معرفی انواع پوشش های گلخانه

با توجه به گسترش روز افزون جمعیت و کاهش منابع بخصوص منابع آبی و در نظر گرفتن اینکه کشور ما در بین کشورهای گرم و خشک جهان قرار گرفته است تغییر روشهای کشاورزی و تولید غذا باید تغییرات عمده ای کند. از جمله این تغییرات رفتن به سمت گسترش کشت در شرایط محدود و تحت کنترل به هدف کاهش مصرف منابع آبی و تولید محصولات کشاورزی بدون محدودیت زمانی است.

گلخانه ها و انواع آنها

با توجه به گسترش روز افزون جمعیت و کاهش منابع بخصوص منابع آبی و در نظر گرفتن اینکه کشور ما در بین کشورهای گرم و خشک جهان قرار گرفته است تغییر روشهای کشاورزی و تولید غذا باید تغییرات عمده ای کند. از جمله این تغییرات رفتن به سمت گسترش کشت در شرایط محدود و تحت کنترل به هدف کاهش مصرف منابع آبی و تولید محصولات کشاورزی بدون محدودیت زمانی است.

در شرايط طبيعي عوامل اصلي رشد گياه مانند آب و خاك را تنها مي توان از طريق آبياري، وجين، كودپاشي و غيره تا حدودي مناسب رشد گياه ساخت، اما كنترل و تنظيم دماي محيط و همچنين نور، از دست كشاورز خارج بوده و دخل و تصرف در آنها ممكن نيست، در صورتي كه در كشت گلخانه اي مي توان اين دو عامل را كاملا كنترل و در جهت رشد مطلوب گياه تنظيم کرد. کشورهی اروپایی سال ها است که کشت محصولات در گلخانه را با توجیه اقتصادی و سودآوری انجام می‌دهند.

تعریف گلخانه

گلخانه فضای محدودی است که قابلیت کنترل شرایط محیطی مناسب برای رشد گیاهان از نواحی مختلف در طی فصول مختلف یک سال را داشته باشد. طبق اين تعريف از جمله مزایای گلخانه، فراهم كردن شرايط محيطي لازم و مورد نياز محصولي معين است. گلخانه‌ها بر حسب اينكه چه نوع مصالح ساختماني در آنها بكار برده شده است به دو نوع ثابت و متحرك تقسيم بندي مي‌شوند. گلخانه‌هاي ثابت، به گلخانه هايي گفته مي‌شود كه مصالح ساختماني بكار رفته در آنها از جنس پايدار و با دوام باشد. پس بايد ساليان سال از آنها استفاده كرد. گلخانه ها از نظر کاربری هم به چهار دسته تقسیم می‌شوند. گلخانه های آموزشی- گلخانه های تحقیقاتی- گلخانه های تفریحی و سرگرمی- گلخانه تجارتی.

انواع گلخانه ها بر اساس شکل ظاهری

سقف شيروانی

وجود زاويه در تاج اين نوع گلخانه كه شكل آن را شبيه به  حرف A ميكند دليل نامگذاري اين مدل گلخانه مي‌باشد. اين شيب تند باعث هدايت برف و باران به سمت ناوداني و همچنين هدايت تعرق داخل گلخانه به طرفين شده و از طرفي باعث شكست اشعه نور به سمت داخل گلخانه براي استفاده از بیشترین تابش نور ميگردد. به دليل وزن زياد شيشه نسبت به ساير پوشش ها و همچنين ابعاد كم شيشه فاصله ستونها و كمانها از همديگر كم بوده وزن سازه در واحد سطح زياد ، بنابراين سازه سنگين و گران است. سازه معمولا در مناطق بادخيز با بارش برف سالانه زياد است احداث می‌شود. ضريب انتقال حرارت شيشه نسبت به ساير پوشش ها بالا بوده كه از معايب اين سازه به شمار مي رود. براي بر طرف کردن اين مشکل مي‌توان از پوشش هاي دو جداره ورقه‌ای پلي كربنات استفاده کرد كه نیاز به صرف هزينه بيشتر است.

سقف قوسی

دلایل استفاده از این نوع سقف در گلخانه

شرایط لازم را از نظر حجم و فضای کافی دارد زیرا هر چه حجم و فضای یک گلخانه بیشتر باشد چرخش هوا در گلخانه بهتر و در نتیجه کربن دی اکسید لازم برای انجام فتوسنتز به مقدار کافی در اختیار گیاه قرار می‌گیرد. از جمله دلایل دیگر:

کاهش سطح تبادل حرارتی

سازگاري با اقليم هاي مختلف

كاهش مصرف سوخت

امكان احداث در مساحت هاي بزرگ

نحوه مونتاژ پيچ و مهره ای

در سازه های سقف قوسی، پوشش های پلی اتیلنی در زمان کمتری و به راحتی نصب و به سازه پلی لاک پیچ می‌شوند این سقف ها به جهت ظاهر آیرودینامیکی کمترین مقاومت را در برابر باد از خود نشان می‌دهند. وزن کم پوشش های پلی اتیلنی و همچنین مقاومت این ساز ها در برابر باد و برف باعث می‌شود وزن سازه در واحد سطح کمتر باشد بنابراین قیمت سازه سقف قوسی نسبت به سازه سقف شیروانی کمتر شود. از دیگر محاسن پوشش های پلی اتیلن تبادل حرارتی پایین و همچنین خواص ویژه Anti Fog که در بخش پوشش های گلخانه ای به طور مفصل داده خواهد شد. قابليت ديگر سازه هاي تونلي، دو پوش كردن سازه و تزريق هواي فشرده به داخل آن است كه باعث كاهش ٤٠ درصدي مصرف انرژي فسيلي و بطور قابل ملاحضه ای مشكل تعريق را برطرف مي نمايد.

