همه چیز درباره کاشت پسته

پسته یکی از محصولات کشاورزی است که با نام ایران درآمیخته است و تولید آن در کشور ما سابقه تاریخی و طولانی دارد. پسته ازحدود 80 سال پیش با شروع صادرات، ارزش اقتصادی و تجاری ویژه­ای پیدا کرد و ایران را به عنوان اولین و مهمترین صادر کننده پسته دنیا تبدیل نمود.

پسته کاری قسمت اول

مقدمه

  • برای حفظ موقعیت جهانی اولین تولید کننده پسته دنیا، باید میزان عملکرد محصول در واحد سطح را افزایش داد. نیل به این هدف به جز با اعمال مدیریت صحیح باغداری ممکن نمی­باشد. عدم توجه به این مسایل باعث می­گردد که اکثر باغداران، به تولید حداقل محصول بسنده کنند. با یک برنامه ریزی صحیح و انتقال اطلاعات جدید به کارشناسان و تکنیسین های اجرایی (به تبع آن انتقال اطلاعات به باغداران) میتوان این مشکل را برطرف نمود و میزان محصول فعلی را 2 تا 3 برابر افزایش داد.
  • در حال حاضر سطح زیر کشت پسته ایران بیش از 584 هزار هکتار می باشد که استان کرمان با مجموع بیش از 296 هزار هکتار باغ های بارور و غیر بارور، بیش از 70درصد محصول کل کشور را تولید و به عنوان مهمترین منطقه پسته کاری ایران و دنیا محسوب می شود. ضمنا سایر استان های پسته خیز عبارتند از: یزد، خراسان، فارس، سمنان، سیستان و بلوچستان، قزوین، مرکزی، اصفهان و قم.

مشخصات ظاهری پسته

درخت پسته دو پایه است، یعنی برای تولید میوه به وجود هر دو پایه نر و ماده نیاز می باشد. تشخیص درخت نر و ماده از یکدیگر، به جز از روی گل آنها (آن هم در فصل بهار و به هنگام گل دادن) میسر نیست. البته کارشناسان و باغداران با تجربه، از روی اندازه درخت، شکل برگ ها، شکل جوانه ها و نحوه استقرار آنها بر روی شاخه ها، درخت نر را از ماده به راحتی تشخیص می دهند.

- مشخصات گل نر: درخت نر در فروردین ماه حدود 5 تا 7 روز زودتر از درخت ماده به گل می نشیند که گل های آن بصورت خوشه ای بوده و هر خوشه توده ای از گل های متراکم می باشد. گل ها بدون  گلبرگ و کاسبرگ حقیقی هستند. هر گل نر مشتمل بر پنج پرچم بیضی شکل با میله کوتاه سبز رنگ است.

- مشخصات گل ماده: گل ماده همانند گل نر خوشه ای می باشد، با این تفاوت که شکل قرار گرفتن گلها بر روی خوشه، به صورت منفرد و با فاصله از یکدیگر است.گلهای ماده ابتدا به رنگ سبز هستند که این رنگ را تا دو روز حفظ می کنند. اگر در این فاصله، دانه های گرده به آنها نرسد و عمل لقاح انجام نگیرد، رنگ کلاله سه شاخه ای آن، به قرمز مایل به قهوه ای تغییر کرده و سپس کلاله خشک شده و میریزد.

در صورت تلقیح، خوشه های گل ماده شروع به رشد کرده و دانه های آن به تدریج بزرگ می­شوند. پوست نرم و خارجی دانه ها، در حین رشد، رنگ­های سبز و صورتی آمیخته به زرد و بنفش کمرنگ را به خود میگیرند.

هر خوشه گل دارای یکصد تا چند صد عدد گل منفرد بوده که تعداد آنها در خوشه های نر بیشتر می باشد. گلدهی درختان نر و ماده، در فروردین ماه انجام می شود. دریک رقم خاص، درختان نر زودتر از درختان ماده همان رقم، به مرحله شکوفایی می رسند و گرده آزاد می نمایند.

