شپشك نخودی بادام

شپشـک‌هاي گياهـي بـا تغذيـه از شـيره گياهـي بـه درختـان ميزبـان خسارت وارد مي‌كنند. شکل ديگــر خسارت ايــن آفــات، اختلال در انجــام فتوسـنتز و تنفـس به دليـل توليـد عسـلک اسـت. در چنـد سـال اخيـر جمعيـت شپشـك نخـودي در باغـات بـادام بسیاری از مناطق کشور وجود دارد.

شپشك نخودی بادام

شپشـک‌هاي گياهـي بـا تغذيـه از شـيره گياهـي بـه درختـان ميزبـان خسارت وارد مي‌كنند. شکل ديگــر خسارت ايــن آفــات، اختلال در انجــام فتوسـنتز و تنفـس به دليـل توليـد عسـلک اسـت. در چنـد سـال اخيـر جمعيـت شپشـك نخـودي در باغـات بـادام منطقـه آذرشـهر در اسـتان آذربايجـان شـرقي به شدت افزايش يافتــه است و باعــث خشك شدن تعداد زيادي از ايــن درختـان شـده اسـت. كشـاورزان بـراي كنتـرل ايـن آفـت هر سـال چنديـن نوبت عليــه آن سمپاشي مي‌كنند. ايــن امــر نه تنها باعــث كاهش جمعيت آفــت نمی‌شـود، بلكـه بـا از بين بـردن دشـمنان طبيعـي، جمعيـت آن را بيـش از پيـش افزايش می‌دهد.

شپشک نخودی بادام

شپشـك نخـودی

ايـن آفـت يكـي از آفـات مهـم بـادام در لبنـان اسـت و بـر اسـاس تحقيقـات در مناطقـي كــه بــراي كنترل آن از سموم تماسي استفاده مي‌شـد، 3 تــا 5 سـال بعـد از شـروع آلودگـي باعـث خشـك شـدن ايـن درختـان می‌شـد. ايــن آفــت در سال يــك نسل دارد و در مناطق آلوده آذربايجان شرقي، پوره‌هاي سـن يـك آن در اوايـل تيـر مـاه ظاهـر مي‌شـوند. ايـن آفـت همچنيـن داراي دشـمنان طبيعـي فراوانـي اسـت كـه جمعيـت آن را كنترل مي‌كنند.

بــراي مبـارزه بــا سـپردار سـانژوزه روي درختــان هلــو و گوجــه استفاده از حشـره‌كش‌هاي اتيون یا کلرپیریفوس همــراه روغن بيشتر از سموم بــدون روغــن بــا 1 تــا 2 بــار سمپاشــي، در كاهــش جمعيــت آفـت مؤثـر هستند.

شپشک نخودی بادام

بهترين زمــان كنتـرل شيميايي اين آفت زمان اوج تراكم و فعاليـت پوره‌هاي سن يـك آن است.

بـرای كنتـرل تلفيقـي ايـن آفـت روشهای هرس‌كـردن شـاخه‌هاي آلـوده، بـرس زدن پوره‌هـا، اسـتفاده از دشـمنان طبيعـي و سـموم شـيميايي انتخابـي بـا سمیت كـم توصیـه می‌شـود. دو بـار سمپاشـي در اواخـر  تيـر و اواخـر مهـر بـا اسـتفاده از مالاتیون، ديمتـوات، دايكلــرووس بــا دز 5/1 تــا 2 در هــزار به تنهايي يــا بــه همــراه يــك روغــن معدنــي (2 درصــد) خيلــي مؤثرتــر از سمپاشي در يكـي از زمانهاي ذكرشـده اسـت. در ايـن بررسـي سمپاشـي تابسـتانه ضـرری بـرای ميوه‌هـا نداشـت. همچنيـن يـك نوبـت سمپاشـي در اواخـر آبـان مـاه بـا اسـتفاده از روغـن معدنـي (5/2 درصـد) بـه همـراه يـك سـم فسـفره تأثيـر خوبي در كاهش جمعيت آفــت در روي برگها و جوانه‌ها دارد؛ اما روي حشرات مستقر شده روي ميوه‌ها اثري ندارد. سمپاشي در اواخـر آبـان باعـث كاهـش جمعيـت آفـت به مـدت 6 الـي 12 مــاه در برگهــا و جوانه‌ها مي‌شود. در شـرايط آب و هوايـي اسـتان آذربايجـان شـرقي ايـن حشـره زمسـتان را بـه شــكل پــوره ســن دو مي‌گذرانـد. اوليــن حشــرات نــر ايــن آفــت در ايــن منطقــه از حــدود بيستم ارديبهشت مــاه ظاهر می‌شوند و شـروع بــه پــرواز مي‌كننـد. حداكثـر خـروج و ظهـور حشـرات نـر در هفتـه آخـر ارديبهشـت مـاه است و همزمان با خــروج حشرات نــر، ماده‌ها نيــز متـورم شـده و آمــاده جفتگيــري مي‌شوند.

شپشک نخودی

شپشک نخودی بادام

پوره‌هاي مـاده ضمـن رشـد سـريع، از بـدن خود شـيرابه ترشـح مي‌كننـد و در اواخـر خـرداد مـاه بـه حداكثـر رشـد خـود مي‌رسـند. در ايـن زمـان حشـرات ماده شـروع بـه تخمريـزي می‌کننـد و بتدريـج بـدن آنهـا تحليل مـی‌رود و زير پوسـته خارجـي آنهـا انباشـته از تخمهاي ليمويي رنگ حشـره می‌شـود و پوسـته خارجي حشـره مـاده به صـورت محافـظ، تخمهـا را در خـود جـا مي‌دهـد. حداكثـر تخـم شمارش شـده داخـل بـدن يك مـاده بالـغ، 3200 عدد اسـت. زمان باز شـدن اولين تخمهـا و خـروج پوره‌هـاي سـن يك اين آفـت، از اوليـن روزهاي تير مـاه و حداكثر آن نيـز در ده روز اول تيـر ماه اسـت.

روشهاي كنترل شپشك نخودي

پراكنـش لكـه‌اي شپشـك نخـودي در باغـات: در كنتـرل شـيميايي چنيـن آفاتــي نيــازي بــه سمپاشي كل بــاغ نيست و سمپاشــي لكه‌هاي آلــوده بــه آفـت كافـي اسـت.

تعييـن زمـان دقيـق سمپاشي در كنترل شـيميايي ايـن آفـت: ايـن روش كنترل، بهترين نتيجه را از زمان باز شدن تخمها تــا استقرار پوره‌هاي سن يك و ترشــح لایه مومي را می‌دهد، به طـوري كه بــا پايين ترين دز سـموم مصرفـي نيـز مي‌تـوان ايـن آفـت را كنتـرل كـرد. ايـن زمـان در اسـتان آذربايجــان شــرقي در دهه اول تير ماه به مدت 72 ساعت از زمــان شـروع بازشدن تخمها ســت.

شاخه‌هاي آلوده به آفت را در فصل بهار هرس كرد و سوزاند.

پوره‌هاي تــازه استقرار يافته در فصل تابستان و هم پوره‌هاي سن دو را در اواخـر فصــل زمستان برس كرده و از شاخه‌ها جدا کرد.

منبع

شپشك نخودي بادام و روشهاي كنترل آن- عليرضا پورحاجی و داود شیردل-1397