دارد. افرادي كه مبتلا به بيماري كليه و روده، ورم مفاصل اسيد اوريك در خون، نقرص هستند مصرف قارچ براي آنها مفيد مي باشد.

قارچ صدفی

تهيه ي كمپوست

براي تهيه ي بستر مناسب كه اصطلاحاً كمپوست گفته مي شود، مي توان از بقاياي محصولات كشاورزي مانند كاه، كلش گندم، كاه برنج، ساقه هاي ذرت، خاك اره، كاه ني، خارشتر و.. استفاده نمود. بهترين تركيب بستر مي‌تواند مخلوط 2 به 1 كاه و خاك اره باشد. قارچ صدفي با تجزيه آنها مواد غذايي مورد نياز خود را دريافت و در جهت توليد قارچ به كار مي برد.

استوريزاسيون بستر به روش جوشاندن در آب

معمول ترين و متداول ترين روش پاستوريزاسيون روش جوشاندن در آب است كه بسيار ساده و كم هزينه و اجراي آن راحت است. ابتدا ساقه گندم يا هر ماده سلولز دار كه مورد استفاده قرار مي گيرد به اندازه 5 تا 7 سانتي متر برش داده و آنها را به مدت 1 تا 5 ساعت در حوضچه آب خيسانده بطوريكه با قرار دادن جسم سنگين تمام سطح آنها در آب فرو رود درصورتيكه كاه و كلش زياد باشد بايد آنها را روي سطح صاف پخش كرد و با استفاده از فواره يا آبپاش دستي روي آنها آب پاشي كرد. در اين روش يك يا چند ديگ بزرگ بسته به ميزان كاهي كه مي خواهيم بجوشانيم بر روي تعدادي اجاق گاز بزرگ قرار داده و به اندازه كافي آب در داخل آنها مي ريزيم، پس از اينكه آب به جوش آمد (اصطلاحاً قل جوش) كاه ها را داخل ديگ مي ريزيم.

قارچ صدفی به روش کیسه ای

بین 45 تا 60 دقیقه زمان براي جوشيدن كاه در حالت قل جوش (100 درجه) كافي است. مي‌توان از مواد افزودني براي غني سازي كاه و آماده سازي بستر كشت به ازاي هر صد كيلوگرم كاه خشك يك كيلو سولفات كلسيم، پنج كيلو كربنات كلسيم و مقداري پودر يونجه (يونجه خشك شده هر كيسه به ميزان صد گرم) با كاه مخلوط كرده كه اين مواد را بايد قبل از پاستوريزه كردن كاه اضافه نمود و سپس كاه را پاستوريزه نمود. در زمان جوشيدن بايد با يك همزن كاه و خاك اره را به هم زده و مخلوط كنيم به صورتي كه آب جوش به تمامي قسمت هاي كاه و كلش برسد.

آبكشي نمودن كاه و خاك اره

پس از جوشاندن و پاستوريزه نمودن كا مل مي بايستي آب اضافي آنها را خارج و دماي آنها را به 17 تا 20 درجه برسانيد. براي خارج نمودن آب اضافي از يك توري سيمي با روزنه هاي كوچك استفاده مي كنيم.

سرد نمودن كاه و خاك اره

بهتراست مرحله سردكردن در يك محيط سربسته و ضدعفوني شده انجام گيرد مي توان در كنار اتاق كشت اتاقي را در نظر گرفت و عمل سرد كردن و بسته بندي را انجام داد. كاه را بر روي توري ريخته و آن را مرتباً به هم بزنيد تا آب مازاد آن خارج و سريع تر سرد شود. رطوبت ايده آل پس از خروج آب اضافي حدود 40 تا 50 درصد مي باشد. براي بررسي ميزان رطوبت مي توان يك مشت كاه سرد شده را برداشته و بين انگشتان فشار دهيد كه در حالت مطلوب چند قطره آب از آن چكيده مي شود. توري را بر روي يك فنس پهن كرده و آن را با چهار پايه 30 تا 40 سانتي متراز زمين فاصله دهيد. مرحله آبكشي و سرد كردن را حتماً در محلي به دور از جريان هوا و آلودگي انجام دهيد.

روش هاي كشت قارچ صدفی

روش هاي مختلفي براي كشت و پرورش قارچ صدفي وجود دارد كه مهمترين آنها عبارتند از:

 1 -روش قفسه اي 2 -روش جعبه اي 3- روش كيسه اي 4 -روش مايه كوبي

روش كيسه اي

به طور تجربي بهترين ابعاد كيسه اي40×80 كه اين اندازه كيسه حدود 10 تا 12 كيلوگرم وزن تر كمپوست را در خود جاي مي دهد.

بذر قارچ صدفی

توده بذر كاملاً سفيد و شبكه ميسيليومي اطراف تمامي دانه ها را پوشانده باشد.

