آفلاتوکسین در بادام زمینی

آفلاتوکسینها ترکیباتی سمی، سرطان زا و جهش زا در انسان و دام هستند که توسط قارچ های کپک و عمدتاً توسط قارچ  Aspergillus flavus در بادام زمینی تولید می‌شوند.

آفلاتوکسین در بادام زمینی

آفلاتوکسینها ترکیباتی سمی، سرطان زا و جهش زا در انسان و دام هستند که توسط قارچ های کپک و عمدتاً توسط قارچ  Aspergillus flavusدر بادام زمینی تولید می‌شوند. آلودگی آفلاتوکسین یکی از جدی ترین مشکلات سلامت غذایی در سراسر جهان بشمار می‌رود. آلودگی محصولات به آفلاتوکسین در کشورهای در حال توسعه علاوه بر خسارت اقتصادی دارای اثرات ناهنجاری بر سلامت انسان است. آلودگی آفلاتوکسین در قاره افریقا که عمدتاً بادام زمینی کشت و مصرف می شود، مشکلات عمده ای را در سلامت جامعه از قبیل سرطان کبد، مهار سامانه ایمنی بدن، کاهش رشد نمو، سرطان و مرگ بوجود آورده است. آلودگی محصولات کشاورزی به آفلاتوکسین ها غالباً در مقادیر نانوگرم می‌باشد. اگرچه این مقدار در آلودگی های شدید به ده ها تا صدها نانوگرم/گرم برسد. آفلاتوکسین ها می توانند بعلت تغذیه دام از خوراک آلوده از طریق گوشت یا سایر محصولات دامی مانند تخم مرغ، شیر و پنیر وارد زنجیره غذایی انسان شوند. مصرف بادام زمینی آلوده به آفلاتوکسین باعث بیماری های خطرناکی مانند سرطان کبد و کلیه و تشکیل جنین ناقص در انسان و دام می‌گردد. آلودگی بادام زمینی موجود در بازار به آفلاتوکسین بین صفر تا 100 درصد متغیر است. احتمالا آلودگی آفلاتوکسین در هر مرحله از زنجیره تولید بادام زمینی وجود دارد. شرایط محصول درزمان برداشت، روش برداشت، جابجایی محصول، نگهداری و روش فرآوری از عوامل موثر در آلودگی آفلاتوکسین بادام زمینی هستند.

آلودگی بادام زمینی تحت شرایط اقلیمی استان گیلان عمدتاً مربوط به چگونگی اقدامات مراحل برداشت، پس از برداشت و انبارداری می‌باشد. قارچهای انباری مانند آسپرژیلوس و پنی سیلیوم برای فعالیت به رطوبت نسبی حداقل 25 درصد نیاز دارند که برابر رطوبت دانه 13 درصد است. این قارچها در دماهای بین 10 تا 40 درجه سانتی گراد رشد می‌کنند.

راه های کاهش آلودگی آفلاتوکسین بادام زمینی

آلودگی آفلاتوکسین بادام زمینی تنها به انبار محدود نمی‌شود بلکه امکان آلودگی آفلاتوکسین در همه مراحل کاشت، داشت و برداشت، خشک کردن، انبار و حمل و نقل محصول بادام زمینی وجود دارد. برای پیشگیری از رشد قارچ های کپک و کاهش آفلاتوکسین که نوعا مصرف آجیلی دارد باید به موارد زیر توجه شود:

آفلاتوکسین

آفلاتوکسین

اقدامات قبل از برداشت

با توجه به اینکه تکثیر قارچ که در انبار باعث آلودگی پیله با دانه بادام زمینی می‌شود غالبا نتیجه آلودگی آنها در مزرعه می‌باشد.

جمع آوری بوته های باقی مانده روی زمین

بادام زمینی هایی که در سال قبل زیر کشت بادام زمینی بودند دارای مقدار زیادی قارچهای آسپرژیلوس است که می‌تواند باعث آلودگی محص.ل سال آینده شود معمولا نباید بیش از سه سال متوالی در یک مزرعه بادام زمینی کشت کرد.

انتخاب بذر سالم

بذرهای بادام زمینی باید اندازه یکسان، خلوص بیش از 95 درصد و جوانه زنی بالای 25 درصد داشته باشند. بذرهای دارای قوه نامیه پایین و بذر های آلوده به قارچ آسپرژیلوس ناشی از انبارداری نا مناسب باعث افزایش بیماری پوسیدگی بذر داخل خاک و بدسبزی مزرعه می‌شود.

