بیماريهاي مهم چغندر قند

چغندر قند یکی از مهم ترین گیاهان زراعی کشور بوده و برای تولید محصول با کیفیت چغندر قند بیماری های قارچی و باکتریایی این گیاه و راههای کنترل آن بررسی شده است.

مرگ گیاهچه چغندر قند

بوته میری

این بیماری که بوسیله عوامل بیماری زای خاکزی ایجاد می‌شود باعث از بین رفتن گیاهچه چغندر قند و بذر شده و باعث پوسیدگی ریشه می‌شود. قارچهایی از جمله ریزوکتونیا، آفانومایسز یا پیتیوم ممکن است باعث مرگ گیاهچه شوند.

کنترل

برای کنترل این بیماری باید قبل از کاشت بذور آنها را ضد عفونی کرد. از قارچکش‌هایی مانند کربوکسین تیرام، متالاکسیل یا پی سی ان بی می‌توان برای ضدعفونی کردن بذرها قبل از کاشت استفاده کرد. استفاده از قارچهایی مانند تریکودرما می‌تواند قبل از کشت می‌تواند بروز این بیماری را کاهش دهد.

پوسیدگی ریشه چغندر قند

پوسیدگی ریشه ریزوکتونیایی

پوسیدگی ریشه
پوسیدگی ریشه

این بیماری یکی از بیماری های مهم چغندر قند در دنیا است. باعث مرگ گیاهچه، پوسیدگی ریشه و طوقه و شانکر خشک ریشه و پوسیدگی ریشه های انبار شده می‌شود. گونه‌های مختلف این قارچ می‌تواند گندم، ذرت و برنج را بیماری کند. این بیماری‌ها همه در خاکهای سنگین بدون زه کشی اتفاق می‌افتند.

پوسیدگی تر چغندر قند

پوسیدگی تر
پوسیدگی تر

این بیماری‌ها هم بوسیله قارچهایی مانند پیتیوم در مزارع با بافت خاک سنگین و رطوبت بیش از حد دیده می‌شود. یکی از علائم این بیماری به شکل پژمردگی و پوسیدگی قهوه‌ای تیره تا سیاه در انتهای ریشه است و کم کم به سمت طوقه می‌رود. این بیماری در دماهای بالای 27 درجه، خاک اشباع به مدت 12 ساعت و خاکهای قلیایی و یا شور بیشتر دیده می‌شود. یکی از قارچهایی که باعث این بیماری می‌شود قارچ فایتوفتورا است. علائم این پوسیدگی که در خاکهای اشباع رخ می‌دهد به شکل پوسیدگی لزج ریشه و نرم شدن و بوی بد چغندر قند است. در دماهای 28 تا 32  درجه سانتیگراد و وجود رطوبت اضافی باعث این بیماری می‌شود.

پوسیدگی ذغالی ریشه چغندر قند

پوسیدگی ذغالی
ذغالی

این بیماری بوسیله قارچ ماکروفومینا در مناطق گرم دیده شده و باعث کاهش راندمان محصول و کاهش درصد قند می‌شود و قدرت انبارمانی ریشه‌ها را کاهش می‌دهد. میزان خسارت از 0 تا 30 درصد متغیر است ولی بیشترین خسارتها در دماهای بالاتر از 31 درجه سانتیگراد رخ می‌دهد.  لکه‌هاي روي ریشه سیاه متمایل به قهوه‌اي و نامنظم هستند و معمولا در ناحیه طوقه دیده می‌شوند. زخم هاي کهنه به تدریج از هم باز می‌شوند و میکرواسکلروتهاي سیاه و ذغالی رنگ مشخص می‌شوند. نواحی پوسیده داخل ریشه در ابتدا زرد تیره هستند که بتدریج زرد لیمویی می‌شوند. در مراحل پیشرفته بیماري بافت ریشه سیاه متمایل به قهوه‌اي می‌شود و توده اسکلروتها در حفره ها مشاهده می‌شوند. چنین ریشه‌هایی نهایتا فشرده و مومی می‌شوند. قارچ به صورت اسکلروت در خاك یا بافت گیاهی میزبان براي حداقل دو سال زنده می‌ماند. میکرواسکلروت‌ها در چغندر قند یا سایر میزبان‌ها نظیر لوبیا، پنبه، ذرت، سیب زمینی، سورگوم، سویا، توت فرنگی، آفتابگردان و سیب زمینی شیرین تشکیل می‌شوند.

