روش کشت کامل یونجه

یونجه یکی از مهم ترین علوفه ها بین تمام کشورهای جهان برای تامین پروتئین مورد نیاز دام است. در تمام مناطق کشور قابل کشت است. گیاهی نسبتا سازگار به شوری است. همچنین زمان کشت آن بهار یا پاییز است.

روش کشت کامل یونجه

يكي از اقدام هاي اوليه و بسيار مهم در زراعت يونجه، تعيين محلي مناسـب بـراي كـشت آن است. يونجه در طيف گسترده اي از شرايط محيطي مي تواند رشـد کرده و محـصول توليد کند، ولي با بررسي اوليه دقيق و علمي، مي توان بیشترین بهره وري را به دست آورد. در انتخاب محل براي کشت يونجه، هميشه بايد در نظر داشت كه مناسب ترين محـل بـراي كشت يونجـه محلي است كـه بيـشترين عملكـرد و بـالاترين كيفيـت علوفـه در آن توليـد مي‌شود. در مرحله مكان يابي، باید كشتزاري بـراي كـشت يونجـه انتخـاب شـود كـه مناسبترين عمق نفوذ ريشه، عناصر غذايي، تهويه و آب را براي گياه فراهم كرده و بدون تنش هاي عمده شوري و قليائي و غرقابي باشد.

خاک مناسب برای کشت یونجه

خاكهاي لومي - شني و لومي – رسی که می‌تواند آب را نگهداری کند. خاكهاي شني و لومي - شـني ظرفيـت نگهداري آب كمي دارند و از اين رو يونجه زار را بايد چند روز يكبار آبياري كـرد، كـه اين كار به ويژه در سامانه هاي آبياري سنتي بسيار دشـوار خواهـد بـود. توليـد يونجـه در خاكهاي رسي بسيار دشوار است. چون در اين خاكهـا نفـوذ آب و زهكـشي بـا سـرعت پائيني انجام شده و يونجه زار دچار حالت غرقاب مي‌شـود. يونجـه بـراي توليـد مطلـوب بـه زهكشي مناسب نياز دارد و به تنش غرق آب حساس است. خاك بايد به حد كافي عميق باشد تا ظرفيت نگهداري آب را در حد مـورد نيـاز فـراهم سازد. يونجه ريشه اصلي درازي دارد كه تا اعمـاق بيـشتري نـسبت بـه ريـشه بيـشتر گياهـان زراعي مانند ذرت يا گندم نفوذ مي‌كند.

گل یونجه

pH مناسبب خاک برای کشت یونجه 6.3 تا 7.5 است. اسیدیته بیشتر از بیشتر از 8.2 و کمتر از 5.8 نا مطلوب است. اسیدیته بین 5.8 تا 6.3 و 7.5 تا 8.2 هم در آستانه است. شوری یا EC 0 تا 2 میلی موس بر سانتی متر است. حد شوری آستانه 2 تا 5 و شوری بیشتر از 5 هم نامطلوب است.در برخي از مناطق كه سطح سـفره هـاي آب زيرزمينـي بالاسـت، يـا نفوذپـذيري خـاك توسط لايه هاي بستري كاهش پيدا كرده است و يا در مسيل رودخانه ها قرار دارنـد، ممكـن است در فصول پرباران سال حالت غرقابي ايجاد شود. يونجه، به ويژه در مراحل رشد فعال به شرايط غرقابي حساس است. شیبب مناسب برای کشت یونجه 1 تا 2 درصد است.

میزان pH خاک برای کشت اغلب محصولات زراعی بین 6 تا 7 است. این در حالی است که pH مناسب برای کشت یونجه 6.3 تا 7.5 است چون در این محدوده فعالیت باکتری های تثبیت کننده نیتروژن تحریک می‌شود. خاكهاي قليـائي معمولا شـور نيـز هـستند و زهكشي مناسبي ندارند. يونجه به شوري خاك به نسبت حساس است. هر چند توليـد يونجـه در خاك هاي شـور امكـان پـذير اسـت، ولـي سـطوح بـالای نمک سمیت ایجاد کرده و دسترسی آب را کاهش می‌دهد. آستانه زیان رسانی شوری در یونجه 2 میلی موس در سانتی متر است. تحمل یونجه به شوری در مراحل مختلف نموی آن متفاوت است و در مرحله جوانه زنی بالاترین حساسیت را نسبت به شوری دارد و رفته رفته از میزان این حساسیت کاسته می‌شود. در کل اگر شوری خاک بالاتر از 5 میلی موس در سانتی متر باشد از کاشت یونجه خودداری کرد. براي كاشت يونجه در چنين خاك هايي بايد نسبت به اصـلاح آنهـا اقـدام كـر د. مهـم تـرين روش براي اصلاح خاك هاي شور، انجام آبشوئي آنهاست. سديمي بودن خاك نيز از تنش هاي كاهش دهنده عملكرد يونجه است . خـاك هـايي كه بیش از 15 درصد ظرفیت تبادل کاتیونی را سدیم اشغال کرده باشد خاکهای سدیمی به شمار می‌آیند.

اصلاح خاک برای کشت یونجه

در اين نوع خاك ها، سديم ظرفيت عناصر غذايي مختلفي ماننـد كلـسيم، منيـزيم و پتاسيم را اشغال كرده و با كاهش سطح دسترسي به اين عناصر، باعث كمبود آنها مي‌شود. ميزان زياد سديم باعث پراكنش ذرات رس و هوموس مي‌شـود. از آنجـائي كـه هومـوس از ذرات رس سنگين تر است، به سطح خاك آمده و اين نـوع خـاك هـا را بـه رنـگ قهـوه اي سوخته و براق در مي آورد. براي اصلاح چنين خاك هـايي، باید از گـچ اسـتفاده کرد. در خاك هايي كه ميزان كربنات كلـسيم آنهـا بالاسـت می‌توان بـه جـاي گـچ از گـوگرد استفاده كرد. پس از توزيع گچ يا گوگرد در كـشتزار و اخـتلاط كامـل آن بـا خـاك، بايـد كشتزار را آبشويي كرد تا سديم مازاد ناشي از جايگزيني با كلسيم يا گوگرد از منطقه نفـوذ ريشه يونجه بيرون برود. برای داشتن بیشترین عملکرد از کشت یونجه در خاک های شور و سدیمی خودداری شود.