انتخاب زمین مناسب

بهترین زمین برای کاشت بادام زمینی زمین های شنی و لوم شنی با زهکش مناسب است. خاکهایی که میزان رس خاک سطحی آن بیش از 20 درصد باشد مناب نیستند. آلودگی آفلاتوکسین در خاکهای شنی بیشتر از خاکهای لومی است. زیرا خاکهای لومی رطوبت بیشتری را حفظ کرده و باعث کاهش تنش رطوبت در محصول و جلوگیری از آلودگی قارچ آسپرژیلوس می‌شوند.

آماده سازی مناسب زمین

بهتر است 2 تا 3 ماه قبل از کاشت آماده سازی زمین شروع شود. حداقل عمق خاک باید 15 سانتی متر باشد. البته، نباید با دیسک (دو دیسک عمود بار هم کافی است)یا روتیواتور زدن های پشت سرهم خاک را مثل پودر نارم و دانه ریز کرد. زیرا، خاک در چنین شرایطی بر اثر بارندگی سنگین دچار فرسایش آبی و شستشو می‌شود.

کاشت رقم متحمل

در ارقام بادام زمینی حساس به تنش آبی آلودگی ببه آفلاتوکسین بالاتر از ارقام متحمل است.

عدم تاخیر در زمان کاشت

دما خاک، رطوبت خاکف نوع رقم، شرایط خاک و روش زراعت دیم و آبی در تعیین زمان کاشت مهم است. تاخیر در کاشت و مصادف شدن دوره بلوغ و رسیدن پیله ها با وقوع خشکی یا کم آبی در آخر فصل باعث افزایش آلودگی به آفلاتوکسین تا پنج برابر نسبت به کاشت به موقع می‌شود.

تراکم مناسب بوته

فاصله بین دو ردیف کاشت در ارقام ایستاده 30 تا 40 سانتیمتر و در ارقام رونده 40 تا 60 سانتیمتر توصیه می‌شود. همچنین فاصله بین بوته ها روی ردیف برای ارقام ایستاده و رونده به تریتیب 15 و 20 سانتیمتر است.

کنترل علفهای هرز

علفهای هرز به علت افزایش میزان رطوبت زیر بوته ها می‌توانند شرایط مطلوبی برای رشد و فعالیت عوامل بیماری زا به خصوص قارچها بوجود می‌آورند.

مصرف کود دامی

اضافه کردن مود دامی پوسیده به خاک علاوه بر افزایش ماده آلی خاک باعث افزایش فعالیت میکروارگانیسم های مفید خاک و کاهش جمعیت این قارچ و آلودگی آفلاتوکسین می‌شود.

آبیاری مناسب

بادام زمینی به آبیاری فراوان نیاز دارد. در شرایط کشت دیم و در زمان گرده افشانی یعنی 30 تا 50 روز قبل از برداشت به کمبود رطوبت حساس است. ابیاری باید یه صورت یکنواخت و منظم انجام شود. اگر بوته های بادام زمینی قبل از رسیدن با تنش مواجه شوند قارچ به بوته ها حمله کرده و باعث ایجاد خسارت می‌شود.

مصرف گچ کشاورزی

در زمان تشکیل پیله و زمان دانه بندی پیله کلسیم باید کافی باشد. خاکهای دارای کمبود کلسیم خطر آلودگی به آفلاتوکسین را در بادام زمینی افزایش می‌دهند. به همین دلیل اضافه کردن مقدار 200 کیلوگرم در هکتار گچ کشاورزی در زمان اوج گلدهی به کاهش آلودگی آفلاتوکسین کمک می‌کند.

کنترل آفات خاکزی

کنترل آفات خاکزی پیله خوار و بذر خوار بادام زمینی با استفاده از حشره کشهای شیمیایی باعث کاهش خسارت پیله و دانه و کاهش خطر آلودگی آفلاتوکسین می‌شود.

بیماری بادام زمینی

اقدامات پس از برداشت برای کاهش آفلاتوکسین

خشک کردن مناسب و سریع بوته ها

خاارج کاردن بوته ها از خاک و وارونه قراردادن آنها در کنار یکدیگر بمدت 3-2 روز. در این روش بوته ها سریعتر خشک می‌شوند. رطوبت پیله ها زیر آفتاب باید به 10 تا 12 درصد برسد.

خشک کردن پیله ها به مدت 3 تا 4 روز

در این شرایط رطوبت دانه در پیله های خشک باید به کمتر از 10 درصد برسد.

منبع

آفلاتوکسین بادام زمینی- محمود هوشيارفرد-1398


منبع : افالتوکسین بادام زمینی- محمود هوشيارفرد-1398
تاریخ مطلب : ۱۳۹۹/۰۷/۰۹