جمع آوري بنه‌های زعفران از مزرعه قدیمی

 زعفران در بسیاري از خاكهاي زراعی موجود قابلیـت تولیـد دارد. با این وجود زمین مورد نظر باید ترجیحاً داراي خاك لومی، لومی رسی و شنی باشد، تا امکان تکثیر بنه ها به راحتی وجود داشته باشد. خاكهاي شنی و سبک در مقایسه با خاكهاي سنگین رسی شرایط مناسبتري براي رشد اندامهاي زیرزمینـی ما ننـد بنـه فراهم می‌کنند.

جمع آوري بنه‌های زعفران از مزرعه قدیمی

خاك مناسب کشت زعفران

 زعفران در بسیاري از خاكهاي زراعی موجود قابلیـت تولیـد دارد. با این وجود زمین مورد نظر باید ترجیحاً داراي خاك لومی، لومی رسی و شنی باشد، تا امکان تکثیر بنه ها به راحتی وجود داشته باشد. خاكهاي شنی و سبک در مقایسه با خاكهاي سنگین رسی شرایط مناسبتري براي رشد اندامهاي زیرزمینـی ما ننـد بنـه فراهم می‌کنند. ایـن گیـاه در خـاكهـاي سـبک داراي بافـت متوسـط و تـا حدودي داراي نفوذپذیري خوب و نیز حاوي کلسیم کـافی بـا pH بین 7 تا 8  و داراي مادة آلی مناسب، رشد خوبی دارد. در زمینهایی با قابلیت نگهداري پایین آب، به دلیل رشد طولی بنه جهت دسترسی به رطوبت مورد نیاز، بنه ها شروع به رشد طولی نموده و از حالت گرد و شلغمی بـه صـورت کشـیده و هویجی تغییر شکل خواهند داد که در این صورت از گلدهی بسیار کمی برخوردار خواهندبود. زهکشی سطحی مناسب، جهت توسعۀ بنه ضروري می‌باشد.

زعفران
بنه زعفران

با افزایش هدایت الکتریکـی خـاك (شـوري خـاك) از میزان عملکرد گیاه کاسته می‌شود. با افزایش مقدار مادة آلی موجود در خـاك، عملکـرد زعفـران افزایش می‌یابد. با سنگین تر شدن بافت خاك، میزان رشـد بنـه کـاهش پیـدا می‌کند. به نظر می‌رسـد رشـد و تولیـد بنـه هـاي جدیـد در خاكهاي سنگین، نیازمند صرف انرژي بیشتري از جانب گیاه بوده و بنابراین، انرژي اختصاص یافته جهت تولید بنه کاهش می‌یابد. خاكهاي با بافت سنگین به علت خاصیت افزایش حجم پس از جذب آب، مشکل ایجاد سله نیز دارنـد و بـه تبـع آن ممکـن است خروج جوانه هاي گل و برگ با مشکل مواجه شود.

آماده سازي زمین براي کاشت

 در ابتدا آزمایشات خاكشناسـی لازم بـا تهیـه نمونـه هـایی از خاك مزرعه مورد نظر انجام شـده و سـپس بـر اسـاس نتـایج حاصل تصمیم گیري لازم در خصوص مدیریت زراعـی مزرعـه زعفران اتخاذ می‌گردد. زمین انتخـاب شـده بـراي زراعـت زعفـران بایـد داراي بافـت متوسط، نسبتاً عمیق، مسطح، فاقد سنگریزه، عاري از شوري و علفهاي هرز و داراي زهکشی مناسب باشد. پـس از انتخـاب زمین لازم اسـت در پـاییز بـا مصـرف عناصـر غـذایی و کـود حیوانی و انجام شخم با عمق حـدود 30 سـانتی متـر عملیـات آماده سازي زمین را آغاز نمود. در این زمان میزان مصرف کود دامی بین 10 تا 40 تن در هکتار متغیر می‌باشد. عملیات شخم مکانیزه، باید به گونهاي انجام شود که موجـب حفظ ساختمان خاك، تهویه مناسب و مبارزه با علفهاي هرز گردد.

