آبیاری پیاز خوراکی

پیاز خوراکی از قدیمی ترین سبزجات زراعی دنیا است. امروزه بیش از سه میلیون هکتار از اراضی کشاورزی به کشت پیاز اختصاص دارد. پياز گيـاهي يـك سـاله است كه در مناطق نسبتاً سرد با درجه رطوبت متوسط، رشد و نمو مطلوبي دارد . پيـاز در كشور ما در انواع غذاها استفاده مي‌شود. به همين دليل اسـت كـه مـصرف سـرانه اين سبزي در كشور ما بالاتر از مقدار ميانگين جهاني است.

 

آبیاری پیاز خوراکی

پیاز خوراکی از قدیمی ترین سبزجات زراعی دنیا است. امروزه بیش از سه میلیون هکتار از اراضی کشاورزی به کشت پیاز اختصاص دارد. پياز گيـاهي يـك سـاله است كه در مناطق نسبتاً سرد با درجه رطوبت متوسط، رشد و نمو مطلوبي دارد . پيـاز در كشور ما در انواع غذاها استفاده مي‌شود. به همين دليل اسـت كـه مـصرف سـرانه اين سبزي در كشور ما بالاتر از مقدار ميانگين جهاني است.

ارقام پیاز معروف در ایران

به طوركلي پيازهاي ايراني را مي‌توان به پيازهاي قرمز (پياز آذرشهر، پياز اصفهان، پياز ري و پياز طارم)، پيازهاي سفيد (پياز قم و پيـاز كاشـان)، پيازهـاي بـنفش (پيـاز كهريزك) و پيازهاي صورتي (پياز نوشهر) تقسيم بندي کرد.

تاریخ کشت پیاز

مناسب ترين تاريخ كاشت پیاز به شرايط اقليمي منطقه، ارقام گياه و وضعيت خاك بستگی دارد. پياز در نواحي سردسير در بهار و د ر نـواحي نيمـه گرمـسير در پائيز كشت مي‌شود. كشت آن در اكثر مناطق استان به صورت بهاره است كه پـس از سپري شدن يخبندان زمستانه انجام مي‌شود. مقدار بذر برای کشت مستقیم پیاز 6 تا 10 کیلو و برای کشت نشایی 2 تا 4 کیلوگرم هست.

آب و هوای مناسب برایی کشت پیاز

در مرحله اوليه رشد هواي خنك و آب كـافي بـراي اسـتقرار مناسـب پيـاز مفيـد است. در دوره رسيدن، هواي گـرم و خشك بـراي عملكـرد بـالا و كيفيـت خـوب محصولات سودمند بوده و براي شروع گلدهي، دماي كم (كمتر از 14 تا 16 درجـه سانتيگـراد) و رطوبـت كـم در خـاك لازم اسـت . پيـاز در انـواع خـاك هـا كـشت مي‌شود، ولي خاك هاي با بافت متوسط براي كشت پيـاز مناسـب تـر اسـت. اسـيديته خاك مزرعه پياز بايد بين 6 تا 7 باشد.

مراحل رشدی پیاز

مراحل رشد پیاز

مراحل رشد پیاز

آبیاری پیاز در دوره رشد

طول دوره رشد پياز به عوامل اقليمي و روش كشت بستگي دارد.  طول ايـن دوره رشد براي كشت نشائي بين 140 تا 190 روز است. دوره رشد آن از كاشـت بـذر تـا جمع آوري محصول از مزرعه از 140 تا 240 روز و از زمان كاشت بذر تا جمع آوري بذر از 500 تـا 600 روز طـول می‌کشد. دوره رشـد پيـاز در نقـده و ميانـدوآب در آذربايجان غربـي، بابـل و آمـل در مازنـدران، شـهركرد در چهارمحـال و بختيـاري، زنجان، خرمدره، ابهر و تاكستان در استان زنجان، دو گنبدان در اسـتان كهگيلويه بويراحمد 140 روز، در شيراز، مرودشـت و نيريـز در اسـتان فـارس 240 روز و با كشت پائيزه در اصفهان 270 است. دوره رشـد پيـاز در سـاير نقـاط بـين دو محدوده ياد شده قرار دارد. دوره رشد اين گياه با روش كشت مستقيم در آذربايجان شرقي حدود 195 روز است.

