روش های پرواربندی بره

یکـی از روشهـای تولیـد گوشـت باکیفیـت، پرواربنـدی بـره اسـت. ایـن روش پـرورش ممکـن اسـت در سـنین و شـرایط مختلفـی اعمـال شـود که عبارتنـد از: پرواربندی کنسانتره ای بره شیری، پرواربندی بره با شیر، پرواربندی بره زود از شیر گرفته شده، پرواربندی در مرتع،پرواربندی در جایگاه.

روش های پرواربندی بره

بخــش عمــده درآمــد پرورش دهنــدگان گوســفند از تولیــد بــره اسـت. در طــول دوره زایــش و تغذیــه بــره از شــیر مــادر، برخــی از میش هـای مــادر بیمــار یــا تلــف می‌شــوند و بره هـای آنهــا از شــیر مــادر محــروم می‌شــوند. همچنیــن تعــدادی از میش هــای دوقلــوزا و چندقلــوزا فاقــد شــیر کافــی هســتند. علاوه بــر اینهــا، کیفیــت پاییــن علوفــه مراتــع و ســایر مــواد خوراکــی، به خصــوص در مواقــع خشکســالی، باعــث کمبــود شــیر تولیــدی میش هــا می‌شــود و باعــث می‌شــود بره هــا رشــد مناســبی نداشــته باشــند. بره هــا نیــز به علــت فقــر غذایــی لاغر و ضعیــف می‌شــوند و احتمــال ابتلا بــه بیمــاری و تلفــات در آنهــا افزایــش می‌یابــد. در سیســتم ســنتی پــرورش گوســفند مغانــی بره هــا همــراه بــا میش هــا از مرتــع اســتفاده می‌کننــد و کاملا وابســته بــه شــیر مــادر و مــواد علوفــه ای مرتــع هســتند؛ لــذا کاملا وابســته بــه وضیعــت مراتــع هســتند. در ایــن سیســتم در دوره شــیرخوارگی از مــواد دانــه ای و کنســانتره ای اســتفاده نمی‌شــود؛ لــذا در زمــان قبــل از بلــوغ جنســی کــه دارای حداکثــر تــوان رشــد هســتند، بره هــا از رشــد کافــی برخــوردار نخواهنــد بــود و حتــی در برخــی از شــرایط از قبیــل وجــود خشکســالی، به دلیل تراکــم زیــاد دام یــا وضعیــت بدنــی نامناســب میــش مــادر بــرای تولیــد شــیر، رشــد بــره کنــد و گاهــی متوقــف میشــود و در نتیجــه، زمانــی طولانی صــرف رســیدن بــه وزن مطلــوب کشــتار می‌شــود و در طــی ایــن مــدت فشــار زیــادی بــر مراتــع وارد می‌شــود.

خصوصیات گوسفند مغانی

گوســفند مغانــی یــک نــژاد دومنظــوره گوشتی-شــیری اســت. ایــن گوســفند درشــت و گوشــتی اســت و در پرواربنــدی به ســرعت چــاق میشــود. گوســفند مغانــی بعــد از گوســفند بلوچــی بیشتریــن جمعیــت گوســفند ایرانــی را بــه خــود اختصــاص میدهــد. مركــز اصلــی پــرورش گوســفند مغانــی دشــت مغــان اســت كــه در شــمال شــرقی اســتان آذربایجــان شــرقی و غــرب دریــای خــزر قــرار دارد. قشــاق ایــن گوســفند دشــت مغــان و ییلاق آن کوههــای سبلان اســت. گوســفندان منطقــه مغــان دارای رنگهــای متنوعــی  هســتند؛ هرچنــد، اكثــر آنهــا بــه رنــگ ســفید شــكری به نظــر می‌رســند. معمولا دامــداران رنــگ زرد و ســفید را بیشتــر ترجیــح می‌دهنــد. رنــگ بره هــای ایــن نــژاد در موقــع تولــد و تــا چندماهگــی، قهــوه ای مایــل بــه قرمــز اســت و پــس از آن بــه رنــگ ســفید نخــودی تغییــر میکنــد.