ارقام ماده به سه دسته تقسیم می شوند:

  1. ارقام زودگل: کله قوچی، ممتاز، سفید پسته نوق
  2. ارقام متوسط گل: احمد آقایی، اوحدی، بادامی زرند
  3. ارقام دیر گل: اکبری، شاه پسند و خنجری دامغان

گل ها، فاقد گلبرگ و غده های شهدساز هستند، بنابراین زنبور عسل را به خود جلب نمی کنند و گرده گل، توسط باد پراکنده می شود. درخت پسته برگ ریز است، بدین معنا که در پاییز خزان نموده و زمستان را در خواب می گذراند.

ریشه­زایی درخت پسته، به صورت محوری و عمودی است و تا عمق بیش از دومتر در داخل خاک فرو میرود. قدرت تولید ریشه فرعی در درخت پسته خیلی ضعیف است و هرگاه انتهای ریشه اصلی قطع شود، درخت خشک شده و از بین میرود. مرحله نونهالی درخت پسته طولانی است. تا قبل از پنج سالگی، درختان، میوه کمی تولید می­کنند و از 10 تا 12سالگی، باردهی کامل واقتصادی درخت آغاز می شود.

نیاز سرمایی درختان پسته:

پسته همانند سایر درختان خزان دار، جهت توسعه و تکمیل رشد جوانه ها، در طول دوره خواب زمستانی احتیاج به حداقل سرمای معینی به میزان 1000 ساعت با دمای کمتر از 7 درجه سانتی گراد دارد. عدم تامین سرمای مورد نیاز درخت باعث تاخیر در گلدهی، گلدهی نامنظم، کاهش تعداد برگچه های برگ و تولید برگ­های ساده و غیر طبیعی میشود.

- مهمترین پایه های پسته

انتخاب پایه از مهمترین مسائلی است که در زمان احداث هر باغ پسته باید به آن توجه شود. هر چند که تمامی پیوندک­های ارقام پسته، می توانند بر روی همه گونه های آن پیوند شوند، با این وجود در ایران تنها از سه گونه پسته اهلی، چاتلانقوش و بنه به عنوان پایه پسته استفاده می شود.

در بیش از 99 درصد باغ های پسته، از گونه اهلی به عنوان پایه استفاده شده است. رشد اولیه آن زیاد و با پیوندک­های اقلام مختلف به خوبی سازگاری دارد ولی به نماتد مولد غده ریشه، گموز و ورتیسیلیوم حساس است.

پایه بند به عنوان یکی از پایه های مقاوم به نماتد مولد غده ریشه پسته و چاتلانقوش به عنوان پایه­ای مقاوم به خشکی و کم آبی شناخته شده­اند.

مهمترین ارقام پسته

پسته رقم اکبری:

یکی از ارقام تجاری پسته است که از نظر اقتصادی دارای بالاترین ارزش می باشد. میوه های آن بادامی شکل، کشیده و درشت هستند. از خصوصیات این رقم، رشد رویشی زیاد آن با برگهای متراکم، سطح وسیع برگ، محصول زیاد، دیر گلی و دیر رسی بوده که در دهه سوم شهریور ماه قابل برداشت می باشد.

پسته رقم کله قوچی:

علت شهرت و گسترش این رقم، درشتی میوه فندقی شکل و عمکرد خوب آن است. این رقم نسبت به کمبود آب و موادغذایی حساس بوده و اکثریت برگ های آن، مرکب 5 برگچه ای هستند و برگچه انتهایی، بزرگتر از برگچه های جانبی می باشد. رقمی زود گل بوده وبه همین دلیل بیشتر درمعرض خطر سرمای دیررس بهاره و خسارات ناشی از آن قرار می­گیرد. این رقم در دهه دوم شهریور ماه قابل برداشت است، از این رو، جزء ارقام متوسط رس می باشد.

پسته رقم احمد آقایی:

درشتی میوه بادامی شکل و سفیدی پوست استخوانی این رقم سبب گسترش آن شده است. اکثریت برگ­های آن مرکب سه برگچه ای هستند. رقمی متوسط گل بوده و در دهه سوم شهریورماه قابل برداشت است، از این نظر جزء ارقام دیررس می باشد.

