راهنمای کشت گیاه برگ بو

گیاه برگ بو بومی ایران نیست و به طور سنتی جایگاه زیادی در کشورمان نداشته اشت، به عبارتی تا امروز به منظور دارو کاشته نشده است و تجاری سازی هم نشده است. برگ بو، درختی با تنه صاف و تاج هرمی شکل یا درختچه بـا انشـعابات زیـاد و بـومی نـواحی مدیترانـه و اروپـاي جنـوبی اسـت.

گیاه برگ بو

گیاه برگ بو بومی ایران نیست و به طور سنتی جایگاه زیادی در کشورمان نداشته اشت، به عبارتی تا امروز به منظور دارو کاشته نشده است و تجاری سازی هم نشده است. برگ بو، درختی با تنه صاف و تاج هرمی شکل یا درختچه بـا انشـعابات زیـاد و بـومی نـواحی مدیترانـه و اروپـاي جنـوبی اسـت.

شکل ظاهری گیاه برگ بو

برگ بو، درختی با تنه صاف و تاج هرمی شکل یا درختچه بـا انشـعابات زیـاد و بـومی نـواحی مدیترانـه و اروپـاي جنـوبی اسـت. ارتفـاع گیـاه در آب و هـواي مدیترانه‌اي یا اقیانوسی به 30 متر نیز می‌رسد؛ ولی در سایر نقاط معمـولا 10 تا 12  متر می‌شود. گیاهی همیشه سبز با برگهاي فشرده است. تیـره بـرگ بـو، داراي 1000 نــوع گیــاه اسـت کــه در متجــاوز از 40 جـنس جــاي دارنــد.

گیاهان خانواده برگ بو دارای سلولهای اسانس دار و موسیلاژ دار در روی پوست خود هستند. از نظر درمانی خـواص عـدهاي از ایـن گیاهان مربوط به وجود اسانس‌ها در بخش‌هاي پیکر آنهـا می‌باشـد. درخت برگ بو دارای برگهای معطر، منفرد، چرمی، ضخیم، کامل و با کناره موجدار، داندانه دار، نوک تیز به طول 8 تا 14 و به عرض 2.5 تا 4.5 سانتی متر و به رنگ سبز تیره است. سطح رویی برگ کمرنگ و سطح زیرین برگ بی کرک و چرمی است.

گیاه برگ بو به طور طبیعی در تمام طول خط ساحلی ترکیه تا ارتفاع 1200 متر رشد می‌کند. کشور ترکیه 97 درصد برگ بوی دنیا را تولید می‌کند. در جنوب اروپا، غرب آفریقا، غرب سوریه به طور طبیعی پراکنده شده است. برگ بو، بومی ایران نیست. این گیاه در منطقه وسـیعی از نـواحی شمالی ایران، در استانهاي گلستان، مازندران، گیلان، تهران و یزد کاشـته شـده اسـت. عطر برگهاي آن نیز بر اثر مالش دادن قويتر می‌شود. طعم آنهـا کمـی تلخ است. برگ بو، گلهایی به صورت دسته‌هاي چهارتایی دارد. هر پایـه بعـد از 10 سال رشد گل می‌دهد. برگ بو داراي گلهـاي یـک جنسـی اسـت.

ترکیبات برگ بو

برگ بو داراي تانن، یک مـاده تلـخ، مــواد رز ینی پکتینی و اسانس است. روغن میوه آن بسیار معطـر و اسانس آن به رنگ زرد مایل به سبز است و بوی خوبی دارد.

روش کاشت برگ بو

 در زمین‌هاي غنی از مواد غذایی بهتر رشد می‌کند. تکثیر آن با قلمـه و قلمه‌هاي ریشه‌دار، نشا یا با پاجوش و خوابانیدن انجام می‌شود. پـس از 8 -7 ماه ریشه‌هاي آن به قدر کافی توسعه یافته و مستقر می‌شود. همچنین تکثیر گیاه با کاشت بذر انجام می‌شود ولـی چـون مراحل طولانی دارد معمولاً کاربردي نیست.

بذرها باید در بهار و در رطوبت کاشته شود، ولی کمپوسـت نبایـد از آب اشـباع باشد. دانه‌ها در سطح کاشته شوند و رویشان با کمپوست خشک پوشیده شـود. مخزن کشت در تاریکی قرار داده شود و در شرایط دماي ایـده آل یعنـی حـدود 21 درجه سانتیگراد باشد.

برگ بو

نیاز آبی برگ بو پایین است و بایـد در مکـان سـایه آفتـاب و در خـاکی بـا زهکشی خوب کاشته شود. هرس کردن گیاه در زمستان یا اوایل بهار بهتر است در عین حال هر زمان میتوان این کار را انجام داد. در روش کاشت میتوان گودالی به اندازه حجـم ریشـه در آورد و کـف آن کود حیوانی پوسیده ریخت. ریشه نهال را طوري در گودال قرار داد که طوقه در سطح زمین قرار گیرد. اطراف ریشه را خـاك ریختـه و فشـرده نمـود و سـپس آبیاري کرد.

