بیماری های گندم

برای داشتن عملکرد مناسب گندم و جو باید از ارقام مقاوم با آفات و بیماری های شایع منطقه استفاده کنیم. بیماری های قارچی گندم و جو از مهم ترین عوامل کاهش کیفیت گندم هستند.

بیماری های گندم

برای داشتن عملکرد مناسب گندم و جو باید از ارقام مقاوم با آفات و بیماری های شایع منطقه استفاده کنیم. بیماری های قارچی گندم و جو از مهم ترین عوامل کاهش کیفیت گندم هستند. مراحل رشد اکثر غلات به این ترتیب است. جوانه زنی، رشد گیاهچه، پنجه زنی، طویل شدن ساقه، تشکیل سنبله، ظهور سنبله، گلدهی(گرده افشانی)، رشد مرحله شیری، مرحله خمیری و رسیدن است.

بلایت فوزاريومي سنبله گندم

فوزاريوم سـنبله گندم توســط قارچي از گروه قارچ هاي ناقص به نام Fusarium graminearum  ايجاد مي‌شود كه مرحله غير جنسي قارچ را شــامل مي‌شــود و در آلودگي هاي مزرعه اي به طور عمده به شكل گفته شده قابل ديدن است. شكل جنسي عامل بيماري قارچي از قارچ هاي آسكوميست به نام Gibberella zeae است كه در طبيعت روي بقاياي آلوده گندم يا ميزبان هاي گرامينه تشكيل مي‌شود. علائم بيماري در صورت فراهم شدن شرايط مساعد حرارتي و رطوبتي (حرارت 25 تا 30 درجه سانتی گراد) رطوبت نسبي بالا (خوشه ها به طور مستقيم از طريق اسپورهاي هوازي آلوده مي‌شــوند. علائم بيماري به صورت سفيد شدن تمام يا قســمتي از گلچه هاي سنبله، ظهور اندام هاي قارچي (توده اســپور يا ميســليوم( به رنگ صورتي بين گلچه ها، لاغری و چروكيدگي بذرها، پوكي سنبلچه ها و سنبله و سرانجام كاهش كميت و كيفيت محصول است. كاهش مواد غذايي و آلوده شدن بذرها به توكسين های خطرناكي كه توسط قارچ عامل بيماري توليد مي‌شود.

بلایت فوزاريومي سنبله گندم

سياهك پنهان معمولي گندم

علائم بيماري تا قبل از ظهور ســنبله بين گياهان آلوده وســالم تفاوت محسوسي ديده نمي‌شــود، فقط گياهان آلوده كمي كوتاه تر هستند. سنبلچه ها در ســنبله آلوده كمي از هم جدا هســتند. رنگ سنبله هاي آلوده، سبز متمايل به آبي و كم كم با رسيدن گياه به قهوه اي مايل به خاكستري كم رنگ به نظر مي‌رسد. در حقيقت رنگ سنبله هاي آلوده به طور تقريبي به رنگ سنبله هاي سالم است، ولي چون دانه ها داخل آنها سياه شده و پوشش ها نازك هسـتند سـياهي دانه ها از روي پوشش ها ديده مي‌شود و دانه ها قهوه اي مايل به خاكستري كم رنگ به نظر مي‌رسند. سنبله هاي آلوده لاغرتر از سنبله هاي سالم هستند. دانه هاي آلوده كوچكتر از دانه هاي سالم هستند، كمي حالت كروي پيدا مي‌كنند، رنگ ظاهري آنها تيره به نظر مي‌رســد و بوي بد ماهي مانده را مي‌دهند. پوشــش خارجي، روي دانه باقي مي‌ماند ولي با فشــار انگشتان دست و يا در حين برداشــت محصول اين پوشش پاره شده و توده هاي ســياه رنگ (تليوسپورهاي) قارچ كه جاي محتويات بذر را اشغال كرده اند ازدانه بيرون مي‌ريزند. تليوسپورهاي خارج شده به سطح دانه هاي سالم مي‌چسبند و باعث سياه شدن سطح آنها مي‌شوند.

سیاهک پنهان

سیاهک

سياهك آشكار گندم و جو

عوامل بيماري ســياهك آشــكار گندم و جو، دو قارچ از قارچ هاي بازيديوميســت به ترتيب به نام هاي Ustilago tritici و Ustilago nuda است. علائم بيماري برعكس ســياهك پنهان، نشــانه هاي بارز بيماري در مرحله تشكيل سنبله در مزرعه به طور كامل مشخص است. سنبله هاي آلوده كمي قبل از ســنبله هاي ســالم در مزرعه پديدار مي‌شوند و تمام قسمت هاي سنبله به صورت توده ســياه رنگ اسپور(تليوسپورها) درمي‌آيد. توده اســپور بوسيله غشايي نازك پوشيده مي‌شود ولي به دليل ظريف بودن اين غشا و پاره شدن آن، اسپورها به آساني به وسيله باد و يا ضربه از سنبله ها جدا شده و مي‌ريزند و پس از مدتي محور لخت شدهي سنبله باقي مي‌ماند.

