هورمونهای ریشه زایی

هورمونهای گیاهی موادی هستند که در مناطق مختلف گیاه در زمانهای مختلف ساخته می‌شوند. ممکن است بعد از سنتز به محل دیگری حرکت کنند یا در همان اندام وظایف خود را انجام دهند. با توجه به اینکه هورمونها می‌توانند به روش مصنوعی هم ساخته شوند به آنها تنظیم کننده های رشد هم گفته می‌شود. یکی از هورمونهای مهمی که در باغبانی کاربرد دارد هورمونهای ریشه زایی هستند.

هورمونهای گیاهی موادی هستند که در مناطق مختلف گیاه در زمانهای مختلف ساخته می‌شوند. ممکن است بعد از سنتز به محل دیگری حرکت کنند یا در همان اندام وظایف خود را انجام دهند. با توجه به اینکه هورمونها می‌توانند به روش مصنوعی هم ساخته شوند به آنها تنظیم کننده های رشد هم گفته می‌شود. یکی از هورمونهای مهمی که در باغبانی کاربرد دارد هورمونهای ریشه زایی هستند.

هورمونهای ریشه زایی

این هورمونها موادی هستند که قبل از کاشت قلمه ها ممکن است به حالت پودری وجود داشته باشند و در اب حل شوند. این ترکیبات در ریشه زایی و استقرار گیاه نقش مهمی دارند. این هورمونها در حالت طبیعی در گیاهان آسان ریشه زا و به دنبال زخم شدن ایجاد می‌شوند.

تعداد زیادی از گیاهان مانند درختان و برخی از گیاهان علفی با استفاده از قلمه ساقه، ریشه و برگ تکثیر می‌شوند. قلمه قسمتی از گیاه است که جدا می‌شود و در  شرایط مناسب از نظر دما و رطوبت قرار می‌گیرد و ریشه و جوانه تولید می‌کند و سپس از جوانه های تولید شده سایر اندام های گیاهی تولید می‌شوند. برخی هورمونها مانند اسید جیبرلیک بازدارنده ریشه زایی هستند و برخی دیگر مانند اکسین تسریع و تسهیل کننده ریشه زایی هستند. گیاهانی که با  قلمه ساقه تکثیر می‌شوند مانند انگور، انجیر، انواع گیاهان زینتی مانند رز، قلمه برگ مانند بنفشه آفریقایی و بگونیا از طریق قلمه برگ تکثیر می‌شوند.

هورمون پودری

انواع هورمونهای گیاهی

اکسین ها

این هورمونها در جوانه های انتهایی تولید می‌شوند و رشد جوانه های جانبی را مختل می‌کنند. این هورمونهای گیاهی محرک ریشه زایی قلمه ها هستند. این هورمونها باعث بزرگ شدن سلولها و پدیده تروپیسم، خوابیدگی و ریزش میوه ها می‌شوند.

جیبرلینها

این هورمونها مخصوص تقسیم سلولی، گلدهی، بزرگ شدن میوه ها و برگها هستند در در بر طرف کردن خواب گیاهان یا بذرها موثر هستند.

سیتوکینین ها

این هورمونها در تحریک تقسیم سلولی، تحریک پیری در برگها و تمایزیابی سلولها نقش دارند.

آبسیزیک اسیدها

این هورمون به هورمون تنش و استرس معروف است و بازدارند هورمونهای محرک در طول دوره تنش محیطی و نا مناسب بودن محیط برای رشد است.

هورمونهای تجاری ریشه زایی

اکسین باعث تحریک ریشه زایی گیاهان می‌شوند. این مواد به صورت مصنوعی در برندها و شکلهای مختلفی مانند کلونکس، محلول ریشه زایی، پودر ریشه زایی و ژل کلونینگ وجود دارد. هورمونهای IBA و NAA که اشکالی از هورمون اکسین هستند در آب حل نمی‌شوند بلکه در الکل محلول هستند به همین دلیل برای گیاه مضر هستند. برای کاربرد اسان، این ترکیبات به صورت نمک های پتاسیمی ساخته شده اند که آسان در آب حل شده اند. این دو ترکیب تاثیر بسیار خوبی در ریشه زایی قلمه ها دارند.

هورمون

غلظت مناسب هورمونها

مقدار بسیار کمی از هورمونها تاثیرات بزرگی بر ریشه زایی دارند. البته در مقدار بسیار کمتری از حد مورد نیاز هم تاثیری در ریشه زایی ندارد. برای قلمه های علفی و چوب نرم غلظت هورمونها بین 500 تا 1500 پی پی ام مناسب است. در قلمه های نیمه چوب سخت غلظت بین 1000 تا 5000 پی پی ام مورد استفاده است و غلظت 10000 پی پی ام برای قلمه های سخت ریشه زا باید استفاده شود. اگر در غلظت مناسب استفاده شود قلمه مقدار قابل توجهی کالوس و ریشه تولید می‌کند. استفاده از این هورمونها در غلظتهای بالاتر از حد مورد نیاز باعث آسیب رساندن به قلمه ها و در نتیجه برگهای زرد، ساقه های سیاه و در نهایت مرگ گیاه می‌شود.

منبع

https://www.gardenfundamentals.com/rooting-hormones-what-are-they/

 

 

 


منبع : امداد کشاورز
تاریخ مطلب : ۱۳۹۹/۰۶/۱۶