مبارزه با سرمازدگی بهاره درختان انگور

سرمازدگی ممکن است به دو دلیل اتفاق بیفتد، یکی به دلیل جبهه هوای بسیار سرد که از مناطق سردسیر مانند سیبری وارد کشور شده و نوع دیگر نوع تشعشعی که در طول شب به دلیل از دست رفتن گرمای جذب شده زمین اتفاق می‌افتد. در این حالت هوای گرم به دلیل سبکی به ارتفاعات رفته و به تدریج در طول شب گرمای زمین توسط طول موج بلند از زمین خارج می‌شود. در کشور ما بیشتر به دلیل واژگونی حرارتی هوا و از نوع سرمازدگی تشعشعی است.  

مبارزه با سرمازدگی بهاره درختان انگور

انواع سرمازدگی

سرمازدگی ممکن است به دو دلیل اتفاق بیفتد، یکی به دلیل جبهه هوای بسیار سرد که از مناطق سردسیر مانند سیبری وارد کشور شده و نوع دیگر نوع تشعشعی که در طول شب به دلیل از دست رفتن گرمای جذب شده زمین اتفاق می‌افتد. در این حالت هوای گرم به دلیل سبکی به ارتفاعات رفته و به تدریج در طول شب گرمای زمین توسط طول موج بلند از زمین خارج می‌شود. در کشور ما بیشتر به دلیل واژگونی حرارتی هوا و از نوع سرمازدگی تشعشعی است.  

سرمازدگی بهاره در انگور

شاخه های سبز علفی و خوشه های گل انگور در دمای 0 الی 1- درجه سانتی گراد )و در دماهای پایین تر، جوانه های در حال بازشدن نیز) از بین می‌روند. گاهی با افزایش شدت سرما یا افزایش زمان استقرار سرمای بهاره، احتمال آسیب دیدگی بافت آوندهای آبکش و جدا شدن پوست از بافت چوب شاخه ها و حتی تنه نهالهای جوان وجود دارد.

شدت صدمات سرما بسته به نوع رقم، موقعیت جغرافیایی تاکستان، میزان سرما، سرعت رشد، مرحله رشد، طول مدت بروز سرما و نوع تربیت تاک در منطقه فرق می‌کند.

راههای جلوگیری از سرمای بهاره

انتخاب محل کشت انگور

در تاکستان هایی که در زمین های شیب دار احداث می‌شوند، هوای  سنگینسرد به سمت مناطق پست سرازیر می‌شود و با خارج شدن هوای سرد، میزان برخورد تاکها با سرما کمتر خواهد شد. این محل ها همچنین بیشترین قابلیت را برای کاهش خطرهای ناشی از سرمای زمستانه دارند. جهت شیب می‌تواند بر نوسانات سریع درجه حرارت تأثیر بگذارد و موجب خسارت سرمای بهاره به انگور شود. شیب با جهت جنوبی در بهار زودتر گرم می‌شود که این امر ممکن است مزیتی برای تسریع فصل رشد و زودرسی محصول و از طرفی ازدست دادن سازگاری ً افزایش احتمال مواجهه با سرمای بهاره باشد.

نوع رقم

ارقامی که دیر جوانه می‌زنند احتمال برخورد با سرمای دیر رس بهاره در آنها کمتر شده و برای مناطق دارای سرمای دیر رس مناسب تر هستند. ارقام کشمشی دره گز قوچان، کشمشی دره گز، خلیلی دیررس قوچان، سیاه گندمی زرقان، خلیلی میزان مشهد، خلیلی بیدانه قوچان، ایته بینام زرقان، مشکه کاشمر، مامی بیرجندو انگور آب ارسنجان به عنوان ارقام دیرشکوفا و مناسب برای کشت در مناطق با خطر سرمای بهاره معرفی شدند. همچنین در بعضی از ارقام انگور علاوه بر جوانه های اولیه، جوانه های ثانویه نیز بارده هستند (ارقام متعلق به گونه لابروسکا مانند کنکورد و نیاگارا) که در صورت آسیب دیدن شاخه های سبزی که از جوانه اولیه بیرون آمده اند، جوانه های ثانویه رشد می‌کنند و محصول می‌دهند.

افزایش ارتفاع تاج بوته ها

میزان صدمات سرمازدگی بهاره در تاکهای خوابیده به مراتب بیشتر از تاکهای ایستاده است. به ازای هر 10سانتیمتر ارتفاع از سطح خاک، دمای هوا 36/0 درجه سانتی گراد گرم تر می‌شود. پس هرچه ارتفاع تنه و تاج بوته انگور از سطح زمین بیشتر باشد، میزان دما در اطراف تاج سبز نیز بیشتر می‌شود و در نتیجه شدت خسارت سرمای بهاره نیز کاهش می‌یابد. بر این اساس در مناطق با ریسک وقوع سرمای بهاره توصیه می‌شود که انگورها به صورت سیستم ایستاده با تنه بلند تربیت شوند. لذا در سیستم روسیمی کوردون ارتفاع تنه حداقل 120سانتی متر از سطح زمین در نظر گرفته شود.

