افزایش عملکرد و بهره وری باغات پسته

پسته یکی از مهم ترین محصولات کشاورزی کشور است و به دلیل داشتن اهمیت زیاد صادرات مورد توجه بسیاری از کشاورزان کشور است. بعلاوه در بسیاری از مناطق پسته کاری مشکل کمیت و کیفیت آب وجود دارد در این مطلب چگونگی افزایش بهره وری باغات پسته بررسی شده است.

افزایش عملکرد و بهره وری باغات پسته

افزایش بهره وری از منابع آبی

با توجه به محدودیت گسترده منابع آب در دسترس، امکان افزایش عرضه این نهاده در مناطق پسته کاري وجود ندارد، بنابراین تنها راه افزایش تولید در این مناطق افزایش بهـره وري اسـتفاده از آب مـی‌ باشد. منظور از بهره وري آب، میزان محصول تولید شده در ازاي مصرف یک متر مکعب آب است. بنابراین، یـک پسته کار می‌تواند با تقسیم کل محصول تولیدي خود بر کل آب مصرف شده در طول سال، میزان بهره وري اسـتفاده از آب را بر واحد کیلوگرم پسته تولید شده بر لیتر آب مصرف شده را حساب کند. بـراي مثـال، در حال حاضـر، متوسط بهره وری استفاده از آب در باغات پسته استان کرمان 120 گرم بر متر مکعب است. این در حالی است که پسته کاران نمونه این عدد را به بیش از 1 کیلو گرم بر متر مکعب رسانده اند. هر چه این عدد بزرگتر باشد نشان دهنده درآمد بیشتر و هزینه کمتر است. علاوه بر مساله اقتصادي، افزایش بهره وري استفاده از آب می‌توانـد در کـاهش بحران خشکسالی موثر باشد. بنابراین یافتن روش هاي مدیریتی که باعث بالا رفـتن بهـره وري اسـتفاده از آب  می‍‌گردند از اهمیت بالایی برخوردار هستند.

پسته

راه هاي افزایش بهره وري استفاده از آب در مناطق پسته کاري

کشت پسته در خاكهاي با بافت متوسط و نسبتا سبک

وجود بافت خاك سنگین در آب هاي کمتر از 8000 میکروموس بر سانتیمتر باعث می شود تا احتمال بیمـاري هاي قارچی افزایش پیدا کند. همچنین در آب هاي بالاتر از 8000 میکرو موس بر سانتیمتر نیـز، خـاك سـنگین باعـث تجمع املاح و خشکی درخت می‌شود. بنابراین بهتر است در مناطقی که در مرحله احداث باغ قرار داریم، از کشت پسته در خاكهاي سنگین خودداري شود. همچنین در مناطقی که باغ پسته از قبل کشـت شـده اسـت و آب کـافی براي تمام باغ هاي پسته موجود، وجود ندارد، باغ هاي پسته با خاك سنگین حذف شده و حقابه آنها به باغهایی که داراي خاك متوسط و نسبتا سبک هستند منتقل شود.

استفاده از گاوآهن در باغهاي پسته

استفاده از گاوآهن در باغ هاي پسته باعث می‌شود تا آبشویی بهتري صورت گرفته و از تجمع نمک در اطراف ریشه جلوگیري می‌شود. بنابراین، استفاده از گاو آهن می‌تواند آبشویی را تسریع نماید. در ضمن، این کار باعث کاهش تبخیر آب و از دست رفتن رطوبت خاك می‌شود. چون ارتباط لوله هاي مویین خاك سطحی با خاك زیرین قطع می‌شود. بنابراین توصیه می‌گردد، براي افزایش بهره وري استفاده از آب، حداقل، سالی یک نوبت از گاوآهن براي عملیات خاكورزي در باغ هاي پسته استفاده شده و ترجیحاً این اقدام در فاصله دو ردیف درخت و در نوار آبیاري صورت شود.