پسته رقم اوحدی:

یکی از گسترده ترین ارقام تجاری پسته کشور محسوب می شود. بسیار معروف و سازگار برای اکثر مناطق پسته کاری است که در طی 50 سال گذشته احداث شده اند. اکثریت برگهای آن، مرکب سه برگچه ای هستند و برگچه انتهایی آن بزرگتر از برگچه های جانبی می باشد. رقمی متوسط گل بوده و دهه اول شهریور قابل برداشت است و از این جهت جزء ارقام زودرس می باشد.

پسته رقم ممتاز:

میوه های این رقم، بادامی شکل و مغز آن نسبت به سایر ارقام تجاری خوشمزه تر می باشد. اکثریت برگهای آن، مرکب سه برگچه ای هستند. رقمی زودگل بوده و در دهه سوم شهریور ماه قابل برداشت است و از این نظر جزء ارقام دیررس به حساب می آید.

پسته رقم سفید پسته نوق:

این رقم از زمان های گذشته در منطقه رفسنجان وجود داشته، به ویژه در منطقه نوق که آب و هوای گرمتری نسبت  به رفسنجان دارد، گسترش بیشتری یافته است. میوه این رقم بادامی شکل و زود گل بوده که در دهه سوم شهریورماه قابل برداشت است و از این نظر جزء ارقام دیررس می باشد.

پسته رقم بادامی زرند:

میوه این رقم بادامی شکل، ریز و خنجر مانند است، که رنگی کدر دارد. منشا آن از باغات قدیمی پسته واقع در منطقه زرند کرمان می باشد. اکثریت برگهای آن 5 برگچه ای هستند. رقمی زودگل بوده ودر نیمه اول مرداد ماه قابل  برداشت است و از این نظر جزء ارقام خیلی زودرس می باشد.

پسته رقم خنجری دامغان:

این رقم یکی از ارقام تجاری  پسته در منطقه دامغان است که میوه آن بادامی شکل می باشد. اکثریت برگهای آن مرکب 3برگچه ای هستند و برگچه انتهایی بزرگتر از برگچه های جانبی است. رقمی دیر گل بوده و در دهه دوم شهریورماه قابل برداشت است، از این نظر جزء ارقام متوسط رس به حساب می آید.

پسته رقم شاه پسند:

این رقم نیز یکی از ارقام تجاری پسته در منطقه دامغان بوده که میوه آن بادامی شکل می­باشد. اکثریت برگهای آن مرکب 3برگچه ای هستند. رقمی دیر گل بوده و در دهه دوم شهریور ماه قابل برداشت است، از این نظر جزء ارقام متوسط رس می باشد.

پسته رقم قزوینی:

منشا آن منطقه قزوین بوده و در آنجا به نام پسته کله بزی معروف است. میوه آن بادامی شکل، ریز و دارای مغز نسبتا سبز رنگ است. تعداد میوه موجود در هر خوشه بسیار زیاد است. اکثریت برگهای آن، مرکب 3برگچه ای هستند. رقمی دیر گل بوده و در اواسط مرداد ماه قابل برداشت است، از این رو، جزء ارقام خیلی زودرس می باشد. 

ازدیاد درختان پسته

بطور کلی تکثیر درختان پسته به دو روش جنسی و غیر جنسی انجام میگیرد.

 تکثیر جنسی پسته :

در این روش ابتدا از ارقام مناسب، بذور سالم و یکنواخت تهیه می شوند. پس از خیساندن آنها در آب معمولی حاوی قارچ­کش های مناسب و موثر (به مدت 24 ساعت و توسط هیپوکلرید سدیم)، عمل ضد عفونی انجام و در شرایط مساعد کشت می گردد.