فصل جفت گیری

اواسط بهار تا اواخر تابستان

فصل زایش

اواخر پاییز تا اواسط زمستان

میزان دوقلوزایی

2 تا 5 درصد

میزان بره زایی

70 تا 75 درصد

سن ازشیرگیری

3 ماهگی

وزن ازشیرگیری

3 كیلوگرم

 

 

روش های پرورش بره شیرخوار

یکـی از روشهـای تولیـد گوشـت باکیفیـت، پرواربنـدی بـره اسـت. ایـن روش پـرورش ممکـن اسـت در سـنین و شـرایط مختلفـی اعمـال شـود که عبارتنـد از:

پرواربندی کنسانتره ای بره شیری،

پرواربندی بره با شیر،

 پرواربندی بره زود از شیر گرفته شده،

  پرواربندی در مرتع،

پرواربندی در جایگاه

پرواربندی کنسانتره ای بره

 ایــن نــوع از پرواربنــدی از ســن 2 هفتگــی و همزمــان بــا شــروع تغذیــه بــره بــا مــواد کنســانتره و علوفــه آغــاز میشــود و تــا ســن 4 ماهگــی انجــام میشــود. در ایــن روش بــرای تغذیــه بــره علاوه بــر شــیر مــادر از کنســانتره و همچنیــن علوفــه دارای ضریــب هضمــی (زودهضــم) و پروتئیــن زیــاد اســتفاده میشــود. در مــدت پرواربنــدی علوفــه به صــورت آزاد در اختیــار بــره قــرار میگیــرد. بــرای کنتــرل تغذیــه بــره و ممانعــت مادرهــا از تغذیــه بــا کنســانتره، یــک نــرده جداکننــده قــرار داده میشــود کــه فقــط بره هــا میتواننــد از آن اســتفاده کننــد. کنســانتره بــرای بــره تــا ســن 40 روزگــی دارای حــدود 20 درصــد پروتئیــن اســت کــه به تدریــج بــه حــدود 15 درصــد کاهــش می‌یابــد. تجربــه نشــان میدهــد افزایــش وزن بره هــا در ایــن روش تغذیــه حــدود 250 تــا 300 گــرم در روز اســت و وزن بره هــا به دلیــل رشــد زیــاد در پایــان مــدت مذکــور حــدود 35 تــا 40 کیلوگــرم میشــود .

پرواربندی بره با شیر

 ایــن روش پرواربنــدی در اروپــا مرســوم اســت. در ایــن روش بــره فقــط بــا شــیر مــادر یــا شــیر خشــک تغذیــه میشــود و بره هــا در وزن حــدود 20 کیلوگــرم کشــتار میشــوند. مــدت زمــان پــرواز بــا شــیر حــدود 5/2 تــا 3 مــاه اســت. ایــن بر ههــا بیشتــر بــا شــیر تغذیــه میشــوند، لــذا مقــدار آهــن در گوشــت آنهــا بســیار کــم اســت. ایــن روش پرواربنــدی در ایــران انجــام نمی‌گیــرد.

پرواربندی بره زود از شیر گرفته شده

 در ایــن روش طــول دوره شــیرخوارگی حــدود 6 تــا 8 هفتــه اســت و در ایــن مــدت بــره بــه مصــرف مــواد خوراکــی بــا کیفیــت خــوب عــادت داده میشــود. ســپس بره هــای زود از شــیر گرفته شــده بــا جیره هــای متعــادل پــروار میشــوند. وزن بره هــا در شــروع تغذیــه حــدود 18 تــا 25 کیلوگــرم اســت. در ایــن روش وزن نهایــی بره هــا حــدود 42 تــا 50 کیلوگــرم اســت و طــول مــدت پرواربنــدی حــدود 120 روز اســت. ایــن روش یکــی از بهتریــن روشهــای پرواربنــدی اســت و ســود خوبــی را نصیــب دامدار میکنــد. در روش زود از شــیرگیری، بره هــا بایــد تــا ســن دو هفتگــی همــراه بــا مــادر نگهــداری شــوند. در ابتــدای هفتــه ســوم بــره بایــد روزی دو بــار و هــر دفعــه حــدود ســه ســاعت از مــادر جــدا شــود و در محــل مخصــوص بــره قــرار گیــرد. در ایــن محــل بــره بایــد به تدریــج بــا جیره هـای جانشــین شــیر تغذیــه شــود. از هفتــه ســوم تــا هفتــم بــا روش اشاره شــده به تدریــج از زمــان همراه بــودن بــره به طــور کامــل کاســته میشــود. در روش زود از شــیرگیری بایــد حداقــل تــا ســن دو هفتگــی بــره همــراه مــادر ً بــره قبــل از ایــن تغذیــه شــود. ایــن عمــل از ایــن رو حائــز اهمیــت اســت کــه اوایل مــادر بتوانــد بــره اش زمــان قــادر بــه مصــرف مــواد جایگزیــن شــیر نیســت و ثانیــا را در گلــه شناســایی کنــد. مصــرف شــیر بــا جیــره جایگزیــن رابطــه عکــس دارد، بنابرایــن عــادت دادن هرچه زودتــر بــره باعث  بهترشــدن نتیجــه عمــل میشــود. مصــرف ایــن جیــره تحــت تأثیــر خوش خوراکــی شــکل و ترکیــب جیــره اســت، لذا اســتفاده از مــواد خوش خــوراک نظیــر کنجالــه ســویا و ســبوس گنــدم در جیــره بــره مفیــد اســت. در ایــن روش هرچه زودتــر بــره بــا مــواد علوفــه و کنســانتره تغذیــه شــود، مقرون به صرفه تــر خواهــد بــود.