علاوه بـر نوع گیاه، منطقه و اقلیمی که گیاه در آن کاشته می‌شـود، نـوع بهـره بـرداري از گیاه هم می‌تواند در تعیین فاصله گیاهـان در کشـت ردیفـی تأثیرگـذار باشـد. چون هدف از کشت برگ بو دستیابی به برگهاي گیاه است. ایجاد فاصله کم بین درختان می‌تواند مـانع از سـرمازدگی شـود. بنـابراین فاصله‌هاي درختان می‌تواند زیاد نباشد. با بررسی‌هاي انجام شده فاصـله هـاي 4 متر (4×4 متر) براي کاشت برگ بو بسیار مناسب است، به طوري که در زمینی بـه مساحت یک هکتار می‌توان 625 اصله درخـت کاشت.

برگ بو

نوع خاك مناسب برای کاشت برگ بو

خاك سنگین مخلوطی از خاك گلدان، ماسه، رس و کـود گـاوي خشـک بـراي برگ بو توصیه می‌شود. کود اضافی نباید به گیاه داده شود، چون دیده شده این کار به گیاه آسیب می‌زند. کود دهی برگ بو، سیستم ریشه‌اي کم عمق دارد. در اردیبهشـت (مـی) و تیـر (جـولاي) می‌توان کود دهی کرد. توصیه می‌شود کود ارگانیک خشک در تـه گلـدان گذاشـته شود. این مقیاس، می‌تواند به اندازه یـک مشـت بـراي هـر 10 لیتـر گنجـایش گلدان باشد. بعد از مرداد (آگوسـت) نبایـد کـود افـزود در واقـع احتیـاجی بـه کوددهی در زمستان نیست. از کودهاي مایع به مقدار زیاد استفاده نکنید.

زمان کاشت بعضی‌ها، اواخر زمستان را زمان مناسبی براي کاشتن و جا به جا کردن برگ بـو می‌دانند؛ اما اوایل بهار اطمینان بخش‌تر است و نیز بهتر است تا گیـاه دو سـاله نشده آن را جابه جا نکرد.

برگ بو

آبیاري برگ بو

 برگ بو  را سه روز در میان باید آبیاري کنید. این که اجازه داده شـود تـا خـاك قبل از آبیاري‌هاي بعدي کمی خشک شود مهم است. در عین حال که نباید بـه طور کامل خشک باشد البته خیس هم نباید باشد؛ چون ممکن اسـت در نقـاط مرطوب مشکل پوسیدگی ریشه رخ دهد. در زمسـتان آبیـاري بایـد بـه حـداقل برسد؛ به طوري که فقط ریشه‌ها خشک نباشند.

برداشت برگ بو

بیشـتر ین مقــدار اســانس در مرحله گلدهی به‌دسـت مـی‌آیـد. گلهاي زرد رنـگ بـرگ بـو در اواسـط بهـار ظاهر می‌شوند. بنابراین برداشت هنگام گلدهی مقرون به صرفه تـر اسـت. البتـه عطر برگها آنقدر زیاد است که در بقیه زمانها نیز امکـان پـذیر اسـت. چیـدن برگهاي معطر آن براي اینکه سبزي کامل داشته باشد، معمولاً بایـد صـبح زود انجام شود و براي خشک کردن روي هم انباشته نشود و در لایه‌هـاي نـازك در سایه پهن و خشک شود. خشک کردن در آفتاب موجب می‌شود که رنـگ سـبز زیباي برگها قهوه‌اي شود و مقدار زیادي روغن معطر و اسانس آن از بین برود. خشک کردن در دستگاه‌هاي خشک کن هم امکان پذیر است، فقـط چـون برگهاي گیاه آب زیاد ندارند، باید مواظب بود تـا بـه موقـع زیـر و رو شـوند و نسوزند. البته خشک کردن در سایه گرم به مراتب بهتر است. در خشک کردن بهتر است برگها از ابتدا جـدا نشـوند بلکـه شـاخه هـاي برگدار 3-2 ساله قطع شوند، شاخه‌ها دسته شده و در سایه خشک شوند. بدین ترتیب رنگ سبز برگها بهتر حفظ می‌شود. برگ بو اغلب با بـرگ و شاخه و حتی با میوه، توأمان عرضه و فروخته می‌شود. در حالت دیگـر بـرگ هـا بعد از خشک شدن، از شـاخه جـدا مـی‌شـوند و بـرگ هـاي زرد کنـار گذاشـته می‌شوند.

منبع

بسته کارآفرینی تولید برگ بو- دکتر راضیه تقوي زاد- 1396


منبع : بسته کارآفرینی تولید برگ بو- دکتر راضیه تقوي زاد- 1396
تاریخ مطلب : ۱۳۹۹/۰۳/۰۷