داربستی

تأخیر در بازشدن جوانه ها

طولانی کردن دوره خواب و تأخیر در جوانه زنی یا بیدار شدن از خواب راهکارهای عملی دیگری برای حل مشکل سرمای دیررس بهاره هستند. محلولپاشی روغن سویا به همراه هورمون نفتالین استیک اسید می‌توانند در به تأخیر انداختن زمان بازشدن جوانه ها و کاهش احتمالی خسارت سرمازدگی بهاره بوته های انگور مؤثر باشند.

هرس تأخیری انگور

 اگر هرس انگور دیرتر انجام شود، جوانه زنی نیز به تأخیر خواهدافتاد. لذا در مناطق با احتمال بروز سرمای بهاره و به ویژه در ارقام بارده در جوانه های پایین، که هرس کوتاه می‌شوند، لازم است هرس با تأخیر انجام شود.

مدیریت کف باغ

 مدیریت خاک تاکستان می‌تواند هوای اطراف بوته ها را بین 1/1 تا 4/1 درجه سانتی گراد گرم تر کند. از خاکورزی طی دوره های حساس سرمای بهاره خودداری کنید.

 در صورت انجام شخم باید قبل از رسیدن سرما خاک را فشرده کرد و آبیاری کرد.

خاک مرطوب گرمای بیشتری را نگه می‌دارد و همچنین گرما را با سرعت بیشتری انتقال می‌دهد. آب موجود در خاک نیز با سرد شدن و یخ زدن گرما آزاد می‌کند. بر این اساس آبیاری کف باغ قبل از وقوع سرما نقش مؤثری در کاهش صدمات سرمای بهاره دارد.

هوای مجاور خاک پوشیده از گیاه سردتر از خاک برهنه است. این مسئله در تاکستان با گیاهان پوششی بیشتر مطرح است. علفهای هرز و مالچ های گیاهی نیز می‌توانند باعث تشدید صدمات سرما شوند؛ زیرا پوشش های گیاهی مانع جذب تشعشعات خورشیدی توسط خاک می‌شوند و از طرفی موجب افزایش تراکم باکتریهای فعال تشکیل دهنده هسته یخی می‌شوند. از پوششهای پلاستیکی برای پوشاندن خاک استفاده کنید. بهتر است این پوششها شفاف باشند و پیش از استفاده از پوشش، خاک را مرطوب کنید.

بادشکن

ایجاد بادشکن برای مناطقی مفید است که با یخبندان های انتقالی مواجه هستند،  مناطقی که وزش بادهای سرد باعث وقوع یخزدگی می‌شود.

تغذیه مناسب

 مطالعات نشان داده که افزایش ذخایر غذایی در جوانه ها و شاخه ها از طریق کنترل میزان محصول، آبیاری، کنترل آفات و بیماریها و تغذیه مناسب، از خطر سرمازدگی زمستانه و تا حدی نیز سرمای بهاره کم می‌کند. تغذیه بهینه تاکستان ها به ویژه تغذیه متعادل و استفاده درست از کودهای حاوی پتاسیم و اسیدهای آمینه به کاهش خسارات ناشی از سرمازدگی جوانه ها و شاخه های یکساله منجر شده است.

تغذیه انگور

استفاده از پوششهای نایلونی

در بعضی از مناطق جنوب اروپا به منظور زود رس کردن میوه، تاکها از زمان جوانه زنی زیر پوشش نایلونی قرار داده می‌شوند که ضمن محافظت از سرمای بهاره، رسیدن میوه نیز تسریع می‌شود. این روش محافظتی بسیار پرهزینه است. از این ساختار برای محافظت تاکستان از سرمای زمستانه هم می‌توان استفاده کرد. در صورت استفاده از پوشش برای محافظت تاکها از سرمای بهاره باید از پوشش هایی استفاده شود که به راحتی حرارت (اشعه مادون قرمز) را از خود عبور ندهند، مانند پلی اتیلن کلراید. مواد پلی اتیلن و پلی پروپیلنی به مقدار زیادی گرما را از خود عبور می‌دهند و مناسب این کار نیستند.

منبع

روشهای کنترل سرمای دیررس بهاره در انگور- حمید دولتی بانه-1398

 


منبع : روشهای کنترل سرمای دیررس بهاره در انگور- حمید دولتی بانه-1398
تاریخ مطلب : ۱۳۹۸/۱۲/۲۸