تناوب باردهی و ریزش جوانه های گل در پسته

پسته یکی از مهم ترین محصولات کشاورزی کشور است و دارای اهمیت تجاری بسیاری است از این رو حفظ حداکثر جوانه های آن برای باغداران اهمیت زیادی دارد. مطلب زیر علل ریزش جوانه های پسته و راههای کنترل ریزش آنها بیان شده است.

تناوب باردهی و ریزش جوانه های گل در پسته

تناوب باردهی در پسته با سایر درختان فرق میکند. در سال پر محصول جوانه گل انگیزش پیدا نمیکند و به عبارتی از تشکیل جوانه گل جلوگیری میشود، در حالیکه درختان پسته هر سال به اندازه کافی جوانه تولید میکنند ولی طی مکانیسمی شروع به ریزش میکنند. این پدیده طبیعی است اما باغداران مدرن تلاش میشود این نوسانات به حداقل برسند. این امر به این دلیل است که میزان انس، درصد خندانی، بد شکلی میوه و همچنین رشد رویشی شاخه و برگها تحت تاثیر میزان محصول درخت قرار می گیرد.

جوانه های پسته

علت ریزش جوانه های گل پسته و زمان آن

مهم ترین علت این پدیده عوامل ژنتیکی، هورمون ها و مواد تنظیم کننده رشد و تئوری تنش های محیطی است. با شروع رشد جوانه های انتهایی شاخه و افزایش رشد طولی، در زاویه برگ با شاخه جوانه های رویشی تشکیل می‌شوند. از اردیبهشت ماه انگیزش جوانه های گل و یا تبدیل جوانه های رویشی به جوانه های زایشی شروع می‌شود. ریزش جوانه های پسته در سه مرحله اتفاق می‌افتند. مرحله اول زمان تشکیل جوانه گل تا قبل از پر شدن مغز است که تا 40 درصد و گاهی بیشتر ممکن است اتفاق بیفتد.

مرحله دوم که مرحله اصلی ریزش تا 50 درصد و گاهی بیشتر هم ادامه دارد از مرحله پر شدن مغز پسته تا زمان برداشت اتفاق می‌افتد. مرحله سوم جوانه های گل پسته هم از اواخر زمستان تا اوایل بهار ادامه دارد. از طرفی ممکن است 5 تا 15 درصد ریزش به دلیل تامین نشدن نیاز سرمایی درختان پسته باشد. که این عامل بیشتر بسته به عوامل آب و هوایی و رقم و پایه مرتبط است. به دلیل عدم تامین نیاز سرمایی و نوسانات دمایی و رطوبتی ریزش مرحله سوم به شدت افزایش می‌یابد.

دو مشکل رایج پسته کاران در مورد جوانه های پسته

اول ریزش شدید جوانه های گل دراوایل بهار

دوم عدم تبدیل شدن جوانه های رویشی به جوان های گل

ریزش گل در مرحله سوم بین 5 تا 15 درصد طبیعی است ولی ریزش های شدید اصلا طبیعی نیستند. برای تبدیل جوانه های رویشی به جوانه های گل باید بین کربوهیدرات ها، عناصر غذایی و مواد تنظیم کننده رشد باید تعادل برقرار شود و تنش ها و نوسانات محیطی این تعادل را برهم می‌زند.

کنترل تناوب باردهی و به دنبال آن ریزش جوانه های گل در پسته

این پدیده ها قابل پیشگیری هستند یکی از آنها انتخاب ارقام دارای شاخص تناوب باردهی نزدیک به صفر است. هرچه این شاخص به صفر نزدیک تر باشد یعنی بین عملکرد باردهی دو سال متوالی تفاوت کمتری دیده می‌شود. در ایران پسته رقم احمد آقایی نسبت به ارقامی مانند اکبری، کله قوچی و فندقی شاخص تناوب باردهی بالاتری دارد، حدود 0.7 یعنی از نظر ژنتیکی تمایل بیشتری به نوسانات عملکردی دارد ولی این رقم مورد توجه باغداران است.

تربیت و هرس درختان پسته

تربیت و هرس درختان پسته نقش زیادی در کنترل پدیده سال آوری دارد که البته زیاد مورد توجه باغداران نیست. با وجود اینکه تربیت جامی یا مرکز باز برای پسته معرفی شده است،  در مناطقی مانند کرمان باغداران حتی شاخه های دارای جوانه که در نقاط کور و نا مناسب درخت قرار دارند و حتی اگر آلوده باشند را هم حذف نمی‌‌کنند. به همین دلیل این شاخه های حذف نشده کربوهیدرات زیادی را به سمت خود می‌کشند که باعث سال آوری و به دنبال آن ریزش جوانه در سال آینده می‌شود.

مدیریت تغذیه و آبیاری درختان پسته

یکی از مهم ترین عوامل حفظ جوانه های گل و کاهش ریزش آنها و تناوب باردهی مدیریت تغذیه و آبیاری درختان پسته است. وضعیت تغذیه ای در سالهای پر محصول و کم محصول با هم متفاوت هستند. تنش های تغذیه ای و آبیاری باعث ایجاد مشکلات ناشی از شوری آب و خاک و بر هم خوردن تعادل فیزیولوژیکی، اختلال در فتوسنتز و تولید کربوهیدرات ها و عدم تعادل هورمونی در جوانه های گل و افزایش شدت ریزش آنها می‌شود.

مدیریت آفات، بیماری ها و علف های هرز در باغات پسته

کنترل مناسب آفات، بیماری ها و علف های هرز نقش مهمی در کاهش پدیده سال آوری دارد. در بعضی از سالها که یک آفت طغیان می‌کند و در اوایل فصل رشد بسته به نوع آفت به برگ، میوه یا جوانه به شدت حمله می‌کند، تعادل فیزیولوژیکی درخت از نظر سطح فتوسنتز کننده و میزان محصول را به شدت تحت تاثیر قرار می‌دهد و قاعدتا پدیده ریزش جوانه های گل را شدت می‌بخشد.

منبع

کنترل ریزش جوانه های گل پسته- دکتر مسعود خضری-دنیای پسته- تیرماه 1396


منبع : امداد کشاورز
تاریخ مطلب : ۱۳۹۸/۱۲/۲۶