پوسیدگی رایزوپوسی ریشه چغندر قند

رایزوپوس

پوسیدگی ریشه توسط دو گونه از قارچ های رایزوپوس ایجاد می‌شود. مانند بسیاري از بیماري‌هاي دیگر ریشه علایم اولیه پژمردگی شاخ و برگ است که این شاخ و برگها سریعا پژمرده شده و خشک و شکننده می‌شوند. در این بیماري ریشه‌ها داراي پوسیدگی قهوه‌اي کمرنگ با بویی شبیه سرکه هستند.

زمانی که استرس‌های محیطی مانند رطوبت اضافی ریشه، صدمات مکانیکی به ریشه مانند پروانه لیتا و دماهای بالا 30 تا 40 درجه سانتیگراد و دماهای حدود 14 تا 16 درجه سانتیگراد باشد باعث افزایش این بیماری می‌شود.

پوسیدگی فوزاریومی ریشه چغندر قند

این قارچ در ایران در استانهـاي آذربایجـان غربـی، خراسـان و البرز بر روي چغندرقند دیده شده است. علایم این بیماري به صورت لکه‌هاي پراکنده در اطراف ریشه دیده می‌شود. بیماري در دماي بیش از 27 درجه سانتیگراد بیشتر می‌شود.عواملی مانند ورتیسیلیوم ها هم می‌توانند باعث ایجاد پوسیدگی ریشه چغندر قند شوند.

روش های کنترل بیماری های پوسیدگی ریشه چغندر قند

بیماری های ریشه چغندر قند بیشتر در گرما و عدم داشتن زهکش کافی خاک بوجود می‌آیند. برای کنترل این بیماری‌ها باید آبیاری صحیح انجام شود، از ورود آب از اراضی بیمار به اراضی سالم خودداری شود. زه کشی مناسب در خاک مزارع ایجاد شود. با توجه به  اینکه عوامل ایجاد این بیماری‌ها گرما دوست هستند از انجام آبیاری در ساعات گرم روز خودداری کنید. از ایجاد خراش و صدمه به طوقه و تنش خشکی جلوگیری شود. آفاتی مانند پروانه لیتا یا سایر جوندگان کنترل شوند. برای ایجاد زهکشی بهتر از زیر شکن به عمق 40 تا 50 سانتی‌متر استفاده شود.

یکی از راه‌های کاهش بیماری های ریشه ایجاد فاصله مناسب 15 سانتی‌متر بین بوته‌ها و 50 سانتی‌متر بین ردیف‌ها است. برای نگهداری ریشه‌ها در انبار نباید هیچ زخمی به ریشه ها وارد شود و تنها ریشه‌های سالم وارد انبار شوند.

برای کاهش این بیماری‌ها باید از ارقام اصلاح شده مقاوم به این قارچها استفاده شود. علاوه بر استفاده از ارقام مقاوم به  این بیماری‌ها باید در مراحل 4 تا 8 برگی یا در زمانی که دمای عمق 10 سانتی متری خاک به 20 تا 24 درجه سانتی‌گراد رسید از قارچکش هایی مانند آزوکسی استروبین یا آمیستار اکسترا استفاده شود.

لکه گرد چغندر قند

لکه گرد

بیماري لکه برگی سرکوسپورایی چغندرقند مهمترین بیماري برگی این محصول در مناطق گرمسیراست که تحت شرایط محیطی گرم و مرطوب بیشترین خسارت را به محصــــول چغندرقنـد وارد می‌کند. لکه برگی سرکوسپورایی در خوزستان، سواحل دریاي خزر، اردبیل، ارومیه، خوي، بجنورد، بندرعباس و کازرون وجود دارد. دمای مناسب برای این بیماری 27 تا 32 درجه سانتی گراد در روز و دمای 16 درجه سانتیگراد در شب است.