تکثیر غیر جنسی:

  1. پیوند زدن: این روش متداول ترین شیوه تکثیر غیر جنسی است که پس از تولید نهال به طریقه جنسی و انتقال آن به زمین اصلی مورد استفاده قرار می گیرد. مناسب ترین پیوند برای درختان پسته، پیوند جوانه می­باشد که به دو روش لوله ای و شکمی، در فصل رشد (اواخر اردیبهشت ماه تا اواخر خرداد ماه) انجام می شود

باغ پسته جدید

  1. خوابانیدن: در این روش که در بین باغداران معمول نمی باشد، شاخه های درختان را به طریق ساده و شیاری، خوابانیده که پس از گذشت 2-1 دوره فصل رشد، این شاخه ها ریشه دار شده و در صورت جدا نمودن از گیاه مادر، می توانند به عنوان گیاهی مستقل عمل نمایند.
  2. قلمه زدن: ریشه زایی در قلمه های تهیه شده ازدرختان پسته به سختی انجام می شود ولی امکان ریشه زایی درختان نونهال آسان تر می­باشد. با استفاده از هورمون های گیاهی بر روی قلمه های پسته می توان ریشه زایی را در آنها ایجاد نمود.
  3. ریز ازدیادی: در این قسمت بافت یا قطعات بسیار کوچکی از گیاه (برگ، جوانه، شاخه و ...) را بر روی محیط کشت مناسب قرار داده تا پس از استقرار در شرایط مساعد ( نور و دما)، گیاه کامل را ایجاد نماید. ازاین روش در سال های اخیر بیشتر استفاده شده است.

شرایط آب و هوایی مورد نیازدرختان پسته

ارتفاع از سطح دریا:

درختان پسته در ارتفاع 2000- 900 متری ازسطح دریا قرارگرفته اند. البته برای بعضی از گونه ها 3000-700 متر ذکر شده است.

 درجه حرارت:

درخت پسته دمای 45+ درجه سانتیگراد در تابستان و دمای 20- درجه سانتیگراد در زمستان را به خوبی تحمل می نماید. پسته نسبت به سرمای دیر رس بهاره حساس میباشد و دمای انجماد و حتی نزدیک به آن نیز خسارت فراوانی ایجاد می نماید.

رطوبت نسبی:

برای داشتن حداکثر محصول، میزان رطوبت نسبی در تابستان بایستی کمتر از 35 درصد باشد. البته وجود مقادیر کمتر رطوبت نسبی نیز به علت کاهش بیماری های قارچی توصیه شده است. افزایش رطوبت نسبی در زمان گلدهی و گرده افشانی باعث کاهش بازده گرده افشانی و در نتیجه کاهش تشکیل میوه شده، همچنین در زمان رسیدن میوه باعث گسترش بیماری های قارچی می گردد.

باد، باران، برف، تگرگ، سرمای بهاره و گرمای شدید در فصل رشد از جمله عواملی هستند که بر روی تولید محصول اثر نامناسب می گذارند. بطور کلی وجود تابستان های گرم و خشک و طولانی و زمستان های سرد و معتدل ازجمله عوامل محیطی مناسب جهت کاشت پسته می باشند.

مبارزه با بیماری های پسته 

دانلود اپلیکیشن مشاوره رایگان کشاورزی

نصب اپلیکیشن امداد کشاورز

مشاوره رایگان کشاورزی، کشاورزی هوشمند، مشاوره تلفنی کشاورزی، آفت، بیماری، کود، بذر، سم، زراعت، باغداری، زنبورداری، دام، طیور، آبزیان، پرورش قارچ، ماشین آلات، خرید و فروش، محصولات و نهاده‌های کشاورزی، زعفران، پسته، گیاهان دارویی، گاو، گوسفند، میگو، مشاوره رایگان، کشاورزی نوین، کشاورزی آنلاین، کشاورزی مدرن، کارشناس کشاورزی،اخبار کشاورزی، دانلود اپلیکیشن کشاورزی، اپلیکیشن کشاورزی، اپلیکشن آفات و بیماری‌ها، مشاوره رایگان با کارشناس کشاورزی، نرم افزار کشاورزی


منبع : امداد کشاورز
تاریخ مطلب : ۱۳۹۸/۰۴/۱۶