پرواربندی بره در مرتع

 از مراتــع و زمینهــای کشــاورزی میتــوان بــرای تمامــی دوره های پرواربنــدی اســتفاده کــرد کــه بــه ایــن روش پــروار علفــی نیــز گفتــه میشــود. در ایــن روش بــره پــس از ازشــیرگیری در مراتــع مرغــوب طبیعــی و مصنوعــی چــرا میکنــد و علاوه بــر آن ممکــن اســت در وعــده شــبانه مقــداری کنســانتره در اختیــار بــره و بزغالــه قــرار گیــرد. بــرای اینکــه بره هــا بــه وزن مناســب برســند علوفــه مرتعــی بایــد مرغــوب باشــد. پرواربنــدی بــا اســتفاده از مراتــع ارزانتــر از پرواربنــدی در جایــگاه تمــام میشــود، ولــی مــدت پروارشــدن بــره بیشتــر خواهــد بــود. همچنیــن میــزان اضافــه وزن در ایــن روش بســیار کمتــر از روش پرواربنــدی در جایــگاه اســت، زیــرا مقــداری از انــرژی و مــواد مغــذی کــه بایــد در دام هــای پــرواری ذخیــره شــود، بــرای نگهــداری و راهپیمایــی هــدر مــی‌رود. ایــن روش مناســب ایــران نیســت، زیــرا مراتــع کشــور وضعیــت مناســبی ندارنــد، تعــداد دامهــای چراکننــده بیشتــر از ظرفیــت مراتــع اســت، و به علــت کاهــش میــزان بارندگــی و افزایــش تعــداد دام هــا هــر ســال وضعیــت مراتــع بدتــر می‌شــود.

بره

پرواربندی بره جوان در جایگاه

روشهــای پرواربنــدی قبلــی در صورتــی قابل اجــرا هســتند کــه پرواربنــد حتما دارای گله داشــتی و مرتــع خــوب باشــد. در پرواربنــدی بســته دامــدار میتوانــد فاقــد گله داشــتی و مرتــع باشــد و بــره مــورد نیــاز خــود را از واحدهــای تولیــدی خریــداری و پــروار کنــد. ایــن روش یکــی از به صرفه تریــن روشهــای پرواربنــدی اســت. در ایــن روش بــره حــدود 4 ماهــه خریــداری میشــود و بــه مــدت 90 تــا120 روز در جایــگاه بــا تغذیــه دســتی و بــدون جابجایــی تــا پایــان دوره پــروار نگهــداری می‌شــود. جیــره بــره پــرواری شــامل علوفــه و کنســانتره اســت. در ایــن روش بایــد از جیره هــای متعادل شــده اســتفاده کــرد تــا حداکثــر افزایــش وزن به دســت آیــد. توصیــه میشــود بــرای جلوگیــری از تخریــب مراتــع، بــره بلافاصله پــس از ازشــیرگیری وارد سیســتم پرواربنــدی بســته شــود. گلــه داران و کارشناســان پــرورش دام بــا عملیاتی کــردن اصــول پرواربنــدی در جایــگاه و پــروار به موقــع در ســن و وزن مناســب اقتصــادی پــروار، موجــب حــذف نســبی آنهــا از مراتــع، کاهــش فشــار چــرای مراتــع و افزایــش تولیــد علوفه‌هــای مرتعــی و همچنیــن باعــث افزایــش کمیــت و کیفیــت گوشــت مطلــوب کشــتاری میشــوند.

منبع

تغذیه كمكی برههای شیرخوار در مرتع-محمود صحرایی و نادر اسدزاده-1397


منبع : تغذیه كمكی برههای شیرخوار در مرتع-محمود صحرایی و نادر اسدزاده-1397
تاریخ مطلب : ۱۳۹۹/۰۲/۰۹