معرفی ارقام پر محصول برنج کشور

برنـج از قديمی تريـن گیاهانـی اسـت کـه پـس از گنـدم بیشـترين سـطح زيـر کشـت اراضـی کشـاورزی را در جهـان بـه خـود اختصـاص داده اسـت و بـه عنـوان غـذای اصلـی میلیونهـا نفـر در جهـان بـوده و نقـش مهمی در تغذيــه، درآمــد و اشــتغال زايی مــردم جهــان از جملــه کشــور ايــران را دارد. این مطلب امداد کشاورز ارقام پر محصول برنج کشور را به طور خلاصه معرفی کرده است.

معرفی ارقام پر محصول برنج کشور

برنـج از قديمی تريـن گیاهانـی اسـت کـه پـس از گنـدم بیشـترين سـطح زيـر کشـت اراضـی کشـاورزی را در جهـان بـه خـود اختصـاص داده اسـت و بـه عنـوان غـذای اصلـی میلیونهـا نفـر در جهـان بـوده و نقـش مهمی در تغذيــه، درآمــد و اشــتغال زايی مــردم جهــان از جملــه کشــور ايــران را دارد، به طوریکــه مــاده غذايــی اصلــی بیــش از نیمــی از جمعیــت دنیاســت و 35 تــا 80 درصــد از کالــری مــورد نیــاز روزانــه 3/3 میلیـارد نفـر در آسـیا از برنـج تامیـن مـی شـود. محصـول اسـتراتژيک برنـج بـا توجـه بـه جايـگاه آن در تأمیـن غـذا وکالـري مـورد نیـاز مـردم نقـش مهمـي در سـبد غذايـي مـردم ايـران دارد.

معرفی ارقام برنج کشور

رقم آمل 3

سال معرفي: 1358

تاثير گذارترين رقم برنج دركشور در دهه 60

خصوصيات بارز:  اين رقم، بالاترين عملكرد بالا را در بين ارقام در زمان معرفي داشته است. به علاوه مقاومت به بيماري بلاست و خوابيدگي موجب افزايش اقبال كشاورزان به اين رقم و در نهايت باعث تحول در توليد برنج گرديد. در سالهاي اخير بدليل حساسيت به كرم ساقه خوار برنج، ديررسي، كاهش بازار پسندي و جايگزيني ارقام جديد، سطح زير كشت آن كاهش يافته است. پراكنش و سطح زيركشت: اين رقم در دهه 60 به طور وسيعي كشت ميشده است به طوريكه ميزان توليد بذر مادري اين رقم در سال 61 ،بيش از 37  تن بوده است. اين رقم و رقم آمل2 ،طي سالهاي 61 تا 66 ،50درصد سطح زير كشت مازندران را به خود اختصاص داده بودند. هم اكنون نيز اين رقم دراستانهاي غير شمالي نظير كهگيلويه و بويراحمد، سيستان و بلوچستان و به خصوص خوزستان در سطح وسيع كشت ميگردد و حدود 5 درصد سطح زيركشت را شامل مي گردد.

برنج

رقم گیل 3

سال معرفي: 1359

مشخصات اصلاحي: اين رقم از نتاج حاصل از تلاقي بين رقم محلي سالاري و 1497 مي‌باشد كه درسال 1359 به زارعين معرفي شد.

خصوصيات بارز: اين رقم نيز حاصل تلاقي يكي از ارقام خوش كيفيت و پر طرفدار محلي ايران با يكي از ارقام خارجي است. هدف افزايش عملكرد، كاهش ارتفاع بوته و ايجاد تحمل به ورس در رقم جديد بوده است كه مناسب شرايط آب و هوايي ايران باشد. از خصوصيات بارز اين رقم عملكرد حدود يك تن بيشتر از رقم گيل 1 و طول دانه بلندتر بود. از لحاظ خصوصيات پخت نيز برتري هايي نسبت به رقم گيل 1 داشت. تيپ بوته شبيه رقم گيل 1 ،برگهاي ايستاده، تعداد پنجه بارور بيشتر و دانه هاي بلندتر از مهمترين ويژگي هاي اين رقم بود.