سیاهک آشکار

سياهك ناقص (هندي) گندم

عامل بيماري قارچي از قارچ هاي بازيديوميست به نام Tilletia indica مترادف Neovossia indica  است. علائم ظاهري اين بيماري شــبيه سياهك هاي پنهان است ولي تفاوت آن با سياهك پنهان معمولي در آن است كه تمام سنبله هاي يك بوته گندم و نيز تمام بذرهاي يك سنبله به سياهك آلوده نمي‌شوند بلكه تعدادي از بذرهاي يك سنبله به طور نامنظم و با درجه هاي مختلف آلودگي به ســياهك مبتلا مي‌شوند. سنبله هاي آلوده در مزرعه از سنبله هاي سالم قابل تشخيص نيستند و تنها موقعي كه بذرها از ســنبلچه ها خارج شده باشند آلودگي آنها قابل ديدن است. ميزان آلودگي در بذر به طور معمول از يك نقطه كوچك (براي نمونه نوك بذر) تا حدو يك ســوم طول و عرض بذر اسـت و گاهي در شرايط خيلي مساعد ممكن است تمام قسمت يك بذر به سياهك آلوده شود كه اين حالت كم تر اتفاق مي‌افتد. گفتني است كه در آلودگي هاي متوسط به طور معمول جنين بذر سالم باقي مي‌ماند و فقط در آلودگي هاي شــديد جنين بذر صدمه مي‌بيند. از خصوصيات ديگر اين بيماري ممكن اســت كه بذور آلوده همانند سياهك پنهان معمولي بوي بد ماهي مانده دهند.

سیاهک ناقص هندی

زنگ ساقه يا زنگ سياه گندم

علائم بيماري به صورت ظهور جوش هاي (تاول هاي) كشــيده به رنگ قهوه اي تيره مايل به قرمز روي سـاقه، برگ و غلاف برگ گندم است. در آلودگي هاي شديد و وجود رقم حساس ععلائم روي ريشك ها، گلوم ها و حتی دانه ها نيز ممكن است ديده شود. روي ساقه ها و برگها، جوش ها به اندازه و شــكل هاي مختلف تشــكيل شده و در برگ، جوش ها در هر دو طرف سطح برگ ديده مي‌شوند. جوش ها ابتدا توسط اپيدرم گياه پوشيده مي‌شوند ولي در جريان تشكيل يورديوسپورها اپيدرم گياه پاره شده و جوش ها از اپيدرم بيرون مي‌زنند. وجود تعداد زيادي يورديوسپور حالت پودري به جوش‌ها مي‌دهد.

زنگ قهوه ای

زنگ زرد يا زنگ نواري گندم

علامت های بيماري زنگ زرد به دليل اينكه براي رشد و توسعه نسبت به دو زنگ قهوه اي و سياه به دماي پايين تري نياز دارد، در فصل بهار زودتر از دو زنگ ديگر در مزارع پديدار مي‌شود. نشانه هاي بيماري برروي برگها (بويژه برگ پرچم) به صورت جوش هاي ريز زرد رنگ تا نارنجي است كه به حالت خطوط نقطه چين در هردو ســطح برگ و به موازات رگبرگ ها نمايان مي‌شود. (جوشهاي بهاره) گسترش اين خطوط نقطه چين روي برگها حالت نواري شكل به موقعيت جوش ها مي‌دهد و به اين لحاظ به زنگ زرد، زنگ نواري نيز گفته مي‌شود. هر كدام از جوش ها در برگيرنده تعداد زياد و بي شماري اسپورهاي گرد تك سلولي و ريز و فعال به نام يورديوسپور است. در پايان دورهي رشـد گندم و با گرم شدن هوا كه شــرايط محيطي براي رشد و توسعه بيماري، نامناسب مي‌شود، در محل جوش هاي بهاره، جوش هاي پاييزه (تليوم) به رنگ سياه تشكيل مي‌شودكه حاوي اسپورهاي دوسلولي با ديوارهي ضخيم به نام تليوسپور هسـتند كه تا چندي قبل تصور می‌شد هيچ نقشـي در ايجاد بيمـاري و بقاي قارچ در طبيعت ندارند.

زنگ زرد

دانلود اپلیکیشن امداد کشاورز

دانلود اپلیکیشن امداد کشاورز

مشاوره رایگان کشاورزی، کشاورزی هوشمند، مشاوره تلفنی کشاورزی، آفت، بیماری، کود، بذر، سم، زراعت، باغداری، زنبورداری، دام، طیور، آبزیان، پرورش قارچ، ماشین آلات، خرید و فروش، محصولات و نهاده‌های کشاورزی، زعفران، پسته، گیاهان دارویی، گاو، گوسفند، میگو، مشاوره رایگان، کشاورزی نوین، کشاورزی آنلاین، کشاورزی مدرن، کارشناس کشاورزی، اخبار کشاورزی، دانلود اپلیکیشن کشاورزی، اپلیکیشن کشاورزی، اپلیکشن آفات و بیماری‌ها، مشاوره رایگان با کارشناس کشاورزی، نرم افزار کشاورزی

 منابع

راهنمای تعیین درجه آلودگی گندم و جو به بیماری های مهم، عبدالکریم ذاکری، عباس خیری، فرزاد افشاری، ساسان رجایی، احمدرضا نیکزاد، محسن یاسایی- 1391

 


منبع : راهنمای تعیین درجه آلودگی گندم و جو به بیماری های مهم، عبدالکریم ذاکری، عباس خیری
تاریخ مطلب : ۱۳۹۸/۱۰/۱۷