رنگ اسپان تازه سفيد است، اگر قهوه اي بود نشانه كهنه و مانده بودن بذر است.

توده بذر بايستي فاقد هر گونه كپك و لكه هاي رنگي باشد.

توده بذر نبايد لزج باشد، چرا كه لزجي نشانه آلودگي باكتريايي است.

ماده ي زمينه ي بذر

ماده ي زمينه اي مناسب براي اسپان دانه ي گندم مي باشد. از بذر چاودار و ارزن نيز استفاده مي شود. در صورتي كه بذر قبل از موعد كشت خريداري شود مي توان آن را در دماي 1 تا 4 درجه سانتی گراد يعني در جا ميوه هاي يخچال نگهداري كرد مدت نگهداري بذر 4 تا 6 می باشد هر چه مدت نگهداری بذر بیشتر باشد قوه نامیه بذر قارچ پایین می آید.

روش كشت كيسه اي

كاه هاي خنك شده را در كف كيسه به ارتفاع 10 سانتي متر ريخته و پس از آن يك لايه بذر مي‌ريزند. روش بذر پاشي به اين صورت است كه بذر دور تا دور سطح بستر به شكل حلقوي با ضخامت 2 تا 3 سانتي متر بصورت پراكنده ريخته مي شود. بذر ها حداقل 2 سانتي متر از كنار كيسه فاصله داشته باشند، زيرا در اثر تنش هاي محيطي به آنها شوك وارد مي شود. پس از آن يك لايه كاه به ارتفاع كمي كمتر از لايه اول (چهار انگشت بسته) ريخته و به همين ترتيب يك لايه كاه و يك لايه بذر زده مي‌شود تا كيسه پر شود. مي بايستی 10 تا 15 سانتی متر انتهای کیسه را جهت بستن سر کیسه خالی گذاشت.

بستن كيسه ها

پس از پر شدن كيسه چنانچه احساس شد رطوبت درون كيسه ها كم است، نصف ليوان آب جوشيده از ديگ را بر روي سطح بستر دهانه كيسه مي ريزيم پس ازآن سر كيسه ها را با دست جمع كرده و با استفاده از بند نايلوني گره مي زنيم نبايد زماني كه كمپوست را داخل كيسه نايلوني مي كنيم كمپوست فشرده شود بايد مقداري از فضاي بالاي كيسه خالي در نظر گرفته سپس با طناب ببنديم و سر كيسه را به صورتي كه جعبه شيريني را گره مي زنند بسته بندي نموده و پس از انتقال به سالن در مكان هاي مورد نظر آويزان مي نماييم.

طريقه آويزان كردن كيسه ها

كيسه ها را با فاصله از يكديگر به سقف سالن آويزان كرده يا در قفسه هاي طبقه بندي شده قرار مي دهيم. فاصله ي دو كيسه از يكديگر بايستي به صورتي باشد كه فضاي كافي براي رشد قارچ ها و نيز جريان هوا و عبور و مرور افراد جهت نگهداري و برداشت قارچ داشته باشد.

مكان كشت و پرورش قارچ صدفي

قارچ صدفي را مي توان در مكان هاي مختلف از سالن هاي بزرگ گرفته تا زير زمين هاي منازل و انبار هاي كوچك كشت نمود.

قارچ صدفی

ضد عفوني نمودن سالن كشت

ز جمله اقدامات اوليه و اساسي ايجاد يك حوضچه كوچك آب آهك در مدخل ورودي سالن كشت مي باشد، به طوري كه كليه افرادي كه وارد سالن كشت مي شوند، بتوانند كف كفش هاي خود را داخل آب آهك قرار داده واز ورود آلودگي احتمالي جلوگيري كنند. بهتر است قبل عمل پاستوريزاسيون ضد عفوني اتاق كشت را انجام دهيم به اين نحو 48 ساعت قبل از شروع كشت به مدت 24 ساعت اتاق كشت را با اب آهك، فرمالدييد و...ضد عفوني و سپس به مدت 24 ساعت تهويه اتاق كشت را انجام داد. كف اتاق كشت حتماً بايد سيماني يا موزاييك باشد شيب ملايم (يك در هزار) در نظر گرفته شود علاوه بر شيب بايد يك لوله پليكان دركف اتاق تعبيه تا آب اضافي را از اتاق به خارج هدايت كند تا كمتر آلودگي ايجاد شود.

فاصله رديف ها در سالن کشت قارچ صدفی

فاصله رديف ها از يكديگر بين 100 تا 120 سانتي متر در نظر گرفته مي شود و فاصله ي كيسه ها روي رديف 60 سانتي متر تنظيم مي شود كه با اين سيستم مي توان از فضاي سالن حداكثر استفاده را نمود.

منبع

http://www.agrilib.ir/book_2058.pdf


منبع : امداد کشاورز
تاریخ مطلب : ۱۳۹۸/۱۲/۰۶