 

رقم خزر

سال معرفي: 1362

خصوصيات بارز:  از خصوصيت بارز رقم  برنج خزر تيپ بوته خاص اين رقم است. ارتفاع بوته مناسب، رنگ برگ سبز تيره و شلتوك آجري رنگ بدون ريشك، زوايه برگ ها و پنجه ها و ساقه كلفت و متحمل به ورس نيز از خصوصيات ويژه اين رقم است. دانه سفيد رقم خزر بسيار شبيه ارقام محلي ايراني است و در صورت اختلاط به سختي مي‌توان آنها را از هم تشخيص داد. رقم خزر نسبت به ارقام معرفي شده تاسال 62 داراي بهترين كيفيت پخت نيز بود. رقم خزر حاصل تلاقي ژنوم ارقام خارجي است كه تركيب آنها منجر به معرفي رقم سازگار با شرايط مختلف آب و هوايي مناطق مختلف برنج خيز كشور شد. شايد بتوان گفت رقم خزر از بهترين ارقام معرفي شده برنج درايران است و مهمترين خصوصيت آن هم پايداري كشت آن در طي 32 سال گذشته است. دربرخي از مناطق نزديك به ساحل صرفا ميتوان رقم خزر را كشت كرد و ساير ارقام ازعملكرد خوبي برخوردار نيستند. ركورد 8 تن شلتوك درهر هكتار براي اين رقم نيز مربوط به ناحيه آبكنار در استان گيلان مي باشد. ولي رقم خزر تقريبا درهمه ايران مورد كشت و كار قرار مي گيرد و همچنان انتخاب بسياري از كشاورزان است.

رقم هراز

سال معرفي: 1364

خصوصيات بارز رقم هراز: از ويژگي هاي مهم اين رقم مقاومت به بيماري بلاست و مقاومت نسبي به بيماري شيت بلايت و كرم سبز برگخوار بوده است. عدم يكنواختي بوته ها، پايين بودن كيفيت و حساسيت نسبي به كرم ساقه خوار از نقاط ضعف اين رقم بوده است. پراكنش و سطح زيركشت: با توجه به معرفي ارقام جديدتر، سطح زير كشت اين رقم محدود گرديد.

 

رقم سپيدرود

سال معرفي: 1366

خصوصيات بارز: رقم سپيدرود حتي قبل از معرفي به نام لاين ده سي سي و يا هزار سي سي  بين زارعين محبوب بوده و سطح زير كشت قابل توجهي را در دهه60 تا اواسط دهه 70 به خود اختصاص داده بود. از ويژگي هاي بارز اين رقم طول دوره رشد كوتاهتر از ساير ارقام، عملكرد بالاتر، فرم بوته مناسب با برگ پرچم افراشته، دانه بلند باريشك خيلي كوتاه، ساقه مستحكم با ضخامت حدود سه ميلي متركه موجب ايجاد مقاومت به ورس مي شد را مي توان نام برد. در طي سال هاي معرفي تا دهه 70 بيش از 25 درصد كل سطح زير كشت استان گيلان و بخش هايي از استان مازندران به كشت رقمهاي خزر و سپيدرود اختصاص يافته بود. عملكرد اين دو رقم تقريبا دو برابر ارقام بومي بود كه در آن زمان موردكشت قرار ميگرفت.

رقم اوندا

سال معرفي: 1369 رقم مقاوم به سرما

خصوصيات بارز:  ازنقاط قوت رقم اوندا مقاومت به سرما، پاكوتاهي، مقاومت به ورس و مقاومت نسبي به بيماري بلاست، شيت بلايت،كرم ساقه خوار و كرم سبزبرگخوار بوده است. اين رقم داراي آميلوز پايين و چسبندگي زياد مي‌باشد. پراكنش و سطح زيركشت: اين رقم در اكثر مناطق سردسير استان مازندران كشت مي شده و همچنان نيز كشت مي گردد و قابليت كشت مجدد برنج را نيز در استان مازندران دارد.

رقم عنبربو

سال معرفي: 1376 مشخصات اصلاحي: رقم محلي لرستان است كه دراصفهان و شيراز (ممسني) زيركشت قرارمي‌گيرد و داراي كيفيت پخت و طعم خوب در منطقه مي‌باشد كه از طريق خالص سازي توده محلي عنبر بو حاصل گرديده است. خصوصيات بارز: از خصوصيات مهم اين رقم عطر بسيار مناسب و كيفيت پخت عالي آن است كه بسيار مورد استقبال مصرف كنندگان است.