استفاده از کودهاي گاوي و مرغی

استفاده از کودهاي گاوي در شرایطی که هدایت الکتریکی آب آبیاري بیشتر از 8000 میکرو موس بر سانتیمتر باشد و کاربرد کود مرغی براي آبهاي با هدایت الکتریکی کمتر از 8000 میکرو موس بر سانتیمتر، می‌تواند سبب بالا بردن بهره وري استفاده از آب در باغ هاي پسته می‌شود. ضمن اینکه استفاده از کودهاي شیمیایی لازم براساس آزمایش هاي خاك و برگ بر روي کودهاي حیوانی استفاده شده در چالکود، قابل توصیه است.

استفاده از ماسه بادي

استفاده از ماسه بادي نیز با کاهش تبخیر از سطح خاك، باعث افزایش بهره وري آب می‌شود و کاربرد این نهاده هم اقتصادي است. استفاده از ماسه بادي براي باغهاي پسته اي که با آب شور آبیاري می‌شوند منافع بالاتري نیز ایجاد می‌نماید. این موضوع به علت کاهش شوري ایجاد شده در سطح خاك می‌باشد.

استفاده از کودهاي پتاسه

مصرف کودهاي پتاسه هم می‌تواند به افزایش بهره وري استفاده از آب در باغهاي پسته کمک نماید. به ویژه، کاربرد این کودها در شرایط آبهاي شور به شدت توصیه می‌شود. ضمن اینکه صرفه اقتصادي استفاده از این کودها براي افزایش محصول پسته قابل توجه می‌باشد.

مدیریت آبیاری در باغات پسته

یکــی از مهم تريـن عمليـات داشـت پسته، آبيـاري در طـول فصـل رشـد است. درخـت پسـته در هـر مرحلـه از رشــد بــه مقـدار مشخصی آب نیــاز دارد. برنامه ریـزی تأمیـن مقـدار مناسب آب بـرای باغـات پسـته در زمـان لازم از اهـداف آبیـاری اسـت. درخـت پسـته قـادر بـه بقـا در دوره های خشکسالی و مقاومـی بـه کم آبـی شـرایط کم آبـی اسـت. هرچنـد کـه پسـته درخـت نسـبتا مقاومی اسـت، نبایـد انتظـار داشـت کـه چنانچـه کمتـر از نیـاز آبـی آبیـاری شـود، کاهش عملکـردی نداشـته باشـد. حسـاس ترين مرحلـه رشـد درختـان پسـته بـه تنـش آبـي، زمـان گلدهي و مغـز رفتـن اسـت.

آبیاری در زمان گلدهی فروردیـن مـاه باعـث جلوگیری از سـقط جنیـن می‌شـود.

 آبیـاری حیـن تشـكيل ميـوه و پـس از گرده افشـاني (اواخـر فرورديـن مـاه) باعـث افزایـش تعـداد دانـه در درخـت می‌شـود

آبیاری حین تشکیل میوه و پس از گرده افشانی(اواخر فروردین ماه)

  آبیـاری در زمـان پـر شـدن مغـز (تيـر مـاه) که باعث کاهش درصد پوکی می‌شود.  

آبیــاری در زمــان رسـیدگی(اوایـل شـهریور مـاه) باعــث کاهــش درصــد نیم مغـزی می‌شود.

 اما برخي از باغـداران از آبیـاري باغهاي خـود در زمـان گل ترس دارنــد و اعتقاد دارند آبيـاري در ايــن زمــان باعـث ريـزش گلهـا مي‌شـود. بـرای رفـع مشـكل در خاكهـاي سـنگین بـا نفوذپذيـري كـم (رسی) در زمـان گل دهـي نباید آبیاری سنگین انجام شود.

شروع آبیاری باغات پسته

آبیـاری سـنگین در اردیبهشـت مـاه باعـث تشدید بـروز عارضـه لکـه پوسـت اسـتخوانی میشـود. آبیـاری سـنگین باعـث رقیق تـر شدن شـیره گیاهی، ایجــاد کمبـود کلسـیم و در نهایـت بــروز ایــن عارضـه می‌شـود. بنابرایـن از انجـام آبیـاری سـنگین در بـاغ پسـته در اردیبهشـت مــاه بایـد خـودداری شــود. جلوگيـري از تنـش خشكي در اواخر فصل بهــار ً در خـرداد مـاه بـا انجـام آبيـاري كافـي، بيشتريـن اثـر را در كاهـش تشکیل پسته های زود خندان و نهایتا کاهش آلودگی مغز پسته به زهرابه آفلاتوکسین دارد. اواخر خرداد زمان سخت شدن پوست استخوانی است آبیاری بیش از حد در این زمان باعث ضخیم تر شدن پوست استخوانی می‌شود و ممکن است درصد خندانی پسته را در انتهای فصل کاهش دهد. بنابراین باغدار باید برای کاهش آلودگی پسته خود به زهرابه آفلاتوکسین کاهش جزئی در خندانی پسته خود را بپذیرد.  