مهم ترین نشانه‌هاي بیماري ظهور لکه‌هاي گرد کوچکی به قطر 2-5 میلی متر با حاشیه قرمز مایل به قهوه‌اي تا ارغوانی رنگ روي برگهاي مسن‌تر میزبان است. لکه‌ها ابتدا پراکنده و جدا از هم بوده ولی به تدریج بر اساس شدت و سرعت پیشرفت قارچ بیمارگر به هم متصل شده و تمام سطح برگ را فرا میگیرد. نقاط سیاهرنگ در زمینه لکه‌هاي آلوده ظاهر شده و به رنگ خاکستري در می‌آید.

خسارت عامل بیماري بر روي ریشه نیز به صورت لکه‌هاي مدور آبسوخته در قسمتهایی از ریشه که از سطح خاك بیرون مانده دیده شود.

کنترل

برای کنترل بیماری از قارچکش های سیستمیک استفاده شود. بهترین کار ضدعفونی کردن بذرها با فرمالین 2.5 درصد به مدت 20 دقیق و یا استفاده از قارچکش هایی مانند کاپتان ئ تیرام است.

سفیدک پودری چغندر قند

سفیدک پودری

این بیماری با ایجاد پوششی روی سطح برگ و تغییرات در ساختمان داخلی برگ باعث کاهش غذاسازی در برگ می‌شود. علایم این بیماري به صورت ایجاد یک پوشش پودري سفید بر روي اندامهاي هوایی چغندرقند به ویژه برگها است کـه بـه تـدریج و بـا رسیدن به پایان فصل نقاط ریز سیاه رنگ روی متن سفید رو یا پشت برگها ظاهر می‌شود. بیشتر در ماههای تیر تا مرداد دیده می‌شود. از قارچکش هایی مانند تیوویت جت، بلکیوت و آرتیا یا بایکور می‌توان استفاده کرد.

سفیدک داخلی چغندر قند

سفیدک داخلی

موقعی که کوتیلدونها و گیاهچه‌ها مبتلا می‌شوند، رنگشان روشن‌تر از حالت طبیعی می‌شود. اندامهاي آلوده به طرف پایین متمایل می‌شوند و در شرایط مرطوب در زیر برگ پوشش قارچی تشکیل می‌شود. در سطح فوقانی برگها لکه‌هائی به قطر حداکثر 4 سانتیمتر و به رنگ سبز روشن‌تر از قسمتهاي دیگر به وجود می‌آید و در زیر همین لکه‌ها لکه‌های رنگ خاکستري کرکی بوجود می‌آید. در شرایط آب و هوائی خشک حاشیه برگها ممکن است به رنگ قرمز پریده در آید، در شرایط مرطوب اواخر پاییز، پوشش قارچی روي تمام برگ‌هاي جوان و دمبرگ را می‌پوشاند. برگهاي مبتلا کوچک و ضخیمتر از معمول و حاشیه آنها به طرف پایین برمی‌گردند اگرریشه‌هاي چغندر براي بذرگیري در زمین باقی بماند، در بهار سال بعد علائم روي ساقه‌هاي گلدار بوته‌هاي مبتلا به بیماري ظاهر می‌گردد. رشد تمام برگها متوقف شده پیچیده و ضخیم می‌شوند. ساقه‌هاي گلدار کوتاه مانده و می‌پیچند، کاسبرگها متورم می‌‌شوند و در شرایط مرطوب پوشش قارچی بر روي تمام قسمتهاي مبتلا تشکیل می‌شود. گل آذین متراکم شده و برگها به صورت جاروي جادوگر در می‌آید.

کنترل

برای کنترل این بیماری باید فاصله کشت مناسب رعایت شود، تهویه ایجاد شود، در مزارع بیمار از سمپاشی با مانکوزب 2 در هزار به محض دیدن علائم انجام شود.