سطح پوشش گلخانه در بالاترين نقطه بصورت افقی بوده و اين امر عدم هدايت صحيح برف و مهمتر ماندن رطوبت و تعريق در آن نقطه را به مراه دارد اين مشکل با استفاده از دو پوشش كردن سازه و يا تغيير سقف قوسی به گنبدی مرتفع كرده البته روشهایی همچون كنترل رطوبت با افزايش دما نيز براي كاستن رطوبت داخل گلخانه استفاده می‌گردد.

مشکل دوم این گلخانه ها در تهویه می‌باشد. احداث سیستم پنجره برای این نوع گلخانه ها مشکل تر از گلخانه های سقف قوسی است. با توجه به اینکه تهویه طبیعی هوا برای کاستن هزینه کنترل دما و رطوبت از مهم ترین آیتم های گلخانه های تجارتی می‌باشد لذا اجرای صحیح و کارایی این سیستم بسیار حائض اهمیت است. روشهایی مانند استفاده از پنجره سقفی در مدل های مختلف در این گلخانه ها اجرا می‌شود. تهویه با پنجره های جانبی Roll Up هم برای کارایی بیشتر در گلخانه ها تجارتی استفاده می‌شود. ساخت پنجره با سطح تهویه بالا و استفاده آن در بالاترین نقطه سازه از مزایا و پارامتر هایی می‌باشد که شرکت های سازنده بر آن تاکید می‌نماید.

قوسی

گلخانه سقف گنبدی

اساس گلخانه با سقف گنبدی براي استفاده از گلخانه های تونلی با هدف رفع دو مشکل گلخانه های سقف قوسی مي‌باشد. در اين طرح تاج گلخانه از حالت قوس به حالت گلخانه شيرواني در مي آيد، لذا در اين طرح تمام مزاياي گلخانه تونلي را به همراه حل مشكلات سقف قوسي خواهيم داشت، اين طرح بالاجبار در گلخانه هاي تونلی با عرض های بالا استفاده مي‌گردد.

گنبدی

انواع گلخانه از لحاظ سازه

از نظر نوع سازه گلخانه ها به دو دسته چوبي يا سنتي و مدرن يا فلزی تقسيم می شوند.

گلخانه هاي چوبي

اسكلت اصلی اين گلخانه ها از چوب با پوشش پلاستيک می باشد. ارتفاع در اين سازه ها ٢ تا ٣ متر و سيستم گرمایی و تهويه مناسبي ندارد و به دليل ارتفاع پايين مناسب كشت محصولاتي نظير خيار و گوجه فرنگی نمی باشد. مزيت اين گلخانه ها قيمت ارزان احداث هر واحد آن می باشد ولی بدليل نامناسب بودن محيط داخلی برای رشد گياه معمولاً ميزان توليد در واحد سطح در مقايسه با گلخانه های مدرن بسيار كمتر است. بدلايل ذكر شده اين نوع

گلخانه ها توسعه نيافته است و گلخانه هاي چوبي كه قبلاً احداث شده به تدريج به گلخانه های مدرن تبديل می‌شوند.

گلخانه های فلزی يا مدرن

اسکلت این گلخانه ها از فلز است با پلاستیک های ضد اشعه ماورا بنفش (uv) پوشش و دارای سیستم گرمایشی و تهویه مناسب می‌باشد. ارتفاع این نوع گلخانه ها بیش از 4.5 متر است و به دلیل شرایط مناسب رشد گیاه در اینگونه سازه عملکرد در واحد سطح نسبت به گلخانه های چوبی افزایش دارد. اتصال قطعات در گلخانه های فلزی بوسيله پيچ ومهره و يا استفاده از جوش مي باشد. هزينه واحد گلخانه های پرتابل نسبت به سیستم جوشی 15 تا 20 درصد بیشتر است ولی نصب آن آسانتر و تغییرات در سازه راحت تر است.

انواع گلخانه ها از لحاظ پوشش

گلخانه با پوشش پلاستيكی

پوشش های پلاستیکی می‌تواند از جنس پلی استر، پلی وینیل کلراید (PVC) پلی وینیل فلوراید(PVF) باشد. از مزایای این پوشش ها عدم نیاز به اسکلت های سنگین و کاهش هزینه گرم کردن تا حدود 40 درصد نسبت به گلخانه های شیشه ای یک لایه است. اغلب پوشش های پلاستیکی از نوع پلی اتیلن بوده که معمولا به ماده مقاوم کننده در مقایل اشعه ماورای بنفش مخلوط شده است که باعث افزایش طول عمر این پوشش ها تا حدود 3 سال قابل افزایش است.

مدرن

گلخانه با پوشش شيشه ای

این نوع پوشش پر هزینه تر از سایر پوشش ها است. همچنین نیاز به اسکلت محکم و نیز استفاده از پوشش شیشه و همچنین مصرف سوخت بالا در این گلخانه ها باعث افزایش قیمت این گلخانه ها نسبت به پوشش های پلی کربنات و شیشه ای است. در مناطق سردسير و كم نور دارايی كارايي بالایی می باشند.

گلخانه با پوشش پلي كربنات

مزایای پوشش پلی کربنات این است که نسبت به شیشه ارزان تر و سبک تر است. همچنین نسبت به پوشش پلاستیکی مقاومت بیشتری دارد. معمولا از این پوشش ها در قسمت های جلو، عقب و نیم دایره ها و کناره ها و سقف گلخانه استفاده می‌شود.


منبع : امداد کشاورز
تاریخ مطلب : ۱۳۹۸/۱۲/۱۷