شناسایی و کنترل بیماری شانکر مرکبات

شانکر باکتریایی مرکبات توسط نوعی باکتری به نام زانتوموناس ایجاد می‌شود. تمام قسمتهای گیاه از جمله برگ، ساقه، سرشاخه و میوه اکثر ارقام به این بیماری آلوده می‌شوند.

معرفی بیماری شانکر مرکبات

شانکر باکتریایی مرکبات توسط نوعی باکتری به نام زانتوموناس ایجاد می‌شود. تمام قسمتهای گیاه از جمله برگ، ساقه، سرشاخه و میوه اکثر ارقام به این بیماری آلوده می‌شوند. گریپفروت، لیموترش و پرتقال هاي زودرس نسبت به این بیماري حساس هستند. پرتقال هاي ناول، هاملین و لمونها نسبتاً حساس و ارقام میانرس مانند والنسیا، تانگورها و تانجلوها داراي حساسیت کمتر و تانجرین ها نسبت به بیماري متحمل می‌باشند. خسارت مستقیم شانکر در تولید مرکبات مربوط به کاهش کیفیت، کاهش بازارپسندي و ریزش میوه‌هاي آلوده می‌باشد. به علاوه ردیابی و حذف درختان آلوده در مناطقی که بیماري به تازگی وارد آنجا شده و گسترش نیافته است و استفاده از ترکیبات مسی در کاهش خسارت میوه، هزینه‌هاي زیادي را متوجه باغدار می‌کند.

علایم بیماری شانکر مرکبات

علایم بیماري 2 تا 5 هفته بعد از آلودگی مشاهده می‌شود. در ابتدا لکه‌هاي تیره که گاهی اوقات با هاله‌اي زرد رنگ همراه است، در سطح زیري برگ مشاهده می‌شود، سپس با توسعه لکه‌ها، جوش هايی با دهانه باز شبیه آتشفشان در هر دو سطح برگ تشکیل می‌شود. اندازه لکه‌ها در مراحل پیشرفته بیماري به قطر بیش از یک سانتیمتر رسیده و کروي شکل هستند. پس از مدتی لکه‌ها یا جوشها چوب پنبه‌اي شده و با حاشیه‌هاي برجسته، مرکز فرورفته و هاله‌اي زرد رنگ در اطراف آنها می‌باشند. زخم ها یا لکه‌هاي ناشی از آفت مینوز برگ مرکبات و خسارتهاي مکانیکی داراي حاشیه تیره می‌باشند. شکل و اندازه لکه‌ها متغیر بوده و بستگی به میزان نفوذ باکتريها در سطح بافت برگ دارد. حساسیت برگها با حضور مینوز برگ مرکبات بیشتر می‌شود. تعداد و اندازه لکه‌ها روي برگهاي خسارت دیده توسط مینوز چند برابر برگهاي آلوده بدون علایم مینوز می‌باشد. دالانهاي ایجاد شده به وسیله لاروهاي پروانه مینوز مرکبات موجب تسهیل در آلودگی خسارت مینوز می‌باشد.

شانکر

علایم بیماري شانکر در میوه

علایم روي میوه ها شبیه به برگ می‌باشند. لکه‌هاي روي میوه به دلیل اینکه پوست میوه براي مدت طولانی به باکتري حساس است، داراي اندازه‌هاي مختلف می‌باشند. همچنین ممکن است چندین بار یک میوه آلوده شود و لکه‌هایی با اندازه‌ هاي متعدد روي میوه دیده شوند. بیشتر لکه ها و زخم ها در بخش خارجی سایه انداز درخت که بیشتر در معرض باران و باد قرار می‌گیرند، دیده می‌شوند. در مراحل پیشرفته بیماري، لکه‌هاي روي میوه چوب پنبه‌اي و تیره رنگ می‌شوند. شانکر باکتریایی مرکبات کیفیت داخلی میوه را تغییر نمی‌دهد.

شانکر میوه

 علایم بیماري شانکر در سرشاخه ها

علایم بیماري در سرشاخه‌ها نیز شبیه برگ و میوه، شامل لکه‌هاي برجسته در اندازه‌هاي مختلف می‌باشند. شانکر روي شاخه‌ها ممکن است موجب خشک شدن شاخه‌ها شود و باکتريهاي موجود در شانکر شرایط نامساعد را در این مکان‌ها تحمل کرده و در سال آینده به عنوان منابع اولیه آلودگی برگها و سایر اندام‌ها می‌شوند. لکه‌هاي قدیمی تر در اثر رشد قارچهاي ساپروفیت به رنگ تیره دیده می‌شوند. شانکر مرکبات موجب مرگ درختان مرکبات نمی‌شود.