آبیاری پسته

آبیاری باغات پسته در تابستان

در ماههاي تيـر و مـرداد هـوا گرمتـر اسـت و نيـاز آبـي درخـت بیشتر می‌شود، در صــورت امکان، دوره های آبيـاري كوتاه تر و برحسـب نـوع خـاك توصيـه مي‌شـود. در تابسـتان رشـد درخـت پسـته یکنواخت تـر از بهـار اسـت. از ایـن رو متناسـب بـا آن بهتر اسـت دوره های آبیاری هـم منظـم باشـد. در اغلـب ارقـام تجـاري پسته، مهم تريـن آب بـراي خنـدان شـدن و رسـيدگي كامـل ميـوه، آبيـاري شـهريور مـاه يـا آخريـن آبيـاري قبـل از برداشـت محصـول اسـت. البتـه چـون رطوبـت بالا در بـاغ در زمـان رسـيدگي محصـول، احتمـال آلودگي پسـته هاي زود خنـدان و ترك خــورده را بــه قارچهـاي مولــد آفلاتوکسین افزايـش مي‌دهد، برحسـب زودرسـي يــا دير رسي رقـم مد نظـر سعي مي‌شود آبيـاري آخـر حداكثـر تا 10 روز قبل از برداشت محصـول انجـام شـود تـا هـم احتمـال آلودگـي كمتـر شـود و هـم مشـكلي در عمليـات برداشـت ايجـاد نشـود.

 یکـی از مهم تریـن مشکلات فیزیولوژیکـی پسـته، نا خندانـی میـوه در زمـان برداشـت اسـت. تحقیقـات مختلـف نشـان می‌دهـد کـه آبیـاری کافـی باغهـای پسـته در مــرداد مــاه چــه به صــورت غرقابی و جــوی و پشــته و چــه به صــورت قطره ای تأثیـر درخـور توجهـی بـر افزایـش خندانـی میـوه پسـته دارد. شـکاف پوســت اسـتخوانی (آنـدوکارپ) پسـته بیشتر به دلیــل فشار فیزیکی مغـز اسـت. بنابرایـن وجـود آب کافـی بـرای ادامـه رشـد مغـز در مـرداد مـاه ضـروری اسـت و مغـز پسـته قادر اسـت بـا فشـار فیزیکی، پوسـته اسـتخوانی را در راسـتای پشـتی و شـکمی میـوه بشـکافد و باعـث خندانـی میـوه پسـته شود

درصد ناخندانی میــوه پسـته بسـته بــه نـوع رقــم، مــکان و شرایط آب و هوایـی و مدیریـت آبیـاری و کوددهـی بـاغ پسته از 10 تا 40 درصد متغیر است. حتـی درصـد خندانـی و ناخندانی پسـته در سـالهای پرمحصـول و کم محصـول نیـز متفـاوت اسـت. بنابرایـن تنظیـم باردهـی درختـان و کاهـش تنـاوب باردهـی می‌توانـد در کاهـش درصـد ناخندانـی پسـته مؤثـر باشد.

منابع

محمد عبدالهی عزت آبادي، ناصر صداقتی، دستورالعمل افزایش بهره وري استفاده از آب در باغ هاي پسته- سازمان تحقيقات، آموزش و ترويج كشاورزي موسسه تحقيقات علوم باغبانی پژوهشکده پسته

برنامه ريزي آبیاری در باغهای پسته- محمد کریمی-1397

 


منبع : امداد کشاورز
تاریخ مطلب : ۱۳۹۸/۱۲/۲۱