تغذیه و کود دهی درختان عناب

درخت عناب گیاه مناطق گرم و معتدل است و در مقابل تغییرات درجه حرارت مقاومت بسیاري دارد. حداقل و حداکثر دمای قابل تحمل عناب در منابع مختلف از 25 -تا 38 -در زمستان و تا 48 +در تابستان ذکر شده است

گیاهشناسی درخت عناب

عناب درختی است خزاندار، به ارتفاع 6 الی 12 متر، پوست تنه آن ناهموار، چوب آن بسیار محکم و به رنگ قهوهاي است. شاخه‌هاي جوان آن در ابتدا سبز تیره هستند و سپس به رنگ قرمز تیره تبدیل می‌شوند. برگهاي آن ساده و قلبی یا تخم مرغی شکل است و در دوطرفه شاخه به صورت متناوب قرار دارند. کناره برگها در برخی رقم‌ها صاف و در برخی دیگر دندانه‌دار است. سطح فوقانی برگ، سبز تیره و سطح تحتانی آن سبز روشن است. طول برگها 2 الی 5 سانتیمتر، عرض آنها 8/0 الی 7/2 سانتیمتر و طول دمبرگها 2/0 الی 5 میلیمتر است. در روي برگ، 3 رگبرگ موازي وجود دارد که یکی آشکارا از وسط برگ عبور می‌کند و دو رگبرگ دیگر از اطراف آن می‌گذرند. در کنار هر برگ دو خار وجود دارد که از تغییر شکل گوشواركها حاصل شده‌اند. یکی از خارها بزرگ (به طول 3 سانتیمتر) و بقیه کوچک و به طرف پایین خمیده‌اند. برخی رقمها بدون خار هستند. در عناب دو نوع شاخه وجود دارد. تعداد زیادي از شاخه‌ها خزان می‌کنند، به عبارت دیگر، در فصل زمستان همانند برگها از درخت جدا شده و به زمین می‌ریزند. گلها و میوه‌ها بر روي این شاخه‌هاي انعطاف پذیر به وجود می‍‌آیند و برخی دیگر از شاخه‌ها دائمی بوده و باعث رشد سالانه درخت می‌شوند. این شاخه‌ها که قطورترند، خود داراي تعدادي شاخه خزان کننده نیز هستند.

نیازهاي اکولوژیکی وزراعی عناب

درخت عناب گیاه مناطق گرم و معتدل است و در مقابل تغییرات درجه حرارت مقاومت بسیاري دارد. حداقل و حداکثر دماي قابل تحمل عناب در منابع مختلف از 25 -تا 38 -در زمستان و تا 48 +در تابستان ذکر شده است. عناب جزو درختان دیر گل و زود خزان است، یعنی نسبت به دیگر درختان دیرتر از خواب بیدار شده و زودتر خزان می‌کند، از این رو از سرماهاي زودرس پاییزه و دیررس بهاره مصون می‌ماند. سرماهاي ناگهانی و دماهاي بالا به خصوص همراه باد که میزان رطوبت محیط را کاهش می‌دهد در زمان تلقیح گلها می‌تواند باعث کاهش محصول عناب شود، ز اینرو در مرحله گلدهی دامنه دمایی 20 تا 30 درجه می‌تواند مطلوب باشد؛ ولی میوه عناب براي رسیدن کامل، نیاز به تابستان گرم دارد. میزان نیاز سرمایی عناب بسیار پایین بوده و براي برخی از ارقام معروف، 200 تا 400 ساعت برآورد شده است. عناب همچنین به خشکی و خاكهاي شور مقاوم است. در خاكهاي شنی تا رسی و حتی سنگلاخی می‌تواند رشد کند ولی بهترین خاك براي آن خاكهاي لومی و لومی شنی با عمق مناسب است.  PH مناسب خاك براي درخت عناب بین 5/7 -5/6 است ولی در خاكهاي با PH بین 4.5 تا 8.4 نیز می‌تواند رشد کند. این درخت نسبت به شوري آب متحمل بوده و EC آب را تا 3 دسی زیمنس بر متر به راحتی تحمل نموده، ولی مقادیر بیشتر EC باعث کاهش محصول می‌شود.

عناب نسبت به ارتفاع محل کاشت نیز حساسیت خاصی ندارد و از مناطق کم ارتفاع حاشیه دریاها و دشت هاي با ارتفاع کم و پست تا ارتفاعات مناطق کوهستانی پراکنده است. زمـان مناســب بـراي کاشــت نهــال عنـاب، بستگی بــه شـرایط آب و هــوایی منطقــه دارد و معمـولاً از اواخـر پـاییز تـا اواخـر زمســتان اسـت. درخـت عنـاب بـا توجـه بــه شــرایط آب و هــوایی هر منطقه حـداقل بــه 9-8 بــار آبیاري در سال نیاز دارد ، هرچنـد بـراي رشـد بهینـه نیـاز اسـت تـا بـا دور آبیـاري 15-12 روز در طـول رشـد آبیاري شود.