خزانه برنج

رقم ندا

سال معرفي: 1377

 مشخصات اصلاحي: حاصل تلاقي بين سه رقم سنگ طارم،حسن سرايي و آمل3

خصوصيات بارز: از نقاط قوت اين رقم عملكرد بالا، كيفيت نسبتا مطلوب، مقاومت به ورس، بلاست و مقاومت نسبي به شيت بلايت،كرم ساقه خوار و كرم سبز برگخوار مي باشد. از نقاط ضعف آن در مقايسه با ارقام جديد ديررسي و پايين بودن كيفيت پخت و حساسيت نسبي به بيماري شيت بلايت مي باشد.  پراكنش و سطح زيركشت: در مناطق شرقي استان مازندران و در استان گلستان كشت مي شود. در سال 1388 ،22000هكتار از اراضي مازندران و در سال 1394 ،حدود 6000 هكتار از اراضي استان را به خود اختصاص داده است.

 

رقم كوهرنگ

سال معرفي: 1379

خصوصيات بارز: مهمترين خصوصيت رقم كوهرنگ عملكرد بالاتر از چمپاي محلي، عطر بسيار خوب و كيفيت پخت بسيار مطلوب اين رقم است كه مورد استقبال كشاورزان منطقه و مصرف كنندگان آن استان مي باشد. اين رقم نسبت به چمپاي محلي درصد خرد دانه كمتر و درصد برنج سالم بيشتري دارد. سطح زير كشت: سطح زير كشت برنج در استان چهارمحال و بختياري بيش از4 هزار هكتار مي باشد كه از اين مقدار3400 هكتار در منطقه گرمسيري لردگان قرار دارد. اين منطقه از آب آبياري مطمئن برخورداراست. رقم كوهرنگ دربخش گرمسيري استان كشت مي گردد.

رقم فجر

سال معرفي: 1380 - بالاترين كيفيت پخت در ارقام پرمحصول

خصوصيات بارز: رقم فجر داراي صفات مطلوب متعدد نظير متوسط رس بودن، عملكرد بالا و كيفيت پخت مطلوب، پاكوتاهي، مقاومت به بيماري بلاست مي باشد. از نقاط ضعف آن حساسيت نسبي به كرم ساقه خوار و بيماري شيت بلايت مي باشد.

رقم دانيال

سال معرفي: 1385

مشخصات اصلاحي: اين رقم از طريق معرفي مستقيم ژرم پلاسم خارجي با نام LD183  براي منطقه خوزستان معرفي شد. از آنجا كه گرما و بيماري ها از مهمترين معضلات دشت خوزستان است و اين لاين سازگار به شرايط آب و هوايي خوزستان و مقاوم به بلاست است، با نام دانيال معرفي گرديد. خصوصيات بارز: مهمترين ويژگي رقم دانيال عملكرد بسيار بالا، مقاومت به بلاست و ورس است.

رقم شيرودي

سال معرفی: 1387

بالاترین سطح زیر کشت و عملکرد

مشخصات اصلاحي: حاصل تلاقي خزر× طارم ديلماني

خصوصيات بارز: اين رقم با دارا بودن عملكرد بالا و كيفيت پخت مناسب، از نظر شكل دانه نيز داراي بازار پسندي بسيار خوبي مي باشد. در حال حاضر بيشترين سطح زير كشت ارقام پرمحصول در استان مازندران و كشور، به كشت رقم شيرودي اختصاص دارد. طي سال هاي اخير و به طور متوالي، اين رقم با ثبت عملكرد حدود 5/13 تن در هكتار در استان مازندران، بيشترين عملكرد برنج را به خود اختصاص داده است.

منبع

تحول در تولید برنج کشور از طریق معرفی ارقام پرمحصول- 1394-موسسه تحقیقات برنج کشور


منبع : تحول در تولید برنج کشور از طریق معرفی ارقام پرمحصول- 1394-موسسه تحقیقات برنج کشور
تاریخ مطلب : ۱۳۹۹/۰۳/۰۳