براي تهیه و آماده کـردن زمـین بـه منظـور ایجـاد مزرعـۀ زعفران ابتدا در فرصت مناسب در پاییز و زمستان زمین را یـک شخم عمیق (25 تا 30 سانتیمتر) زده و در صورتی کـه شـرایط مساعد این شخم در فصول ذکر شده فـراهم نشـود، حـداکثر تـا پایان اردیبهشت ابتدا باید زمین را آبیاري کـرد و پـس از اینکـه زمین به اصطلاح گاورو گردید، می‌توان زمین را شخم عمیق زد. در فاصله 10 تا 20 روز پس از شخم عمیق بایـد در هـر هکتـار 10 تا 40 تن کود دامی کاملاً پوسیده به زمین داد و بـا وسـایل کشاورزي و یا دیسک کود را با خاك زمین کاملاً مخلوط کرده و زمین را هموار ساخت. بدین ترتیب زمین بـراي کشـت زعفـران آماده است و تا فرارسیدن زمان کاشت اقدام دیگري روي زمـین انجام نخواهد گرفت.

مزرعه زعفران

زمان و نحوه جمع آوري بنه از مزرعه قدیمی

در زراعت سنتی زعفران عمر مفید مزارع براي گلدهی بسـته به تراکم کشت اولیه از 5 تا 10 سال متغیر می‌باشد. پس از ایـن سالها به علت تکثیر زیاد بنه ها، کمبود فضا جهت رشد رویشـی بنه ها و ضعیف شدن خاك، عملکـرد مزرعـه بـه شـدت کـاهش می‌یابد. در این زمان لازم است تا بنه‌هاي زعفران جهـت کشت در مزرعه جدید از زمین خارج شوند. از موقعی که بوته زعفـران کاملاً زرد و خشک شد، بنۀ زعفران را می‌توان از خاك درآورده و به انبار و یا به زمین دیگري منتقل نمود. با توجه به دورة خواب حقیقی بنه که از اواخر اردیبهشت ماه تـا پایـان تیـر مـاه ادامـه دارد، می‌توان در سراسر این دوره به بیرون آوردن بنـه از خـاك اقدام کرد. بهتر است بنه ها بلافاصله پس از بیرون آوردن از مزرعـۀ قـدیمی در مزارع جدید کاشته شوند تا بنه هـا ضـمن ادامـه اسـتراحت در زمین جدید مستقر شوند. هر چه فاصلۀ زمانی بین بیـرون آوردن بنه ها تا کاشت مجدد کمتر باشد بهتر است. با این وجود، درصورت وجـود شـرایط رطـوبتی و دمـایی مناسـب میتوان بنه ها را حداکثر به مدت 2 ماه نگهداري کرد.

بیرون آوردن بنۀ زعفران به منظـور کشـت مجـدد آن بـه دو صورت انجام می گیرد:

بنـه هـا را مسـتقیماً از زمـین خشـک مزرعـه خـارج کنـیم (خشکه کن) روش خشکه کن به علت حفظ خـواب تابسـتانی بنـه تـرجیح داده می‌شود. قبلاً مزرعه را آبیاري نمـوده (تـرکن) و سـپس توسـط بیـل، کلنگ و یا هر وسیله مکانیکی دیگـر از جملـه گـاوآهن یـک خیش و یا غده کن سـیب زمینـی، بنـه هـا را از زمـین بیـرون می آورند. در روش دوم بایـد بلافاصـله بنـه هـاي جـدا شـده از زمـین مرطوب را به زمین اصلی منتقل و کشت نمود.

منابع

دکتر محمدعلی بهدانی، دکتر حمیدرضا فلاحی، مهندس محبوبه سردار- 1397


منبع : دکتر محمدعلی بهدانی، دکتر حمیدرضا فلاحی، مهندس محبوبه سردار- 1397
تاریخ مطلب : ۱۳۹۹/۰۴/۰۲