مدیریت بلاست برنج

بلاست برنج یکی از مهم ترین بیماری های مزارع برنج است که اگر در مراحل نشایی و پنجه زنی مورد حمله واقع شود از بین می‌رود. این بیماری به دلیل کشت ارقام حساس در برخی مزارع استان مازندران و گیلان موجب خسارت زیادی به محصول شده است. در صورت مناسب بودن شرایط محیطی بیماری بلاست ممکن است بیش از 60 درصد کاهش محصول داشته باشد.

مدیریت بلاست برنج

بلاست برنج یکی از مهم ترین بیماری های مزارع برنج است که اگر در مراحل نشایی و پنجه زنی مورد حمله واقع شود از بین می‌رود. این بیماری به دلیل کشت ارقام حساس در برخی مزارع استان مازندران و گیلان موجب خسارت زیادی به محصول شده است. در صورت مناسب بودن شرایط محیطی بیماری بلاست ممکن است بیش از 60 درصد کاهش محصول داشته باشد.

بیماری بلاست برنج

قارچ عامل این بیماری Pyricularia oryzae Cavara است که به تمام قسمتهای هوایی بوته برنج مانند برگ، غلاف برگ، گره های میانی ساقه، گردن خوشه و خوشه حمله می‌کند. لکه ها روی برگها به صورت نقاط آبسوخته و خاکستری ظاهر شده و سپس به صورت لوزی شکل با حاشیه قهوه ای رنگ که در دو انتها کشیده است در می‌آیند.لکه های موجود روی ارقام حساس و در شرایط محیطی مناسب به سرعت بزرگ شده و به هم وصل می‌شود که در نتیجه باعث سوختگی بزرگ روی برگها می‌شود. روی گردن خوشه ها لکه های قهوه ای رنگ از محل بند گردن شروع شده ودر دو طرف پیشروی می‌کند که به این حالت بلاست گردن می‌گویند. کم کم خوشه از همان نقطه شکسته آویزان شده و بعد از خشک شدن در مرحله برداشت از ساقه جدا می‌شود. بیماری بلاست بیشتر در مرحله خوشه خسارت وارد می‌کند، اگر آلودگی پس از ظهور خوشه اتفاق بیفتد خوشه کاملا پوک و به رنگ سفید در می‌آید که مشابه خسارت خوشه سفیدی کرم ساقه خوار است. هر چه آلودگی دیر تر ظاهر شود خسارت کمتری وارد خواهد شد و دانه ها کمتر پوک می‌شوندولی اندازه دانه ها کوچکتر شده و در مرحله تبدیل شلتوک به برنج سفید باعث افزایش خرده برنج یا نیم دانه می‌شود.

علائم بیماری روی بند ساقه به صورت لکه های خاکستری مایل به سیاه است. بروز شدید این علائم و پوسیده شدن بند باعث ورس یا خوابیدگی ساقه ها در مزارع می‌شود. غلاف برگ پرچم و سنبلچه ها هم ممکن است مورد حمله قارچ عامل بلاست قرار گیرد.  

عوامل موثر در گسترش بیماری

عواملی محیطی مانند باران، باد، حرارت و رطوبت، شرایط تغذیه ای(نیتروژن، فسفر، پتاسیم و سیلیس) میزان حساسیت میزبان و شدت بیماری زایی قارچ عامل بیماری در سرعت گسترش و همه گیر شدن بیماری بلاست موثر هستند.

بهترین دمای مناسب برای جوانه زنی اسپورها 25 تا 28 درجه سانتی گراد و روبت بالای 92 درصد است. باد از عوامل بیماری زا(اسپورها) به قسمتهای مختلف گیاه است. اگر در مراحل حساس نور کم باشد آلودگی گسترش بیشتری پیدا می‌کند. لکه های کوچک و فعال در تاریکی و هوای ابری تشکیل می‌شود. بارندگی هم به پراکنده شدن اسپورهای بیماری زا و گسترش بیماری در مزراع می‌شود.

بلاست

بلاست

روش های کنترل بیماری بلاست برنج

 ردیابی و پایش مزرعه و بررسی داده های هواشناسی برای کنترل به موقع بیماری بسیار مهم است. در طول دوره رشد گیاه با توجه به درجه حرارت، رطوبت نسبی و تعداد اسپور قارچ میزان پیشرفت بیماری بررسی می‌شود. با کمتر شدن دما تعداد اسپورها افزایش می‌یابد. همچنین میزان آلودگی بلاست بعد از بارندگی افزایش می‌یابد.

یکی از راههای کنترل بیماری بلاست استفاده از ارقام اصلاح شده پر محصول و مقاوم به بلاست است. البته مقاومت این ارقام هم ممکن است بعد از چند سال شکسته شود.

مصرف بیش از حد کودهای ازته بدون توجه به میزان فسفر و پتاسیم هم باعث شدیدتر شدن بیماری بلاست می‌شود. کود ازته بهتر است در سه مرحله 40 درصد قبل از نشاکاری مخلوط با خاک، 30 درصد کود سرک در اوایل پنجه زنی و قبل از وجین و 30 درصد در اواخر مرحله پنجه زنی یا مرحله ظهور سنبله جوان 30 تا 35 روز بعد از نشاکاریی استفاده شود.

استفاده از کودهای دارای سیلیس باعث افزایش مقاومت گیاه به بیماری می‌شود. سیلیس موجود در اپیدرم گیاه از نفوذ مکانیکی قارچها به داخل گیاه جلوگیری می‌کند.

رعایت تناوب یکی از راههای کاهش بیماری بلاست است.

شخم زدن کاه و کلش در اواخر پاییز و یا اوایل زمستان و از بین بردن علفهای هرز خانواده غلات در کاهش بیماری موثر است.

کاشت هم زمان ارقام متحمل و حساس به بلاست به صورت نواری یا مخلوط باعث کاهش بیماری خواهد شد. اگر در زمام گرم بودن هوا از آب سرد برای آبیاری استفاده شود بیمای تشدید می‌شود.

کنترل شیمیایی بلاست

یکی از راههای کنترل بیماری ضد عفونی کردن بذرها با استفاده از قارچکش ها. ابتدا بذرها را در آب نمک سبک سنگین می‌کنیم و به مدت 24 ساعت خیس می‌کنیم و سپس با قارچکش هایی مانند تیوفانات متیل تیرام یا کاربوکسین تیرام ضد عفونی می‌کنیم. به محض مشاهده بیماری در خزانه با قارچکشهای مناسب سمپاشی شود.

قارچکش های مناسب برای بیماری بلاست

تری سیکلازول 0.5 کیلو در هکتار

تیوفانات متیل+تری سیکلازول 0.4 تا 0.5 کیلو گرم در هکتار

منبع

مدیریت بلاست-افشین ولایی- وحید خسروی-1396


منبع : مدیریت بلاست-افشین ولایی- وحید خسروی-1396
تاریخ مطلب : ۱۳۹۹/۰۶/۱۱