انتقال عامل بیماریشانکر مرکبات

انتشار باکتري در مسافت هاي کوتاه از طریق باد و باران از درختی به درخت دیگر صورت میگیرد. شدت بیماري در جهتی که بادهاي همراه با باران وجود داشته باشد به مراتب بیشتر است. گسترش در مسافتهاي طولانی تر از طریق مواد گیاهی آلوده، انسان، ماشین آلات، ادوات کشاورزي مانند وسایل هرس و برداشت، تراکتور و لباسهاي آلوده صورت می‌گیرد. بقاي باکتري از سالی به سال دیگر در زخمهاي شانکر مرکبات در میوه، شاخه و برگها صورت می‌گیرد. در حضور آب، باکتريها از این لکه‌ها خارج و چرخه آلودگی دوباره شروع می‌شود. باکتريها در برگ، سرشاخه و میوه‌هاي داراي علایم که روي زمین ریخته‌اند تا زمانی که تجزیه کامل نشوند، زنده می‌مانند.

کنترل بیماری شانکر مرکبات

حذف و از بین بردن درختان آلوده در مناطقی که تعداد محدودی از درختان بیمار هستند یا برای اولین بار گزارش می‌شود. استفاده از نهال سالم، اصیل و گواهی شده از نهالستان های دارای مجوز برای احداث باغهای سالم و ضدعفونی کردن وسایل هرس، ادوات باغبانی، ماشین آلات، وسایل برداشت و لباس کار برای جلوگیری از انتقال باکتری های بیماری زا با استفاده از ترکیباتی مانند هیپوکلریت سدیم 10 درصد و ترکیبات آمونیومی. همچنین در صورتی که در فاصله 2 کیلومتری از درخت آلوده، درخت آلوده دیگری نباشد درخت آلوده را حذف می‌کنیم.

همچنین باید حشراتی مانند مینوز مرکبات را از بین برد تا احتمال آلودگی کمتر شود. همچنین در مناطقی که باد وجود دارد برای کاهش آلودگی از بادشکن استفاده کنید. استفاده از محلولپاشی با ترکیبات مسی ماننداکسی کلرور مس، بردوفیکس، هیدروکسید مس و اکسید مس  به فاصله 21 روز هم می‌تواند در کاهش این بیماری موثر اشد. بخصوص زمانی که اندازه میوه ها 6 تا 30 میلی متر هستند و یا از زمان شروع فصل رشد به فاصله هر ماه انجام شود.  

علایم شانکر باکتریایی مرکبات ممکن است با بیماريهاي زیر اشتباه شود. بنابراین شناسایی علایم مشابه به تشخیص آن کمک خواهد نمود. بیماری های دارای علائم مشابه:

بیماري اسکب مرکبات

در این بیماری وجود لکه‌هاي روي برگ موجب بدشکلی آن شده و تنها در یک طرف برگ دیده می‌شوند. در اطراف لکه‌ها به ندرت هاله زرد رنگ دیده می‌شود. در میوه‌ها، به خصوص وقتی که بالغ می‌شوند، علایم کمتر می‌شود. برخلاف شانکر، لکه‌هاي ناشی از بیماري اسکب در برگهاي پرتقال کمتر دیده شود و بیشتر در میوه علایم ظاهر می‌شود.

اسکب

اسکب

اسکب

بیماري لپروزیس مرکبات

در این بیماری لکه‌ها روي میوه تیره و فرورفته می‌باشند در حالی که در شانکر لکه‌ها برجسته هستند. در برگها علایم به صورت لکه‌هاي تیره و صاف و بزرگتر از لکه‌هاي شانکر دیده می‌شوند. در شاخه‌ها پوسته پوسته شدن اتفاق می‌افتد در حالی که در بیماري شانکر مرکبات این علایم دیده نمی‌شود.

لپروزیس

دانلود اپلیکیشن مشاوره رایگان کشاورزی

دانلود اپلیکیشن امداد کشاورز

مشاوره رایگان کشاورزی، کشاورزی هوشمند، مشاوره تلفنی کشاورزی، آفت، بیماری، کود، بذر، سم، زراعت، باغداری، زنبورداری، دام، طیور، آبزیان، پرورش قارچ، ماشین آلات، خرید و فروش، محصولات و نهاده‌های کشاورزی، زعفران، پسته، گیاهان دارویی، گاو، گوسفند، میگو، مشاوره رایگان، کشاورزی نوین، کشاورزی آنلاین، کشاورزی مدرن، کارشناس کشاورزی،اخبار کشاورزی، دانلود اپلیکیشن کشاورزی، اپلیکیشن کشاورزی، اپلیکشن آفات و بیماری‌ها، مشاوره رایگان با کارشناس کشاورزی، نرم افزار کشاورزی


منبع : شانکر باکتریایی مرکبات و روشهاي مدیریت آن، مرتضی گل محمدي-1396
تاریخ مطلب : ۱۳۹۸/۰۷/۱۳