آبیاری یونجه

یونجه نیاز آبی بالایی دارد. برای آبیاری هر هکتار تقریبا 80 تا 100 لیتر آبب مورد نیاز است. سـميت عناصـري ماننـد سـديم، كلـر و غيـره بيـشتر در سامانه های آبیاری بارانی ممکن است سبب ایجاد بحران شود.

انتخاب رقم یونجه

يونجه يك گياه چند ساله است و از هنگام كاشت بـه طـور معمـول حـدود پـنج سـال زمين زراعي را اشغال مي‌كند. در صورتي كه رقم يونجه بر پايه اصول علمي انتخـاب شـود، از يكسو ميزان توليد و كيفيت علوفـه توليـدي در واحـد سـطح افـزايش خواهـد يافـت و از سوي ديگر هزينه هاي مديريت زراعي همانند كنتـرل بيمـاري هـا و آفـات كـاهش خواهـد يافت. يونجه گياهي دگرگشن و خود ناسازگار است از نظر ژنتيكي تـوان سازگاري محيطي بالايي دارد.

یونجه

عملکرد یونجه

از آنجائي كه در كشور ما معيار خريد و فروش علوفه صـرفاً براسـاس وزن علوفـه انجـام مي‌شود، كيفيت علوفه در بحث انتخاب رقم، نوع مديريت هاي زراعـي، زمـان برداشـت خیلی مورد توجه قرار نمی‌گیرد. يك رقم مناسب، بايستي عملكرد به تقريب پايداري در طـي سـه سال اول پس از استقرار داشته باشد و از آن پس با شـيبي ملايـم از ميـزان توليـد آن كاسـته شود.

شخم و خاکورزی برای کشت یونجه

از آنجائيكه شخم عمقي نياز به هزينه و انـرژي زيـادي دارد، شخم عمقی به طور عموم تنها در محدوده بیشینه پراکنش ریشه یونجه در 50 تا 80 سانتی متری خاک توصیه می‌شود. شخم بـه عنـوان مكمـل خـاك ورزي عمقـي در آماده سازي بستر بذر يونجه مطرح اسـت و بـه طـور عمـوم جـايگزيني بـراي آن نيـست. در صورتي كه لايه هاي زيرين خاك فشردگـي چنـداني نداشـته باشـند، مـي تـوان از گـاوآهن بشقابي براي انجام خاك ورزي اوليه استفاده كرد. گاوآهن بـشقابي به خوبی می‌تواند در زمین هایی خشک و متراکم استفاده شود. پس از انجام خاك ورزي اوليه، زمين به صورت سطحي ديسك زده مي شود.

گل یونجه

تاریخ کشت یونجه

يونجه را مي توان در بهار و يا اواخر تابستان كـشت كـرد. در منـاطق سـرد و بـا احتمـال سـرمازدگي، كـشت بهـاره بـه كـشت اواخـر تابـستان تـرجيح داده مـي‌شـود. كـشت بهـاره یونجه بلافاصله پس از رفع خطر سرمازدگي مي‌تواند انجام شود. يونجه در مراحـل اوليـه اسـتقرار مقاومت بالايي به سرما نشان مي دهد، ولي به تدریج از ميـزان مقاومـت آن بـه سـرما كمتر می‌شود.

در كشت بهـاره، بـه طور عموم رطوبت خاك به علت بارندگي هاي بهاره كافي و مناسب بوده و شـرايط متعـادل براي جوانه زني و سبز شدن يونجه فـراهم مـي‌شـود كـه ايـن امـر نيـاز بـه آبيـاري را كـاهش مي‌دهد. اين مسئله هنگامي بسيار اهميت دارد كه سامانه آبياري يونجه زار به صورت غرقابي باشد. گياهچه هاي در حال استقرار يونجـه بـا ايجـاد حالـت غرقـابي دچـار تـنش و خفگي مي‌شوند كه اين وضعيت، هر از چندي بـراي مـدت بـسيار كوتـاه، در آبيـاري غرقـابي رخ مي‌دهد. همچنين در اراضي سبك، جريان آب مي تواند جوانه هاي يونجـه را از محـل خـود بيرون آورده و با خود منتقل كند كه اين حالت نيز باعث ايجاد آسيب و زيان مي‌شود. كشت تابستانه در نيمه جنوبي كشور، بـه علـت امكـان كاشـت يونجـه پـس از برداشـت محصول پيشين(مانند گندم) مورد است فاده قرار مي‌گيرد. در كشت تابستانه رقابت كمتري بـا علفهاي هرز وجود دارد و نياز كمتري به استفاده از علـف كـش هـا احـساس مـي‌شـود. در كشت تابستانه، عملكرد يونجه در سال اول بـه مراتـب بيـشتر از كـشت بهـاره اسـت . تـاريخ كاشت اواخـر تابـستان تـا حـد زيـادي بـه تـامين رطوبـت لازم بـراي جوانـه زنـي و اسـتقرار يونجه زار بستگي دارد .

منبع

راهنماي يونجه-حسن منیری فر-1394


منبع : راهنماي يونجه-حسن منیری فر-1394
تاریخ مطلب : ۱۳۹۸/۱۲/۲۰