نیاز کودی درختان عناب

کودهای آلی

کودهاي دامی اعم از کود گوسفندي، گاوي و مرغی و انواع کمپوست جزء مهم ترین کودهاي آلی محسوب می‌شوند. در این بین، اغلب کشاورزان تنها از کودهاي گاوي در باغات عناب استفاده می‌کنند؛ درصورتیکه با رعایت برخی نکات، از کود مرغی نیز می‌توان استفاده کرد. نکاتی که در استفاده از کود مرغی بایستی مدنظر قرارداد این است که این کود به صورت تازه در باغات مصرف نشود، نسبت به کود گاوي، مقادیر کمتري استفاده شود (حدود یکپنجم کود گاوي) و حداقل 2 ماه در محلی خارج از باغ نگهداري تا کاملاً پوسیده شده و سپس استفاده شود. در بسیاري از نقاطی که عناب کشت می‌شود استفاده از کودهاي شیمیائی چندان معمول نیست. به عنوان نمونه، در بسیاري از مناطق استان خراسان جنوبی تنها استفاده از کود گاوي با تناوب هر سال یکبار و به میزان 10 تا 15 تن در هکتار مرسوم بوده است که البته کشاورزان استفاده از کود گاوي را بر کود گوسفندي ترجیح می‌دهند.

در روش پخش سطحی، میزان مصرف کودهاي گاوي، بسته به توان مالی کشاورز، 15 تا 20 تن در هکتار (400 درخت) در اواخر فصل زمستان توصیه می‌شود. البته، مصرف کودهاي دامی به صورت چالکود بر روش پخش سطحی برتری دارد. در روش چالکود، دو حفره به فاصله حدود یک متر از تنه، در سایه انداز درخت و در مسیر جریان آب حفر گردیده، کود دامی در داخل این چاله‌ها ریخته شده و با خاك پوشانده می‌شود.

کودهای نیتروژنی

اوره شناخته شده ترین، ارزانترین و در دسترس ترین کود نیتروژنی براي کشاورزان محسوب می‌شود البته در مناقی با خاک آهکی سولفات آمونیوم توصیه می‌شود. مناسب ترین روش مصرف کود نیتروژنه، مصرف آن در سه قسط و به صورت کودآبیاري است. قسط اول بلافاصله بعد از ریزش گلبرگها، قسط دوم هنگامی که میوهها حداکثر به اندازه فندق شکل گرفته باشند و قسط سوم پس از برداشت میوه (پیش از خزان برگها) توصیه می‌شود. مصرف زیاد اوره به دلیل تبدیل شدن آن به فرم نیتراتی باعث اختلال در جذب آهن و زرد شدن برگها می‌شود. اختلال در جذب کلسیم و کاهش ماندگاري میوه، از دیگر پیامدهاي زیادي مصرف کود اوره است.

کودهای فسفر

فسفر در درون گیاه متحرك بوده و در شرایط کمبود در خاك، از برگهاي مسن به برگهاي جوان منتقل می‌شود. براي توصیه میزان کود فسفري، توجه به وضعیت فسفر اولیه خاك در عمق هاي 0 تا 30 و 30-60 سانتیمتري خاك، میزان مواد آلی، بافت و pH خاك ضروري است. از مقدار فسفر قابل جذب خاک کمتر از 5 میلی گرم بر کیلوگرم باشد میزان 150 تا 200 گرم سوپرفسفات تریپل، اگر بین 5 تا 10 باشد مقدار 100 تا 150 گرم، اگر بین 10 تا 12 باشد بین 50 تا 70 گرم به ازای هر درخت مورد نیاز است.

کودهاي فسفري به دلیل حلالیت کم، بایستی در اوایل اسفند، هنگامی که گیاه در خواب زمستانی به سر می‌برد، همراه با کود دامی و به صورت چالکود، دو حفره به فاصله حدود یک متر از تنه، در سایه انداز درخت و در مسیر جریان آب، مصرف شوند. در صورت ضرورت، می‌توان در اوایل تشکیل میوه‌ها، از کودهاي فسفري محلول در آب به صورت کودآبیاري و یا ترجیحاً محلولپاشی استفاده کرد.

کودهای پتاسیمی

میزان پتاسیم خاكها به طور معمول خیلی بیشتر از میزان عناصر غذائی پرمصرف دیگر مانند نیتروژن و فسفر است. با اینحال، نیاز درختان به پتاسیم نیز زیاد است. در درختانی مثل عناب که رنگ میوه آنها قرمز است مصرف کود پتاسیم باعث زیاد شدن رنگ قرمز میوه و افزایش بازارپسندي می‌شود درحالیکه، در درختانی که پتاسیم کم (و نیتروژن زیاد) دریافت کرده باشند رنگ میوه شفافیت لازم را ندارد.

اگر بر اساس نتایج آزمون خاک مقدار پتاسیم قابل جذب خاک کمتر از 150 میلی گرم بر کیلوگرم باشد مقدار کود سولفات پتاس 500 تا 800 گرم، اگر بین 150 تا 200 باشد مقدار کود 300 تا 500 گرم و اگر بین 200 تا 250 باشد این مقدار ببه 50 تا 70 گرم به ازای هر درخت مناسب خواهد بود.

منبع

راهنماي تغذیه درخت عناب- بصیر عطاردي-1398


منبع : راهنماي تغذیه درخت عناب- بصیر عطاردي-1398
تاریخ مطلب : ۱۳۹۹/۰۸/۱۹