بیماری گال زگیلی چغندر قند

گال

علایم بارز این بیماري عبارت است از ظهور گال‌هایی به رنگهاي صورتی، قرمز یا قهوه اي مایل بـه سـبز روي دمبـرگ و پهنـک بـرگ بـا اندازه حدود یک سانتیمتر است. شکل گال روي دمبرگ ممکن است منجربه خشک شدن برگها شـود امـا خسـارت اصلی مربوط به گالهاي روي طوقه است. گالهاي روي طوقه بزرگتر  با اندازه حدود 10 سـانتی متـر است کـه گـاهی وزن گـالهـا بـه یـک کیلوگرم نیز میرسد.

کنترل

تنظیم آبیاری و عدم غرقابی مزارع و کشت محصولات غیر میزبان.

پوسیدگی و نکروز آوندی چغندر

نکروز

این بیماری به دلیل عوامل باکتریایی ایجاد شده و باعث باعـث پوسـیدگی، لکـه برگـی و نکـروز آوندي روي چغندرقند می‌گردند. بارزترین نشانه بیماري پوسیدگی باکتریائی ریشه چغندر این است که ریشه از قسمت انتهاي تحتانی شروع به پوسیدن و سیاه شدن میکند. پوسیدگی بتدریج توسعه یافته، تمام بافتهاي ریشه چغندر را فرا میگیرد و موجب فساد آنها میگردد.

آبیاری بارانی یا بارندگی و ایجاد زخم روی ریشه، فاصله کشت زیاد و مصرف کودهای ازته زیاد باعث افزایش حساسیت به این بیماری می‌شود.

بیماری سوختگی باکتریایی برگ چغندر

سوختگی

سوختگی برگ چغندر قند به صورت لکه‌هاي کوچک قهوهاي تا تیره در حاشیه و متن برگها ظاهر میشود. لکه‌هـا بـدون حاشـیه، بـه شکل نامنظم بوده و بتدریج گسترش می‌یابد و گاهی منجربه خشک شدن کل برگ می‌شود. با گرم شدن هـوا بیمـاري متوقف شده و برگهاي جدید علایم بیماري را نشان نمی‌دهند. از اواخر شهریور با خنک شدن هوا در برگ هـاي بـالایی بوتـه مجـددا علایم بیماري شایع می‌شود. علایم بیماري هم در مزارع با آبیاري بارانی و هم غرقابی، در فصل خنک مشاهده شده است، خنک بـودن هــوا در توســعه بیمــاري اهمیــت زیــادي دارد.

کنترل

استفاده از ارقام مقاوم به این بیماری، در فصول خنک مانند اواسط بهار و اواخر شهریور برای جلوگیری از کاهش عمکلرد قند از ترکیبات مسی مانند اکسی کلرور مس 2 در هزار یا بردو 0.5 درصد استفاده شود.

دانلود اپلیکیشن مشاوره رایگان کشاورزی

دانلود اپلیکیشن امداد کشاورز

مشاوره رایگان کشاورزی، کشاورزی هوشمند، مشاوره تلفنی کشاورزی، آفت، بیماری، کود، بذر، سم، زراعت، باغداری، زنبورداری، دام، طیور، آبزیان، پرورش قارچ، ماشین آلات، خرید و فروش، محصولات و نهاده‌های کشاورزی، زعفران، پسته، گیاهان دارویی، گاو، گوسفند، میگو، مشاوره رایگان، کشاورزی نوین، کشاورزی آنلاین، کشاورزی مدرن، کارشناس کشاورزی،اخبار کشاورزی، دانلود اپلیکیشن کشاورزی، اپلیکیشن کشاورزی، اپلیکشن آفات و بیماری‌ها، مشاوره رایگان با کارشناس کشاورزی، نرم افزار کشاورزی

منبع

دستنامه گیاهپزشکی چغندرقند موسسه تحقیقات گیاهپزشکی کشور- دکتر رضا پوررحیم، دکتر حسین نجفی، دکتر شیرین فرزادفر، دکتر محمدجواد ارده، دکتر مهیار شیخ الاسلامی، دکتر بیبی صدیقه فاطمی، مهندس ابوالقاسم قاسمی و دکتر مسعود اربابی