آبیاری

از بين مراحل مختلف رشد پياز، دوره شكل گيري عملكرد به ويژه دوره رشد غده پياز كه حدود 60 روز پس از نشاء كاري است حساس ترين دوره رشـد محـصول بـه كمبود آب است. براي اهداف توليد بـذر و در دوره گـل دهـي پيـاز بـه كمبـود آب خيلي حساس است. دوره رويشي پياز حساسيت كمتري نسبت بـه تـنش كمبـود آب دارد. بنابراين در شرايط محدوديت آب فقط صرفه جـويي در دوره رشـد رويـشي و دوره رسيدگي محصول قابل انتظار بوده و براي به دست آوردن غده هـاي بـزرگ بـا وزن زياد، از بروز كمبود آب به ويژه در دوره شـكل گيـري عملكـرد (بـزرگ شدن پياز) بايد خودداري كرد.

مراحل رشد

براي توليد عملكرد مطلوب، پياز به 350 تـا 550 ميلـي متـر آب نياز دارد . ضريب گياهي آن در مراحل مختلف توسعه و نشاكاري عبارت اسـت از مرحله اوليه رشد از 4/0 تا 6/0 ،مرحله توسعه محصول بعد از نـشاكاري از 7/0 تـا 0.8 ،مرحله اواسط فصل رشد از 95/0 تا 1/1 ،مرحله اواخـر فـصل رشـد از 85/0 تـا 0.9 و در زمان برداشت 75/0 تا 85/0 است . پياز مانند اكثـر صـيفي جـات بـه كمبـود آب حساس است. خـاك مرطـوب بـراي بـزرگ شـدن غـده پيـاز مطلوب است و براي خشك شـدن انـدام هـوائي و جلـوگيري از رشـد دوبـاره بايـد آبيـاري آخـر فـصل را قطـع کرد. برای تولید بذر دوره گلدهی به کمبود آبیاری حساس است. به دلیل اینکه پیاز دارای ریشه های سطحی است و تمرکز ریشه های آن در عمق 30 سانتی متری است آب مورد نیاز خود را از عمق 30 تا 50 سانتی جذب می‌کند به همین دلیل به کمبود آب حساس است.

نشای پیاز

زمان شروع و قطع کردن آبیاری در پیاز

در زمان كاشت، آبياري پياز بايد طوری انجام شـود كـه سـرعت زيـاد جريـان موجب جابجايي و انتقـال بـذرها از محـل خـود نـشود. پيـاز داراي سيـستم ريـشه اي سطحي، كم عمق و ظريف است و به ويژه تا سبز شدن آن، بايـد بـه دفعـات متعـدد بـا مقدار كم آب، آبياري شده و رطوبت كافي در دسترس جوانه هـا قـرار گيـرد.

پیاز به آبیاری سبک و متناوب نیاز دارد. تعیین دوره آبیاری مناسب برای پیازبه خصوصیات فیزیکی خاک، میزان رطوبت خاک و آب و هوا بستگی دارد. دوره آبیاری پیاز در اوایل رشد هر 2 تا 4 روز است. کمبود آب در مراحل تشکیل محصول باعث کاهش کیفیت می‌شود. با آبیاری منظم می‌توان از ترک خوردن غده و دو قلو شدن آن جلوگیری کرد.

انتخاب زمان مناسب برای قطع آبیاری پیاز موضوع بسیار مهمی است. آبياري قبل از برداشت موجب نرسيدن و یا کلفت شدت گردن پیاز می‌شود. آبياري قبل از برداشت پياز موجب نفوذ آب از طوقه پياز به داخـل بافت آن شـده و باعث كاهش خاصيت انبارداري آن می‌شود. قسمت عمده ضايعات پياز مربـوط بـه انبارداري آن است.

كارشناسان سازمان جهاني خوار و بار و كشاورزي زمان مناسب براي قطـع آبيـاري را 15 تا 25 روز قبل از برداشت توصيه كرده اند. قطع آبياري در زمـان مناسـب موجـب انتقال مواد غذائي برگ ها و انـدام هـاي هـوايي بـه غـده هـا شـده و درنتيجـه موجـب افزايش بازدهي محصول مي‌شود.

منبع

مديريت آبياري پياز خوراكي(آذربايجان شرقي)- ابوالفضل ناصري-1395


منبع : مديريت آبياري پياز خوراكي(آذربايجان شرقي)- ابوالفضل ناصري-1395
تاریخ مطلب : ۱۳۹۹/۰۴/۱۸